Кіріспе

Шавантес – Бразилиядағы Сан-Паулу штатындағы муниципалитет. 2020 жылғы бағалау бойынша халық саны 12 418 адамды құрайды. Биіктігі көрсетілмеген.

Орналасқан жері

Шавантес – Бразилияның Сан-Паулу штатының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан қала. Солтүстігінде Санта-Крус-ду-Рио-Пардо қаласымен, оңтүстігінде Парана штатындағы Тимбури және Рибейрао-Кларо қалаларымен шектеседі, бұл штаттарды Парапанема өзені бөліп тұрады. Шығысында Ипауссу, ал батысында – бұрын оның муниципалитетіне қараған Канитар және оның комаркасының орталығы – Оуриньюс қалалары орналасқан.

Атауы мен тарихы

Қала 1909 жылы Санта-Крус-ду-Рио-Пардо муниципалитеті аумағындағы Ирапе ауданы ретінде құрылды. 1917 жылы оның атауы жақын маңдағы темір жол станциясының атымен Хавантеске өзгертілді, ал ол станция өз кезегінде Xavante тайпасының атымен аталған. 1923 жылы ол тәуелсіз муниципалитетке айналды. 1982 жылы атаудың жазылуы Шавантеске өзгертілді. Темір жол көп ұзамай солтүстік-батысқа қарай Ориньосқа қарай жылды, ол Шавантеске қарағанда кейінірек құрылған болса да, солтүстік Парананың ірі кофе шаруашылықтарына жақын орналасқан стратегиялық жағдайының арқасында маңыздырақ болды. Шавантес 1922 жылдың 4 желтоқсанында ресми түрде тәуелсіздік алды, бірақ оның тарихы 1870 жылдарға, тіпті одан бұрынғы португалдық "бандеиралардың" жорықтарына дейін жетеді. Олар португалдық жерлерді испан Америкасымен Тордесильяс шартымен белгіленген шекарадан тысқары қарай кеңейтуге тырысты, сонымен қатар жергілікті халықты құлдыққа салуға және асыл тастарды іздеуге ұмтылды. Соңында, аймаққа көптеген шаруа отбасылары қоныстанды, орманның үлкен бөлігін шаруашылық үшін ашып, жойды. Бүгінде қала маңынан Рапосо Таварес есімді маңызды мемлекеттік тас жол өтеді. "Бандейранттар" іздеген қазынаны таба алмады, бірақ аймақтың қызыл топырағы әлемдегі ең құнарлы топырақтардың бірі екені дәлелденді, ал субтропиктік және қоңыржай ауа райы кез келген егістік үшін өте қолайлы болды. Кофе өндірісінің дамуымен Сан-Паулу ірі өндірушіге айналды, ал оның басты өнімі "жасыл алтын" деп аталды. Соның салдарынан Шавантесте әлі де "Ouro Verde" деп аталатын әлеуметтік клуб бар, ол бұрын тек кофе шаруаларының элитасына арналған және онда 1960 жылдардың соңына дейін жыл сайын "Кофе патшайымы" сайысы өткізіліп тұрды. 1888 жылы құлдық жойылғаннан кейін және Бразилия үкіметі құлдықтан босатылған африкалықтардың ұрпақтарынан тұратын этникалық құрамын "ағартуға" тырысқаннан кейін, үкімет Батыс Еуропадан итальяндықтар, испандықтар және немістер, ал Шығыс Еуропадан поляктар, украиндер, литвалықтар және орыстар сияқты еуропалықтарды жермен қамтамасыз ету арқылы тартуға кірісті. Олардан кейін жапондықтар, сириялық католиктер және ливандықтар келді. Осылайша, Шавантес халқының көп бөлігін португалдықтар және/немесе африкалық бразилиялықтар, испандықтар, итальяндықтар, жапондықтар және сириялық-ливандық бразилиялықтар құрайды. Аймақта, соның ішінде Солтүстік Парана штатында өндірілген кофе және басқа да дақылдар Эстрада де Ферро Сорокабана темір жолы арқылы Бразилияның ең ірі порты – Сантосқа, одан Еуропа мен Азияға жеткізілді. Темір жол сонымен қатар адамдарды ішкі қалаларға, штаттың астанасы Сан-Паулуға тасыды және штаттың ішінде де, сыртында да басқа жүйелермен байланысты болды. Кейін ол FEPASA деп аталды және қазіргі уақытта көліктің тиімдірек жол және жүк жүйесінің арқасында іс жүзінде жойылды. Шағын Шавантес тарихи теміржол станциясы қазіргі таңда штаттағы ең жақсы сақталған теміржол ғимараттарының бірі болып табылады, оның нео-барокко стиліндегі әдемі фасады бар, бірақ жолдар арамшөптермен толып кеткен, ал 1990 жылдары станцияны мұражайға және білім беру орталығына айналдыру жоспарланған. Қала Паранапанема өзенінің жанындағы ауылдың бастапқы көлемімен салыстырғанда едәуір өсті. 1970 жылдары, әскери диктатура кезінде Шавантес дамып, өнеркәсіптік ортаға айналды, бірақ оның шаруалары әртүрлі муниципалдық мәселелерде әлі де үлкен ықпалға ие болды. Сол кездегі қала әкімі Франсиско Фария оны жаңғыртуға тырысты, әдемі шіркеу алаңын бұзып, оның орнына Бразилия стиліндегі алаң салды, көшелер мен даңғылдарды асфальттады және заманауи префектураны (қалалық әкімдік) салды. Екі жаңа мемлекеттік бастауыш, орта және жоғары мектептер де салынды, ал Сан-Паулу орталық электр компаниясы Паранапема өзенінде Ксавантес бөгетін ("усина") салды, ол Мато-Гроссо штатына дейін электр қуатын жіберді. 1980 және 1990 жылдары Крузеиро және Крузадо валютасының құнсыздануына байланысты Шавантестің өнеркәсіптік паркі дерлік жойылды, ал қала мемлекеттік немесе қалалық тұрғын үй бағдарламаларының арқасында тек үйлер саны бойынша ғана өскен болуы мүмкін. Ата-аналарына қарағанда жақсы мүмкіндіктері бар студенттер үлкен қалаларға көшіп, электронды техникалық курстардан немесе инженерлік және гуманитарлық университеттерден білім алды. Қалғандары кеңсе қызметкерлері, дүкен иелері, фермерлер немесе электр және спирт зауыттарында жұмыс істеді. Көптеген тұрғындар қала уақыт тоқтап қалғандай сезінеді, өйткені прогресс оны елемегендей, бірақ Шавантес әлі де еліміздегі жалғыз сақталған және тарихи көпірлердің бірімен мақтанады, ол 1932 жылғы төңкерісте Сан-Паулуға қарсы күштермен жарылған, Сан-Паулу Бразилия диктаторы Варгасқа қарсы жалғыз тұрған; гидроэлектр станциясы, қазір американдық Duke Energy компаниясының меншігінде; және қазір қант қызылшасы, соя және басқа да дақылдар өндірілетін құнарлы қызыл топырағы, сондай-ақ көшпенді жұмысшыларды тартады.