Кіріспе

Тибет буддасының ұстазы (1012–1097)

Марпа Лотсава (མར་པ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་, 1012–1097), кейде толықтай Марпа Чокьи Лодро (Wylie: mar pa chos kyi blo gros) немесе көбінесе Марпа Аудармашы (Marpa Lotsāwa) деп аталады, ол Үндістаннан көптеген Ваджраяна ілімдерін, соның ішінде Махамудраның ілімдері мен шежірелерін жеткізген Тибет буддасының ұстазы. Осы себепті, ол негізін салған Кагю шежіресі оның құрметіне Марпа Кагю деп аталады. Кейбір мәліметтерде Махасиддха Наропа Марпаның жеке ұстазы болғандығы айтылса, басқа мәліметтерде Марпа Наропаның шежіресін тек аралық шәкірттері арқылы алғандығы көрсетіледі. Қай жағдайда болса да, Марпа Махасиддха Майтрипа мен дакини Нигуманың жеке шәкірті болған.

Өмірбаян

Марпа Чоқы Лодро деп туған, Тибеттің оңтүстік бөлігіндегі Лходрак Чукхерде, бай отбасында дүниеге келді. Ол жас кезінде оқыды, бірақ басқа балаларға қарағанда жабайы және титімсіз болған. Марпа алғашқы білімін үш жыл бойы Мангхарда Дрокми Шакия Ешеден алып, санскрит тілін меңгерді. Ол Үндістанға сапар шегіп, танымал үнді буддалық ұстаздарынан білім алуды шешті. Непал мен Үндістанға алғашқы сапарында Ньо Лотсавамен бірге жүрді, оған қызметші ретінде көмектесті. Марпа Лходракқа оралып, барлық мұрасын алтынға айналдырып, саяхат шығындарын қаржыландырды және ұстаздарға сыйлықтар жасады. Марпа ең алдымен Непалға барды, онда Наропаның екі белгілі шәкірттері Пайндапа мен Читерпадан білім алды. Кейін Пайндапа Марпаны Наланда университетіне жақын Пуллахариге алып барды, онда Наропа сабақ берді. Марпа он екі жыл бойы Наропамен және басқа да ұлы үнді гуруларымен, ең бастысы Майтрипадамен оқыды. Он екі жылдан кейін ол Тибетке қайтып, дхармалық қызметін жалғастыру үшін жолға шықты. Марпа Үндістанға тағы екі рет, Непалға тағы үш рет сапар шекті және Наропамен, сондай-ақ Майтрипа сияқты басқа да ұлы ұстаздардан білім алды. Ол Фугтал монастырындағы үңгірде болған деседі. Үшінші сапарында Үндістанға келгенде, тантралық тәжірибелермен айналысқан Наропаны табу қиын болды. Бірақ Марпа оны тауып, Наропадан соңғы нұсқаулар мен үйретімдерді алды. Сонда Наропа Марпаның отбасылық ұрпағы жалғаспайтынын, бірақ оның ізбасарлары шәкірттері арқылы жалғасатынын болжады. Марпа толыққанды үйретім алғандықтан, Наропа оны өзінің мұрагері деп ресми жариялады, бірақ оның ішінде Пайндапа, Читерпа, Шри Шантибхадра немесе Кукурипа және Майтрипа сияқты басқа да маңызды шәкірттері болды. Тибетке оралғаннан кейін Марпа көп жыл бойы буддалық жазбаларды аударумен айналысты және Тибетке толық будда-дхарманың таралуына үлкен үлес қосты. Марпа Тибетте көптеген студенттерге сабақ берді және үйретімдер мен нұсқаулар беруді жалғастырды. Миларепа оның шәкірті болды, Марпаның екінші рет Үндістанға сапарынан кейін. Марпаның ұлы Дарма Доде қайтыс болғаннан кейін, Миларепа оның ұрпағын толық мұра етті. Марпа әйелі Дакмемамен және ұлдарымен Тибеттің оңтүстік бөлігіндегі Лходракта өмір сүрді. Марпаның 1052 жылы Занскарда Стонгдей монастырын құрғандығы айтылады. Марпаның ізбастығы "Наропаның алты үйретімі" мен "Ұлы мөр" (Махамудра) жүйелеріне баса назар аударды. "Наропаның алты үйретімі" ақылды түс көру техникаларын жетілдіруді қамтыды.