Кіріспе
Шри-Ланкадағы Тхеравада буддалық монастыры. Анурадхапура Маха Вихарая – Шри-Ланкадағы Тхеравада буддасы үшін маңызды махавихара, яғни ірі буддалық монастыры болды. Анурадхапура патшасы Деванмпия Тисса (б.з.д. 247–207 жж.) оны өзінің Анурадхапура астанасында құрды. Буддагоса (б.з. 4-5 ғасырлар) және Дхаммапала сияқты монахтар Типитакаға түсіндірмелер жазып, Тхеравада буддалық доктринасының негізгі мәтіндері болып табылатын Висуддимагга сияқты еңбектер жазды, осы арқылы Тхеравада Махавихараның ортодоксиясын қалыптастырды. Махавихарада тұратын монахтар Махавихаравасин деп аталды. 5 ғасырда "Махавихара" Оңтүстік және Шығыс Азиядағы ең жетілген университет болды. Көптеген халықаралық ғалымдар келіп, жоғары деңгейде ұйымдастырылған оқыту жүйесінде көптеген ғылымдарды үйренді.
The Anuradhapura Maha Viharaya was an important mahavihara or large Buddhist monastery for Theravada Buddhism in Sri Lanka. King Devanampiya Tissa of Anuradhapura (247–207 BCE) founded it in his capital city of Anuradhapura. Monks such as Buddhaghosa (4th to 5th century CE) and Dhammapala, who wrote commentaries on the Tipitaka and texts such as the Visuddhimagga, which are central to Theravada Buddhist doctrine, established Theravada Mahaviharan orthodoxy here. Monks living at the Mahavihara were referred to as Mahaviharavasins. In the 5th century, the "Mahavihara" was possibly the most sophisticated university in southern or eastern Asia. Many international scholars visited and learned many disciplines under highly structured instruction.
Ерте тарих
Буддизмнің алғашқы тарихында Шри-Ланкада буддизмнің үш бөлімі болды: Махавихара, Абхагири вихара және Джетавана. Махавихара ең алғаш құрылған дәстүр болса, Махавихара дәстүрінен бөлінген монахтар Абхагири вихара мен Джетавана вихараны құрды. Осы Махаяна монахтары Анурадхапураның Махасенасын Анурадхапура вихарасын қиратуға итермеледі. Осының нәтижесінде, кейіннен келген патша махаяндықтарды Шри-Ланкадан қуды. Махавамсадағы дәстүрлі Теравада есебі, V ғасырдың басында (б.з. 399-414 жылдар аралығында) Үндістан мен Шри-Ланкаға саяхат жасаған қытайлық буддалық монах Факсианның жазбаларымен қайшы келеді. Ол біздің заманымыздың 406 жылы шамасында Шри-Ланкаға кіріп, өзінің басынан өткендері туралы егжей-тегжейлі жаза бастады. Ол Махавихараның тек сақталғанын ғана емес, сонымен қатар 3000 монахқа пана болғанын жазды. Ол сондай-ақ Махавихарадағы жоғары құрметке ие шраманның кремациясына қатысқанын, ол архаттық дәрежесіне жеткенін де баяндады. Факсиан Абхагири вихарасының да бір уақытта бар екенін және бұл монастырьде 5000 монах тұрғанын да жазды. VII ғасырда Сюаньцзян да Шри-Ланкадағы екі монастырьдің бір мезгілде бар екенін сипаттады. Сюаньцзян Шри-Ланкадағы Тераваданың екі негізгі бағытын жазды, Абхагири дәстүрін "Махаяна Ставиралары", ал Махавихара дәстүрін "Хинаяна Ставиралары" деп атады. Сюаньцзян одан әрі былай деп жазады: "Махавихарада тұратындар Махаянаны қабылдамайды және Хинаянаны ұстанады, ал Абхагири вихарасында тұратындар Хинаяна мен Махаянаның үйретімдерін зерттейді және Трипитаканы таратумен айналысады".
Кейінгі тарих
Кейбір ғалымдар Шри-Ланка билеушілері Тхераваданың дәстүрлі күйін сақтап қалғанын, және бұл ерекшеліктің Үнді буддизмінен өзгеше екенін айтады. Дегенмен, 12-ші ғасырға дейін Шри-Ланканың көптеген билеушілері Абхагири Тхеравадиндерін қолдап, оларға демеушілік жасады. Саяхатшылардың, мысалы, Фасянның айтуынша, Абхагири Тхеравадиндері Шри-Ланкадағы басты буддистік дәстүр саналған. Абхагири Вихарасының басым Тхеравада сектасы болу тенденциясы 12-ші ғасырда Махавихара Параккамабаху I патшасының (1153-1186 жж.) саяси қолдауымен өзгерді, ол Абхагири және Джетавана Тхеравада дәстүрлерін толығымен жойды. Осы екі дәстүрдің Тхеравада монахтары одан кейін сандарынан айырылып, діннен түгелдей бас тартуға немесе Махавихара дәстүрі бойынша «жаңа кірушілер» (саманра) ретінде қайта оқуға мүмкіндік алды. Ричард Гомбрих Махавихараның да көптеген монахтарының сандарынан айырылғанын жазады.