Омыртқа жоғалуы және оның түрлері

Кіріспе

Омыртқа бағанасының дегенерациясы

Спондилоз – омыртқа бағанасының кез келген себептен болатын дегенерациясы. Тар мағынада бұл омыртқа остеоартритін білдіреді, ол омыртқа бағанасының жасқа байланысты дегенерациясы болып табылады және спондилоздың ең көп кездесетін себебі. Остеоартриттегі дегенеративтік процесс негізінен омыртқа денелеріне, нейрофорамендерге (жүйке тесіктері) және фасеттік буындарға (фасеттік синдром) әсер етеді. Ауыр жағдайда, бұл омыртқа миына немесе жүйке тамырларына қысым түсіріп, одан кейін сезімдік немесе қозғалыс бұзылыстарына, мысалы, ауырсыну, парестезия, тепе-теңдіктің бұзылуы және аяқ-қолдардың бұлшық әлсіздігіне алып келуі мүмкін. Екі жақын орналасқан омыртқа арасындағы кеңістік тарылғанда, омыртқа миынан шығатын жүйке тамырының қысылуы радикулопатияға (мойын, иық, қол, арқа немесе аяқтағы қатты ауырсыну сияқты сезімдік және қозғалыс бұзылыстары, сонымен қатар бұлшық әлсіздігі) әкелуі мүмкін. Сирек жағдайларда, тікелей омыртқа миына қысым (әдетте, мойын омыртқасында) миелопатияға алып келуі мүмкін, бұл жалпы әлсіздік, жүріс бұзылысы, тепе-теңдіктің жоғалуы және ішек немесе несеп шығаруды бақылаудың жоғалуымен сипатталады. Нервтердің қысылуы мен қан ағынының жеткіліксіздігі салдарынан науқаста қол-аяқта ұю сезімі (парестезия) пайда болуы мүмкін. Егер мойын омыртқалары зардап шексе, онда бұл мойын спондилозы деп аталады. Бел омыртқасының спондилозы – бел спондилозы деп аталады. Бұл термин ежелгі грек тілінен алынған σπόνδυλος (spóndylos) – «омыртқа» сөзінен, көпше түрінде «vertebrae – омыртқалар».

Мүйіздің омыртқа омыртқасының ауруы

Жағау омыртқасының спондилезінде науқас аурудың бастапқы кезеңдерінде мойын қаттылығымен бірге тұңғыр мойын ауруына шағымдануы мүмкін. Ауру прогрессиялаған сайын, радикулопатияға (таралған омыртқааралық тесіктен шығатын омыртқалық жүйкенің қысылуынан туындаған) немесе миелопатияға (омыртқа миының қысылуынан туындаған) байланысты симптомдар пайда болуы мүмкін. Жағау радикулопатиясында омыртқалық жүйкемен қамтамасыз етілген тері аймағында ұю, қышыну немесе күйдіретіндей ауырсыну, омыртқалық жүйке бойымен сәулеленген ауырсыну, немесе жүйкемен қамтамасыз етілген бұлшық еттің әлсіздігі немесе жоқтығы байқалуы мүмкін.

Асқынулар

Бұл аурудың сирек кездесетін, бірақ ауыр асқынуы – омыртқа-базальды жетіспеушілік. Бұл, омыртқа артериясының көлденең тесіктен өтетін кезінде бітелуі салдарынан туындайды. Мойын омыртқасының омыртқа буындары қатты болады. Осылайша, дискіні күтіп ұстайтын хондроциттер қоректік заттардан айырылып, өледі. Екіншілік остеофиттер омыртқа жүйкелерінің тарылуына (стенозға) себеп болуы мүмкін, бұл радикулопатия ретінде көрінеді.

Себептер

Туа біткен мойын омыртқасының стенозы көбінесе омыртқа аркасын құрайтын қысқа тұяқтардың салдарынан пайда болады. Егер омыртқалық канал диаметрін омыртқа денесі диаметріне бөлгенде 0,82-ден кем нәтиже берсе, немесе омыртқалық каналдың алдыңғы-артқы диаметрі 1,3 см-ден кем болса, немесе бейнелеу кезінде тұяқтар арасындағы қашықтық 2,3 см-ден кем болса, мойын омыртқасының стенозы диагнозы қойылады. Симптомдар омыртқалық каналдың тарылуымен жақсы сәйкес келеді, себебі кейбір пациенттерде ауыр мойын омыртқасы спондилозы болған жағдайда да ешқандай белгілер байқалмауы мүмкін. Спондилоз – жылдар бойы тұрақты бұрмаланған қысымның нәтижесінде пайда болады, бұл буынның орын ауысуы, спорттан туындаған стресс, жедел және/немесе қайталамалы жарақаттар немесе омыртқалар мен олардың арасындағы дискілерге дұрыс емес күйдің түсуінен туындайды. Бұрмаланған стресс организмнің жаңа салмақ таралуын өтеу үшін жаңа сүйек тінін қалыптастыруына себеп болады. Сүйектердің орын ауысуынан туындаған бұл бұрмаланған салмақ жүктелуі спондилоздың дамуына әкеледі. Дұрыс емес дене күйі және омыртқаның қалыпты қисықтарының жоғалуы да спондилозға алып келуі мүмкін. Спондилоз кез келген жастағы адамға әсер етуі мүмкін, бірақ егде жастағы адамдарға көбірек тән. Омыртқааралық дискінің, фасеталық буындардың және олардың капсулаларының, сондай-ақ сары лигаменттің дегенерациясы омыртқалық каналдың тарылуына себеп болуы мүмкін. Жіті мойын радикулопатиясы бар және емдеуге бағынбайтын ауырсыны бар, прогрессивті симптомдары бар немесе консервативті еммен жақсармайтын әлсіздікке шалдыққан пациенттерге хирургиялық араласу ұсынылады. Миелопатиямен қатар жүретін мойын спондилозының хирургиялық көрсеткіштері әлі де даулы, бірақ "көптеген клиницистер орташа және ауыр миелопатия жағдайында консервативті емге қарағанда операциялық емді ұсынады". Физиотерапия қозғалыс амплитудасын, икемділікті және корсеттік бұлшықеттерді нығайтуға көмектесе алады. Декомпрессиялық емдер (мысалы, қолмен мобилизация, механикалық тартым) де ауырсынуды жеңілдетуге көмектеседі. Алайда, физиотерапия мен остеопатия дегенерацияны "емдей алмайды", ал кейбір адамдар декомпрессиядан, түзетулерден және икемділікті қалпына келтіруден максималды нәтиже алу үшін дене күйін өзгертуге қатаң ұстану қажет деп санайды.

Congenital cervical spine stenosis commonly occurs due to short pedicles (that form the vertebral arch). When the spinal canal diameter divided by vertebral body diameter is less than 0.82, or the anteroposterior diameter of the spinal canal is less than 1.3cm or the distance between the pedicles is less than 2.3cm during imaging, cervical spine stenosis is diagnosed symptoms correlate well with the spinal canal narrowings. This is because some patients may not have any symptoms at all even when there is severe cervical spine spondylosis. Spondylosis is caused from years of constant abnormal pressure, caused by joint subluxation, stress induced by sports, acute and/or repetitive trauma, or poor posture, being placed on the vertebrae and the discs between them. The abnormal stress causes the body to form new bone in order to compensate for the new weight distribution. This abnormal weight bearing from bone displacement will cause spondylosis to occur. Poor postures and loss of the normal spinal curves can lead to spondylosis as well. Spondylosis can affect a person at any age; however, older people are more susceptible. Degeneration of the intervertebral disc, facet joints, and its capsules, and ligamentum flavum all can also cause spinal canal narrowing. Surgery is advocated for cervical radiculopathy in patients who have intractable pain, progressive symptoms, or weakness that fails to improve with conservative therapy. Surgical indications for cervical spondylosis with myelopathy (CSM) remain somewhat controversial, but "most clinicians recommend operative therapy over conservative therapy for moderate to severe myelopathy". Physical therapy may be effective for restoring range of motion, flexibility and core strengthening. Decompressive therapies (i. e., manual mobilization, mechanical traction) may also help alleviate pain. However, physical therapy and osteopathy cannot "cure" the degeneration, and some people view that strong compliance with postural modification is necessary to realize maximum benefit from decompression, adjustments and flexibility rehabilitation.

Хирургиялық операция

Қазіргі хирургиялық емдеулер спондилоздың белгілерін және симптомдарын жеңілдетуге бағытталған, омыртқа арнасындағы қысымды азайту (декомпрессиялық хирургия) және/немесе омыртқа қозғалысын бақылау (фузиялық хирургия) арқылы, бірақ осы процедуралардың кейбір аспектілерін қолдайтын дәлелдер шектеулі. Омыртқалық миелопатия жағдайында, егер омыртқа бейтарап немесе лордотикалық орналасуын сақтайтын болса және бір немесе екі сегмент қатысқан болса, омыртқалық миды қысымнан босату үшін алдыңғы тәсілдер қолданылуы мүмкін, мысалы, алдыңғы омыртқалық дискектомия (омыртқааралық дискіні алу) және біріктіру (екі немесе одан көп омыртқаны біріктіру), алдыңғы омыртқалық корпектомия (омыртқа денесін алу) және біріктіру, сондай-ақ омыртқалық артропластика (омыртқа буынының хирургиясы). Қысым көзі жатыр мойын арнасының алдыңғы бөлігінен туындағанда алдыңғы тәсілге басымдық беріледі. Егер мойын омыртқасы тұрақты кифотикалық күйде болса және бір-екі сегмент қатысса, декомпрессия үшін ламинопластика (жасушаны сүйек трансплантатымен немесе металл пластинамен алмастыру) немесе ламинектомия (жасушаны алмастырусыз алу) сияқты артқы тәсілдерді, біріктірумен немесе онысыз қолдануға болады. Артқы тәсіл, сондай-ақ, қысым көзі омыртқа арнасының артқы бөлігінен туындаған кезде де қолданылады. Артқы тәсіл алдыңғы тәсілмен байланысты кейбір техникалық қиындықтарды болдырмайды, мысалы, семіздік, қысқа мойын, кең кеуде немесе бұрынғы мойын хирургиясы. Егер үш немесе одан көп омыртқа сегменттері қатысса, алдыңғы және артқы тәсілдердің екеуі де қолданылады. Біріктіру хирургиясы: омыртқаның тұрақсыздығы немесе дұрыс емес орналасуы байқалғанда жүргізіледі. Біріктіру операцияларында құралдарды (мысалы, педикула бұрандаларын) қолдану зерттеулерге байланысты әртүрлі болады.