Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Скания, Швецияның екінші ірі қаласы
Second largest city in Scania, Sweden
Хельсинборг ( /hɛlsɪŋbɔːrɡ/, /USalso bɔːr(//j//ə//), //bɔːr//i/, /,/h//ɛ//l//s//ɪ//ŋ/'/b//ɔːr//i/), – Швециядағы Скания (Skåne) аймағындағы Хельсинборг муниципалитетінің орталығы болып табылатын қала. Бұл Сканниядағы екінші ірі қала (Мальмеден кейін) және Швециядағы тоғызыншы ірі қала, 2020 жылғы мәлімет бойынша халқы 113 816 адамды құрайды. Хельсинборг – Солтүстік-Батыс Сканияның орталық қалалық аймағы және Швецияның Данияға ең жақын орналасқан нүктесі: Данияның Хельсингор қаласын Øresund бұғазының арғы жағынан батысқа қарай анық көруге болады. Көптеген ескі ғимараттары бар тарихи Хельсинборг – көркі жарасымды жағалау қаласы. Ғимараттар ескі үлгідегі тастан салынған шіркеулер мен қала орталығындағы 600 жылдық ортағасырлық қамалдан (Kärnan) және заманауи коммерциялық ғимараттардан тұрады. Көшелер кең аллеялардан тар жолдарға дейін әртүрлі. Қаладағы басты жаяу өтетін сауда көшесі – Куллагатан, Швециядағы алғашқы жаяу өтетін сауда көшесі болды.
Helsingborg ('/h//ɛ//l//s//ɪ//ŋ//b//ɔːr//ɡ/, /USalso// //b//ɔːr//(//j//ə//)//, // //b//ɔːr//i//, /,/h//ɛ//l//s//ɪ//ŋ/'/b//ɔːr//i/, ), is a city and the seat of Helsingborg Municipality, Scania (Skåne), Sweden. It is the second largest city in Scania (after Malmö) and ninth largest in Sweden, with a population of 113,816 (2020). Helsingborg is the central urban area of northwestern Scania and Sweden's closest point to Denmark: the Danish city Helsingør is clearly visible about to the west on the other side of the Øresund. Historic Helsingborg, with its many old buildings, is a scenic coastal city. The buildings are a blend of old style stone built churches and a 600 year old medieval fortress (Kärnan) in the city centre, and more modern commercial buildings. The streets vary from wide avenues to small alley ways. Kullagatan, the main pedestrian shopping street in the city, was the first pedestrian shopping street in Sweden.
Тарих
Хельсинборг – қазіргі Швецияның ең көне қалаларының бірі. Бұл қала 21 мамыр 1085 жылдан бері тұрақты түрде қоныстанған. Географиялық орны бойынша Хельсинборг Эресунның ең тар бөлігінде орналасқан, сол кезде Дания осы бұғаздың екі жағын да бақылап отырғандықтан, Дания үшін өте маңызды болды. 1429 жылдан бастап Эрик Померанский Хельсингёр мен Хельсинборг арасындағы су жолынан өтетін барлық сауда кемелерінен алынатын Sound Dues алымын енгізді. Бұл Дания тажсымасының негізгі кіріс көзінің бірі болды. Балықшылар сияқты, көлденең тасымалдаумен айналысатындар салықтан босатылды, бұл салық бастапқыда Ганза лигасына қарсы бағытталған еді. Дания-Швеция соғысы (1657–1658) және Роскильде шартынан кейін Дания Скандинавия түбегінің оңтүстігіндегі барлық аумақтан бас тартуға мәжбүр болды, ал Хельсинборг Швецияның құрамына кірді. Швеция королі Карл X Густав 5 наурызда Скания жерлерін жеке иелену үшін осы жерге қонды және оны Лунд епархиясының епископы Педер Винструп бастаған делегация күтіп алды. Сол кезде қалада бар болғаны 1000-ге жуық адам тұрған. Оның шекаралық аймақтағы орналасуы Хельсинборг үшін мәселе тудырды. Дания екі рет Сканияны қайтарып алды, бірақ оны ұстай алмады. Данияның Сканияны қайтаруға жасаған соңғы әрекеті 1710 жылы болды, ол кезде 14 000 сарбаз Хельсинборг маңындағы жағалауға түсті. Хельсинбор шайқасы 10 наурызда қаланың сыртында өтті, қала ауыр зардап шекті. Одан қалпына келгеніне көп уақыт кетті, тіпті 1770 жылы қалада тек 1321 тұрғын болды және әлі де баяу өсіп жатты. 19 ғасырдың ортасынан бастап Хельсинборг Швецияның ең қарқынды өсіп келе жатқан қалаларының бірі болды, өнеркәсіптің дамуына байланысты халқы 1850 жылы 4000-нан 1890 жылы 20 000-ға, ал 1930 жылы 56 000-ға дейін өсті. 1892 жылдан бастап Хельсинборды Данияның Хельсингёр қаласымен байланыстыратын пойыз паромдары пайдалануға берілді. 1903 жылы трамвай желісі ашылып, 1967 жылы жабылды. 1906 жылғы швед тіліндегі реформадан кейін Швециядағы көптеген жер-су аттарының жазылуы жаңартылды. 1912 жылы Hälsingborg түрінде жазуды қолдану туралы шешім қабылданды. 1971 жылғы жергілікті басқару реформасына дайындық барысында Хельсинборг қалалық кеңесі жаңа, кеңейтілген муниципалитетті Хельсинборг деп атауды ұсынды, бұл форма Швеция үкіметі тарапынан 1971 жылдың 1 қаңтарынан бастап қабылданды. Екінші дүниежүзілік соғыста Хельсинборг Холокост кезінде Данияның еврей халқын құтқару үшін ең маңызды транзиттік пункттердің бірі болды. Адольф Гитлер барлық даниялық еврейлерді тұтқындап, концлагерлерге жөнелту туралы бұйрық берді. 1943 жылдың 28 қыркүйегінде бұл бұйрық туралы хабарды алған неміс теңіз атташесі Георг Фердинанд Дуквиц оны саяси және еврей қауымдарының басшыларымен бөлісті. «Эльсинор тігін клубы» (даниялық: Helsingør Syklub) атауын хабар алмасу үшін жасырын код ретінде пайдаланып, даниялықтар еврейлерді Копенгагеннің қатаң бақыланатын портынан алыс жерлерге, әсіресе Хельсингёрге, Хельсинборгтен Эресун бұғазы арқылы екі шақырым қашықтықтағы жерге көшіру үшін құпия желі құрды. Жүздеген азаматтар өздерінің даниялық азаматтарын – еврейлерді үйлерінде, шатырларда және шіркеулерде жасырып, оларды даниялық балық аулау қайықтарына, жеке кемелерге және паромдарға отырғызды. Үш түн ішінде даниялықтар 7200-ден астам еврейді және 680 еврей емес адамды (еврейлердің туыстары немесе саяси белсенділер) Швецияға, қауіпсіз жерге жеткізді, олардың басты бағыты Хельсинборг болды.
Helsingborg is one of the oldest cities of what is now Sweden. It has been the site of permanent settlement officially since 21 May 1085. Helsingborg's geographical position at the narrowest part of Øresund made it very important for Denmark, at that time controlling both sides of that strait. From 1429 Eric of Pomerania introduced the Sound Dues, a levy on all trading vessels passing through the sound between Helsingør and Helsingborg. This was one of the main sources of income for the Danish Crown. Crossing traffic, like fishermen, were not subject to the tax, which was initially directed against the Hanseatic League. Following the Dano Swedish War (1657–1658) and the Treaty of Roskilde Denmark had to give up all territory on the southern Scandinavian peninsula, and Helsingborg became part of Sweden. King Charles X Gustav of Sweden landed here on 5 March 1658 to take personal possession of the Scanian lands and was met by a delegation led by the bishop of the Diocese of Lund, Peder Winstrup. At that time the town had a population of barely 1,000 people. Its situation on a conflict ridden border caused problems for Helsingborg. Denmark recaptured Scania twice, but could not hold it. The last Danish attempt to regain Scania was in 1710, when 14,000 men landed on the shores near Helsingborg. The Battle of Helsingborg was fought on 10 March just outside the city, which was badly affected. It took a long time to recover; even in 1770 the city had only 1,321 inhabitants and was still growing slowly. From the middle of the 19th century onwards, Helsingborg was one of the fastest growing cities of Sweden, increasing its population from 4,000 in 1850 to 20,000 in 1890 and 56,000 in 1930 due to industrialization. From 1892, a train ferry was put in service, connecting Helsingborg with its Danish sister city Helsingør. A tramway network was inaugurated in 1903 and closed down in 1967. Following the Swedish orthography reform of 1906, the spelling of many place names in Sweden was modernized. In 1912, it was decided to use the form Hälsingborg. In preparation for the local government reform in 1971, Hälsingborg city council proposed that the new, enlarged municipality should be spelled Helsingborg; this form was adopted by the government of Sweden from 1 January 1971. In World War II, Helsingborg was among the most important drop off points for the rescue of Denmark's Jewish population during the Holocaust. Adolf Hitler had ordered that all Danish Jews were to be arrested and deported to the concentration camps on Rosh HaShanah, the Jewish New Year which fell on 2 October 1943. When Georg Ferdinand Duckwitz, a German maritime attaché received word of the order on 28 September 1943, he shared it with political and Jewish community leaders. Using the name Elsinore Sewing Club (Danish: Helsingør Syklub) as a cover for messages, the Danish population formed an underground railroad of sorts, moving Jews away from the closely watched Copenhagen docks to spots farther away, especially Helsingør, just two miles across the Øresund from Helsingborg. Hundreds of civilians hid their fellow Danish citizens—Jews—in their houses, farm lofts and churches until they could board them onto Danish fishing boats, personal pleasure boats and ferry boats. In the span of three nights, Danes had smuggled over 7200 Jews and 680 non Jews (gentile family members of Jews or political activists) across the Øresund, to safety in Sweden, with one of the main destinations at Helsingborg.
Климат
Хельсинбордың оңтүстік Швецияға тән мұхиттық климаты бар (Cfb), бірақ оның қыстары осындай биік ендікте орналасқан жер үшін өте жұмсақ. Маусымдар арасындағы температура айырмашылығы айқын болғанымен, Хельсинборда көбінесе метеорологиялық қыс болмайды, қаңтар мен ақпан айларындағы орташа температура нөлден жоғары болады. Швеция стандарттары бойынша жазы жылы және салыстырмалы түрде ұзақ, жаз Швецияның көп бөліктерінен ертерек басталып, күз кейінірек келеді, тек Сканнияның басқа аймақтарында ғана осыған ұқсас жағдай байқалады. Хельсинборг және оның төңірегінде торнадолардың пайда болуының тарихы бар. 1947 жылдың 8 тамызында Хельсинбордың Рамлёса ауданында күшті F1/T3 торнадосы фермаға орташа зиян келтірді. Жылыжайлар зақымдалды немесе қирады, мал төбесінен құлап, сарай қирады және ағаш сынды. 2007 жылдың 16 тамызында Хельсинбор қаласының орталық бөлігіне F1 торнадосы тиді, мектепке зиян келтіріліп, ағаштар сынды. 2014 жылдың 22 маусымында Хельсинбордың сыртында су құйылысы (waterspout) байқалды. 2018 жылдың 27 тамызында Хельсинбордың Эскилсминне ауданы F0 торнадосына ұшырады, кейбір шатырлар аз зақымдалды.
Helsingborg has an oceanic climate (Cfb) typical of southern Sweden, although its winters are very mild for a location at such a high latitude. Although the temperature differences between seasons are significant, Helsingborg often lacks a meteorological winter with both January and February averaging just above the freezing point in terms of mean temperatures. Summers are warm and comparatively long by Swedish standards, with summer arriving earlier and fall later than virtually all areas of Sweden, aside from other parts of Skåne. Helsingborg & nearby surroundings also have a history with being hit by tornadoes. On 8 August 1947, a High end F1/T3 Tornado hit the Ramlösa district of Helsingborg, causing moderate damage to a farm. Greenhouses were damaged or destroyed, a stall sustained deroofing, a shed were blown away & a tree were snapped. On 16 August 2007, downtown Helsingborg were impacted by an F1 Tornado, damaging a school & snapping trees. On 22 June 2014, a Waterspout was observed outside Helsingborg. On 27 August 2018, the Eskilsminne district of Helsingborg were hit by an F0 Tornado. Some roofs sustained minor damage.
Демография
2020 жылы Хельсинбор қаласында 113 816 адам тұрады, ал 2015 жылы 104 250 адам тұрған.
113,816 live in the city of Helsingborg as of 2020, up from 104,250 inhabitants in 2015.
Ас мәзірі
Эспрессо мен тоник сусыны алғаш рет 2007 жылы қаладағы «Коппи Роастерс» кофеханасының мәзірінде кездесті.
The beverage espresso and tonic first appeared on a menu in the city, at the coffeehouse Koppi Roasters in 2007.