Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бамангавата академигі (1901–1968)
Bamangwato academic in South Africa (1901–1968)
Захария Кеодиреланг Мэтьюс ОЛГ (20 қазан 1901 – 11 мамыр 1968) – Оңтүстік Африкадағы көрнекті қарапайым академик, Оңтүстік Африканың туа бітушілер колледжінде (1955 жылы Форт-Хэр университеті деп аталды) дәріс берген. Оның студенттерінің арасында Африка құрлығының болашақ көшбасшылары көп болды.
Zachariah Keodirelang Matthews OLG (20 October 1901 – 11 May 1968) was a prominent black academic in South Africa, lecturing at South African Native College (renamed University of Fort Hare in 1955), where many future leaders of the African continent were among his students.
Алғашқы жылдар
З. К. Мэтьюс 1901 жылы Кимберли қаласының жанындағы Уинтерс Раш деген жерде, Бамангавата шахтасында жұмыс істейтін жұмысшының ұлы болып дүниеге келді. З. К. қалалық Кимберлиде өсті, бірақ анасының ауылдық Баролонг туыстарымен байланысын үзбеді. Ол Шығыс Кейп провинциясындағы Миссия орта мектебінде білім алды, содан кейін Ловеделде оқыды. Ловеделден кейін Форт-Хэрдегі Оңтүстік Африка туысқандар колледжінде оқып, 1923 жылы Оңтүстік Африка университетінің сыртқы емтиханын тапсырды. 1924 жылы ол Наталдағы Адамс колледжінің орта мектебінің директоры болып тағайындалды, сол жерде Альберт Лутули де мұғалім болып жұмыс істеді. Лутулимен бірге ол Дурбанның бірлескен кеңесінің отырыстарына қатысып, Натал мұғалімдер қауымдастығында лауазым атқарды, соңында ол оның президенті болды. 1928 жылы Наталда болғанда Джон Нокс Боквенің қызы Фрида Боквеге үйленді. Олардың ұлы Джо 1929 жылы Дурбанда дүниеге келді. 1930 жылы жеке оқығаннан кейін Мэтьюс Оңтүстік Африкада заңгер (LLB) дәрежесін алды, бұл дәреже оған Оңтүстік Африка университеті тарапынан қайтадан берілді. Ол адвокат болып жұмысқа қабылданды және қысқа мерзімге Алисте тәжірибе жинады. 1933 жылы ол АҚШ-тағы Йель университетінде оқуға шақырылды, ал келесі жылы магистр дәрежесін аяқтады. Содан кейін ол Лондон экономика мектебінде бір жыл оқыды, онда Бронислав Малиновскийдің жетекшілігімен антропологияны зерттеді. Ол 1935 жылы Оңтүстік Африкаға оралды және 1936 жылы Форт-Хэр университетінде әлеуметтік антропология, жергілікті құқық және басқару оқытушысы болып тағайындалды. 1944 жылы Дэвидсон Дон Тенго Джававу зейнеткерлікке шыққаннан кейін Мэтьюс профессор болып жоғарылатылып, Форт-Хэр университетінің Африка зерттеулер кафедрасының меңгерушісі болды.
Z. K. Matthews was born in Winter's Rush near Kimberley in 1901, the son of a Bamangwato mineworker. Z. K. grew up in urban Kimberley, but maintained close connections with his mother's rural Barolong relatives. He went to Mission high school in the eastern Cape where he attended Lovedale. After Lovedale he studied at South African Native College in Fort Hare, and in 1923 he wrote the external examination of the University of South Africa. In 1924, he was appointed head of the high school at Adams College in Natal, where Albert Luthuli was also a teacher. With Luthuli he attended meetings of the Durban Joint Council and held office in the Natal Teacher's Association, of which he eventually became president. It was while he was in Natal, in 1928, that he married Frieda Bokwe, daughter of John Knox Bokwe, whom he had met as a student at Fort Hare. Their son, Joe, was born in 1929 in Durban. In 1930, after private study, Matthews earned an LLB degree in South Africa, a degree he was awarded once again by the University of South Africa. He was admitted as an attorney and practiced for a short time in Alice. In 1933, he was invited to study at Yale University in the United States, and there in the following year he completed an MA. He then went on to spend a year at the London School of Economics where he studied anthropology under Bronisław Malinowski. He returned to South Africa in 1935 and in 1936 was appointed Lecturer in Social Anthropology and Native Law and Administration at University of Fort Hare. After Davidson Don Tengo Jabavu’s retirement in 1944, Matthews was promoted to Professor and became head of Fort Hare’s Department of African Studies.
Саяси белсенділік
Мэтьюс өзін академиялық зерттеулермен шектемеді; ол антропология және құқық туралы зерттеулерін белсенді саяси қызметпен үйлестірді. Ол өзінің саяси үйін АНК-да тапты. Бала кезінде ол аға туысы Сол Плаатжемен бірге жиналыстарға қатысқан, бірақ 1940 жылы ғана ұйымға мүше болды. 1943 жылы ол Ұлттық атқару комитетіне сайланды және сонымен бірге "ойыншық телефон" деп сынға ұшыраған, З.К.-ны көбінесе көңілсіздікке түсірген, бірақ ол 1945 жылғы Туған жерлік білім беру туралы заңмен жұмыс істеуді "құнды тәжірибе" деп санады – процеске емес, ол кездескен адамдарға байланысты. 1949 жылғы маусымда Мэтьюс Джеймс Калатаның орнын басып, Кап провинциясының АНК президенті болды. 1952 жылғы маусымда, қарсылық науқанының алдында ол Оңтүстік Африкадан кетіп, Нью-Йорктегі Юнион теологиялық семинариясында қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1953 жылғы мамырда ол елге оралды, 1955 жылғы Халық конгресіне қатыспағанымен, Лионель "Расти" Бернштейнге сол жерде қабылданған Бостандық хартасын дайындауға көмектесті. Денис Голдбергтің айтуынша, ол Харта үшін халықтың тілектерін жинап, құжаттау туралы ұсыныстың негізгі қозғаушы күштерінің бірі болды. 1956 жылғы желтоқсанда Мэтьюс тұтқындалды және сатқындық ісі бойынша айыпталушылардың бірі болды. 1958 жылдың соңында соттан босатылғаннан кейін ол Форт-Хэрге қайтып келді, бірақ университеттің тек соса халқы үшін этникалық колледжге айналуына қарсылық білдіріп, қызметінен кетті. 1961 жылы ол Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінің Африка бөлімінің хатшысы болып Женеваға көшті. 1966 жылы ол Ботсвананың АҚШ-тағы жаңадан құрылған елшісі қызметін қабылдады және 1968 жылғы 11 мамырда Вашингтонда қайтыс болды.
Matthews did not confine himself to academic studies; he combined his study of anthropology and the law with an active political involvement. He found his true political home in the ANC. He had attended meetings as a boy in the company of Sol Plaatje, a senior relative, but it was only in 1940 that he became a member of the organisation. In 1943, he was elected to the National Executive Committee and at the same time he became a member of the Native Representative Council, a purely advisory body that has been condemned as a “toy telephone” and which Z. K. found generally frustrating, although he found dealing with the Native Education Act of 1945 a “valuable experience” not for the process but for the people he met. In June 1949, Matthews succeeded James Calata as ANC provincial president in the Cape. In June 1952, on the eve of the Defiance Campaign, he left South Africa, and took up a position as visiting professor at New York's Union Theological Seminary. He returned home in May 1953, and although not present at the Congress of the People in 1955, he assisted Lionel "Rusty" Bernstein in drawing up the Freedom Charter that was adopted there. Denis Goldberg credits him with being one of the driving forces behind the proposal for gathering and documenting the wishes of the people for the Charter. Matthews was arrested in December 1956 and was one of the accused in the Treason Trial. On his release from the trial in late 1958, he returned to Fort Hare, but resigned his post in protest against the passing of legislation that reduced the university to an ethnic college for the Xhosa community only. In 1961, he moved to Geneva to become secretary of the Africa division of the World Council of Churches. In 1966, he accepted the post of newly formed Botswana ambassador to the United States and he died there in Washington on 11 May 1968.