Теодорик есімі: шығу тегі, мағынасы, тарихы. Готикалық, германдық және латын тілдеріндегі түрлері. Теодормен қатысы жоқ, «халық билеушісі» деген мағына береді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теодорик – герман тілдік есім. Алғаш рет 5-ші ғасырда готтардың арасында кездескен, бұл есім герман тілінде сөйлейтін елдерде кеңінен тарады, әсіресе оның ең танымал иесі – остготтардың патшасы Теодорик Ұлының арқасында.
Theodoric is a Germanic given name. First attested as a Gothic name in the 5th century, it became widespread in the Germanic speaking world, not least due to its most famous bearer, Theodoric the Great, king of the Ostrogoths.
Шолу
Атау латын тілінде Теодорик немесе Теодорик деп латыншаға аударылды, бастапқыда *þeudarīks ("халық билеушісі") атауы *þeudō ("халық") және *rīks сөздерінен туындаған, готика тілінде *𐌸𐌹𐌿𐌳𐌰𐍂𐌴𐌹𐌺𐍃 (*þiudareiks болып жазылған. Кейінгі Антикалық дәуірде және ерте орта ғасырларда аты-жөнінің ағылшынша жазылуы Теодорик, Теодорик, Теудорик, Теодерик түрлерін қамтыды. Грегори Турский бұл есімді Теодор деп латыншаға аударды, ол грек тіліндегі Теодор (Θεόδωρος, "Құдайдың сыйы" деген мағынаны білдіреді) есімімен байланысты емес. Орта ғасырлар бойы сақталғандықтан, есім Батыс Еуропа тілдерінде көптеген түрлерге айналды. Оларға жоғары неміс тіліндегі Дитрих, қысқартылған Дитер, төменгі неміс және голланд тіліндегі Диерик немесе Диерик, қысқартылған Дирк, Дик немесе Диеде, норвегиялық Тьодрик, Дидерик және Дидрик кіреді. Роман тілдерінің ішінде француз тілінде – Тьерри, итальян, португал және испан тілінде – Теодорико қолданылады. Ағылшын тіліндегі Дерек, Деррик және Терри формалары континенттен, төменгі неміс, голланд және француз тілдерінен қайтадан енгізілді. Уэльс тіліндегі туынды түрі – Теудриг; алайда, сонымен қатар, Уэльстің Тудур атауы (протокельт *Toutorīxs, протогерман *Þeudarīks-ке сәйкес келеді) бар, ол ағылшын Тюдорлар әулетінің атының шығу тегі болып табылады.
The name was Latinized as Theodoricus or Theodericus, originally from a Common Germanic form *Þeudarīks ("people ruler") from *þeudō ("people") and *rīks, which would have resulted in a Gothic *𐌸𐌹𐌿𐌳𐌰𐍂𐌴𐌹𐌺𐍃 (*þiudareiks). Anglicized spellings of the name during Late Antiquity and the Early Middle Ages include Theodoric, Theoderic, Theudoric, Theuderic. Gregory of Tours Latinized the name as Theodorus, in origin the unrelated Greek name Theodore (Θεόδωρος, meaning "God's gift"). As the name survived throughout the Middle Ages, it transformed into a multitude of forms in the languages of Western Europe. These include the High German form Dietrich, abbreviated Dieter, the Low German and Dutch form Diederik, or Dierik, abbreviated Dirck, Dirk, Dik or Diede, the Norwegian Tjodrik, Diderik and Didrik. Of the Romance languages, French has Thierry and Italian, Portuguese and Spanish has Teodorico. The English forms Derek, Derrick and Terry have been re introduced from the continent, from Low German, Dutch and French sources. The derived Welsh form is Tewdrig; however, there also exists the related Welsh name Tudur (from Proto Celtic *Toutorīxs, exactly cognate with Proto Germanic *Þeudarīks) which is the origin of the name of the English Tudor dynasty.
Қазіргі заман
Неміс тіліндегі Дитрих есімі Дитер деп қысқартылған. Төменгі неміс және голланд тілдерінде Диедерик есімі Дирк немесе Диде деп қысқартылған. Француз тілінде Тьерри сақталған. Скандинавия тілдері Дирк пен Дидерик есімдерін қабылдап, жергілікті Тьодрик есімін ығыстырды, ал ағылшын тілі голланд тілінен Дерек, француз тілінен Терри есімдерін қабылдады.
The German form Dietrich was abbreviated to Dieter. The Low German and Dutch languages abbreviated Diederik as Dirk or Diede. French retains Thierry. The Scandinavian languages have borrowed Dirk and Diderik, replacing the native Tjodrik, while English borrowed Derek from Dutch and Terry from French.