Жыртқыш Аңшылар Тобының Аңызы

Кіріспе

Германдық фольклорлық мотив

Жабайы аңшылық – әртүрлі солтүстік, батыс және шығыс Еуропа мәдениеттерінде кездесетін фольклорлық мотив, ол немістердің, келттер мен славяндардың діндерінде бейнеленген (Томпсон бойынша E501 мотиві). Жабайы аңшылық көбінесе мифологиялық тұлға бастаған қуғынды қамтиды, оған жынды немесе табиғаттан тыс күштерге ие аңшылар тобы ілеседі. Аңшылықтың жетекшісі германдық аңыздарда Одинмен байланысты аталған тұлға болуы мүмкін, бірақ сондай-ақ ол тарихи немесе аңызға толы кейіпкерлер, мысалы, Ұлы Теодорик, Дания патшасы Вальдемар Атердаг, айдаһарды өлтіруші Сигурд, Уэльстің психопомпы Гвин ап Нуд, Киелі кітаптағы Ирод, Қабыл, Габриэль немесе Ібіліс, немесе белгісіз жоғалған жан – ер немесе әйел болуы да мүмкін. Аңшылардың құрамында көбінесе қайтыс болғандардың жандары немесе арбақты иттер болады, кейде феялар, валькириялар немесе эльфтер де кездеседі. Жабайы аңшылықты көру соғыс немесе оба сияқты апаттың алдын ала хабары деп есептелген, немесе ең жақсысы, оны көрген адамның өлімін білдіреді. Осы аңшылыққа кез боп, тапқан адамдар жер асты әлеміне немесе феялар патшалығына әкетілуі мүмкін. Кейбір сенімдер бойынша, адамдардың рухтары ұйқыда осы салтанатты шеруге қосылуы да мүмкін еді. Бұл тұжырымды Якоб Гримм 1835 жылы жарық көрген «Неміс мифологиясы» еңбегінде салыстырмалы мифология негізінде дамытқан. Гримм бұл оқиғалардың жиынтығы германдық мәңгүрттік дінінің фольклорлық қалдығын көрсетеді деп сенді, бірақ бұл пікірді қазіргі заманғы басқа ғалымдар даулайды, олар осыған ұқсас халық аңыздары Солтүстік, Батыс және Орталық Еуропаның барлық аймақтарында кездеседі деп мәлімдейді. Алайда, Лотте Моц бұл мотив «ең алдымен герман тілдері аймақтарында» кең таралғанын атап өтті. Гримм осы құбылысқа «Wilde Jagd» («Жабайы аңшылық») терминін танымал етті.

Германдық дәстүр

Неміс фольклорының салыстырмалы зерттеуіне сүйене отырып, бұл құбылысты көбінесе Wilde Jagd (немісше: 'Wild Hunt / Аң аулау') немесе Wütendes Heer ('Raging Host / Әскер') деп атайды. 'Аң аулау' термині Солтүстік Германияда жиірек қолданылса, 'Әскер' термині Оңтүстік Германияда көбірек таралған; бірақ нақты шекара жоқ, себебі Оңтүстік Германияның бір бөлігі 'Аң аулау' терминін білсе, солтүстіктің бір бөлігі 'Әскер' терминін біледі. Германияда бұл Wildes Heer ('Жабайы әскер') деп те белгілі болды, оның басшысына түрлі есімдер берілді, олардың ішінде Водан (немесе "Воден"), Кнехт Рупрехт (Крампусты салыстыр), Берхтольд (немесе Берхта) және Холда (немесе "Холле") бар. Жабайы аң аулау ортағасырлық фольклордан кейін де мәлім. Англияда ол Herlaþing (Ескі ағылшын тілінде: 'Herla жиналысы'), Woden's Hunt, Herod's Hunt, Cain's Hunt, Devil's Dandy Dogs (Корнуоллда), Gabriel's Hounds (Солтүстік Англияда) және Ghost Riders (Солтүстік Америкада) деп аталды. Скандинавияда жабайы аң аулау Оскорея (көбінесе 'Асгард саяхаты' деп түсіндіріледі) және Оенсджегерен ('Одиннің аңшылары') деп танымал. Åsgårdsrei ('Асгард саяхаты', Тронделагтың кейбір аймақтарында кездеседі), Odens jakt және Vilda jakten (швед тілінде: 'Одиннің аң аулауы' және 'жабайы аң аулау') деген аттар да белгілі. Оскорея алдында Гуро Рысерова ('Гудрун Ат құйрықты'), көбінесе Гуро Асгард деп аталады, ол "ірі және қорқынышты, аты қара және Skokse ( )" деп сипатталады. Оскорей сөзінің этимологиясы туралы пікірлер келіспейді. Бірінші бөлігіне қатысты бірнеше болжам бар: Åsgård ('Асгард'), oska ('көккіреу') немесе көне скандинав тіліндегі ǫskurligr ('қорқынышты'). Бұрын Ásgoðreið ('Æsir Құдайларының саяхаты') деген гипотеза да ұсынылған. Тек екінші бөлігі, rei ('саяхат'), ескі скандинав тіліндегі reið сөзінен шыққан, даусыз. Бұл сөзді Асгардпен байланысты деп есептеген, мысалы, Сигурд Свейннің халық балладасында Оскорея мен Гуро Рысерова оны Асгардқа алып кеткені сияқты. Нидерланды мен Фландрияда (Солтүстік Бельгияда) жабайы аң аулау Buckriders (голланд тілінде: Bokkenrijders) деп аталады және 1700 жылдары қарақшылардың тобы өздерінің мүдделері үшін оны пайдаланған.

Based on the comparative study of the German folklore, the phenomenon is often referred to as Wilde Jagd (German: 'Wild Hunt/chase') or Wütendes Heer ('Raging Host/army'). The term 'Hunt' was more common in northern Germany and 'Host' was more used in the south; with however no clear dividing line since parts of southern Germany know the 'Hunt', and parts of the north know the 'Host'. It was also known in Germany as the Wildes Heer ('Wild Army'), its leader was given various identities, including Wodan (or "Woden"), Knecht Ruprecht (compare Krampus), Berchtold (or Berchta), and Holda (or "Holle"). The Wild Hunt is also known from post medieval folklore. In England, it was known as Herlaþing (Old English: 'Herla's assembly'), Woden's Hunt, Herod's Hunt, Cain's Hunt, the Devil's Dandy Dogs (in Cornwall), Gabriel's Hounds (in northern England), and Ghost Riders (in North America). In Scandinavia, the Wild Hunt is known as Oskoreia (commonly interpreted as 'The Asgard Ride'), and as Oensjægeren ('Odin's Hunters'). The names Åsgårdsrei ('Asgard Ride' as attested in parts of Trøndelag), Odens jakt and Vilda jakten (Swedish: 'the hunt of Odin' and 'wild hunt') are also attested. At the very front of Oskoreia rides Guro Rysserova ('Gudrun Horsetail'), often called Guro Åsgard, who is "big and horrid, her horse black and called Skokse ( )"

There is disagreement about the etymology of the word oskorei. The first element has several proposed sources: Åsgård ('Asgard'), oska ('thunder'), or Old Norse ǫskurligr ('dreadful'). The hypothetical Ásgoðreið ('Æsir God Ride') was also once proposed. Only the second element, rei ('ride') from Old Norse reið, is uncontroversial. The word was popularly perceived to be connected to Asgard, as seen in the folk ballad of Sigurd Svein, who is taken to Asgard by Oskoreia and Guro Rysserova. In the Netherlands and Flanders (in northern Belgium), the Wild Hunt is known as the Buckriders (Dutch: Bokkenrijders) and was used by gangs of highwaymen for their advantage in the 1700s.

Еуропа

Уэльс фольклорында Гвин ап Нудд – жын-шайтан атты жабайы аңшы ретінде бейнеленеді, ол ақ денелі және қызыл құлақты "тозақ иті" тобымен бірге түнде жандарды қуалайды. Артур әңгімелерінде ол – тұтқынға алынған шайтандардың адам жанын жойлауына қадағалау жасайтын әлем асты патшасы. Оған ұқсас уэльс халық аңызы Cŵn Annwn (уэльс: "Анннның иті") деп аталады. Францияда "Host" латын тіліндегі дереккөздерде Familia Hellequini, ал көне француз тілінде Maisnie Hellequin ("Хеллекиннің үйі немесе сүйегі") деп белгіленген. Көне француз тіліндегі Hellequin атауы, мүмкін, орта ағылшын тіліндегі Herla (көне ағылшын тілінде Her(e)la cyning) сөзінен Британияны жаулаған роман тілінде сөйлейтін норман тайпаларының ықпалымен алынған. Француз фольклорында осыған ұқсас кейіпкерлер де кездеседі, мысалы, Фонтенбло ормандығында итімен аң аулаған Le Grand Veneur, сондай-ақ Поиту дәстүрінде жексенбі күні аң аулағаны үшін кінәлі деп танылып, түнде аң аулау арқылы өтеу жасауға үкімделген адам. Батыс славян халықтары арасында ол divoký hon немесе štvaní (чех тілінде: "жабайы аң аулау", "құймалау"), dzëwô / dzëkô jachta (кашуб тілінде: "жабайы аң аулау"), Dziki Gon немесе Dziki Łów (поляк тілінде) деп аталады. Сорбтар мен оңтүстік славянның словендері арасында Divja Jaga (словен тілінде: "жабайы аң аулау тобы" немесе "жабайы аң аулау") деп танымал. Дегенмен, славян фольклорын зерттеушілер бұл мотивтің шетелдік, әсіресе герман тілдік, тегі бар екенін айтады. Белоруссияда ол Дзiкае Паляванне (белорусь: "жабайы аң аулау") деп аталады. Беларусь бұрын Польшаның құрамында болғандықтан, бұл мотивтің пайда болуы сол жерден келген болуы мүмкін. Италияда оны Caccia Morta ("Өлі аң аулау"), Caccia infernale ("Тозақ аң аулау") немесе Caccia selvaggia ("Жабайы аң аулау") деп атайды; Галисияда Estantiga (Hoste Antiga "ескі әскер") немесе Hostia ("Әскер") немесе испан тілінде Compaña және Santa Compaña ("топ, компания") Галисияда; Астурияда Güestia; Леонда Hueste de Ánimas ("арбаулар тобы"); ал Экстремадурада Hueste de Guerra ("соғыс тобы") немесе Cortejo de Gente de Muerte ("өлімге әкелетін процессия") деп біледі.

In Welsh folklore, Gwyn ap Nudd was depicted as a wild huntsman riding a demon horse who hunts souls at night along with a pack of white bodied and red eared "dogs of hell". In Arthurian legends, he is the king of the underworld who makes sure that the imprisoned devils do not destroy human souls. A comparable Welsh folk myth is known as Cŵn Annwn (Welsh: "hounds of Annwn"). In France, the "Host" was known in Latin sources as Familia Hellequini and in Old French as Maisnie Hellequin (the "household or retinue of Hellequin"). The Old French name Hellequin was probably borrowed from Middle English [[Herla (Old English Her(e)la cyning) by the Romance speaking Norman invaders of Britain. Other similar figures appear in the French folklore, such as Le Grand Veneur, a hunter who chased with dogs in the forest of Fontainebleau, and a Poitou tradition where a hunter who has faulted by hunting on Sunday is condemned to redeem himself by hunting during the night, along with its French Canadian version the Chasse galerie. Among West Slavs, it is known as divoký hon or štvaní (Czech: "wild hunt", "baiting"), dzëwô/dzëkô jachta (Kashubian: "wild hunt"), Dziki Gon or Dziki Łów (Polish). It is also known among the Sorbs and among the South Slavic Slovenes Divja Jaga (Slovene: "the wild hunting party" or "wild hunt"). However, scholars of Slavic folklore have noted it is a motif of foreign, specifically German(ic), origin. In Belarusian, it is called Дзiкае Паляванне (Belarusian: "wild hunt"). As Belarus used to be part of Poland, the motif's presence likely came from there as an intermediary. In Italy, it is called Caccia Morta ("Dead Hunt"), Caccia infernale ("infernal hunt") or Caccia selvaggia ("Wild Hunt"); in Galician Estantiga (from Hoste Antiga "the old army") or Hostia ("Army") or in Spanish Compaña and Santa Compaña ("troop, company") in Galicia; Güestia in Asturias; Hueste de Ánimas ("troop of ghosts") in León; and Hueste de Guerra ("war company") or Cortejo de Gente de Muerte ("deadly retinue") in Extremadura.

Тарихнама

Жабайы аңшылық тұжырымдамасы алғаш рет неміс фольклорисі Якоб Гримммен жазылған, ол оны 1835 жылы шыққан «Deutsche Mythologie» кітабында жариялаған. Осы еңбегінде ол осы құбылысқа қатысты «Wilde Jagd» («Жабайы аңшылық») терминін танымал етті. Гриммнің әдістемелік көзқарасы 19 ғасырдағы Еуропада кең таралған идеяға негізделген, яғни қазіргі заманғы фольклор – алыс өткеннің сенімдерінің тасқа айналған қалдығы. Жабайы аңшылық туралы идеясын дамыта отырып, ол ортағасырлық және жаңа заманға дейінгі кезеңдерге жататын мәтіндік деректерді жақында пайда болған фольклорлық көздермен үйлестірді. Бұл тәсіл 20 ғасырда фольклористика саласында сынға ұшырады, себебі «фольклордың динамикалық және даму сипатына» көбірек мән берілді. Гримм Жабайы аңшылық құбылысын христиан діні пайда болғанға дейінгі кезең деп түсіндірді, сонда пайда болған ер адам Водан құдайының халық арасындағы сенімдерінің тірі қалғаны болды, ол «қоғамдық мінезін, таныс ерекшеліктерін жоғалтып, қараңғы және қорқынышты күштің, көріністің және шайтанның» бейнесін алған. Гримм бұл ер адам кейде әйел тұлғамен алмастырылатынына сенді, оларды Холда және Берхта деп атады. Оның сөздерімен айтқанда, «тек Вуотан және басқа да құдайлар ғана емес, сонымен қатар ежелгі қасиетсіз құдайлар да ашулы әскердің басына жетеді: жабайы аңшы ағаш әйеліне, Воден Фрау Гаудеге айналады». Ол бұл әйелдің Воденнің әйелі екеніне өз пікірін қосты. Жабайы аңшылықтың әскери элементтерін талқылағанда Гримм «ол әскердей жүріп, соғыстың басталуын білдіреді» деді. Ол аң аулауды басқарып отырған көптеген тұлғалар, мысалы «Вуотан, Хаккельбернд, Бергольт, ақ аттарына мінген, қарулы және жеделдетілген, соғыстың жоғары басшылары ретінде көрінеді, олар адамзатқа, белгілі бір мағынада, рұқсат береді». Гриммнің пікірінше, христиан діні пайда болғанға дейінгі Еуропада құдай мен құдайшаның басшылығымен аң аулаушылар «жерді белгілі бір қасиетті уақытта аралап, халыққа игілік пен береке әкеліп, сыйлықтар мен құрбандықтарды қабылдайтын» немесе олар «көрінбей ауада қозғалып, бұлтты пішіндерде, желдің шуы мен айқайында соғыс, аң аулау немесе тоғыз түйіршік ойыны – ежелгі батырлардың негізгі ісін істейтін». Ол христиандықтың ықпалымен «құдайлардың салтанатты шеруі» туралы әңгіме «қарқынды көріністерге, қараңғы және шайтандық элементтермен толысқан» аңызға айналды деп сенді. Одан бұрын, 1823 жылы Фелиция Хеманс өзінің «Жабайы аңшы» поэмасында осы аңызды жазды, оны Роденштейн және Шнеллерц қалаларымен, сондай-ақ Оденвальд аймағымен байланыстырды. «Kultische Geheimbünde der Germanen» (1934) атты ықпалды кітабында Отто Хёфлер неміс мотивтерін «Жабайы аңшылықтың» Уотан құдайы бастаған көріністі әскерлер ретінде қарастыру қажет екенін айтты, олардың тірі жауынгерлердің (Ежелгі скандинав тіліндегі берсеркерлер) ритуалдық теңдесі бар, олар өткендегі өлген жауынгерлермен культтік одақта болған деп есептеледі. Ханс Петер Дюрер (1985) қазіргі оқырмандар үшін «Жабайы аңшылықтың пайда болуы туралы хабарламаларда не туралы сөз болып жатқанын – табиғат құбылысының жын-шайтандық түсіндірмесі ме, әлде жын-шайтандарға айналған адамдардың ритуалдық процессиясының сипаттамасы ма – анықтау қиын» деп жазды. Тарихшы Рональд Хаттон «ортағасырлық Жабайы аңшылық аңыздары жаңа замандағы колдовство туралы идеялардың дамуына әсер еткендігін дәлелдейтін күшті және жақсы орнатылған халықаралық ғылыми дәстүр бар екенін» атап өтті. Дегенмен, Хаттон бұл тәсілді «негізінен сынға алуға» болатынына сенді. Лотте Моц бұл мотив «ең алдымен герман тілінде сөйлейтін аймақтарда» кездесетінін атап өтті. Кельттер қоныстанған аймақтарда да кездеседі, бірақ бұл аңыздар сирек айтылады және олар Жерорта теңізі аймақтарында кездеспейді, «кем дегенде оңай емес». Көптеген әңгімелер Жабайы аңшылыққа тап болған адам туралы. Егер ол аңшыларға қарсы тұрса, жазаланады. Егер ол аң аулауға көмектессе, оған ақша, алтын немесе көбінесе өлтірілген жануардың немесе адамның аяғы беріледі, ол көбінесе құтылу мүмкін емес түрде қарғысқа ұшырайды. Мұндай жағдайда адам оны жоюға қабілетті діни қызметкерді немесе сиқыршыны табуы керек немесе тұз сұрап, Жабайы аңшылықты аяқты қайтарып алуға алдауы керек, оны аңшылар жеткізе алмайды. Көптеген нұсқаларда, кездесу кезінде жолдың ортасында тұрған адам қауіпсіз болады.

The concept of the Wild Hunt was first documented by the German folklorist Jacob Grimm who first published it in his 1835 book Deutsche Mythologie. It was in this work that he popularized the term Wilde Jagd ("Wild Hunt") for the phenomenon. Grimm's methodological approach was rooted in the idea, common in nineteenth century Europe, that modern folklore represented a fossilized survival of the beliefs of the distant past. In developing his idea of the Wild Hunt, he mixed together recent folkloric sources with textual evidence dating to the medieval and early modern periods. This approach came to be criticized within the field of folkloristics during the 20th century as more emphasis was placed on the "dynamic and evolving nature of folklore". Grimm interpreted the Wild Hunt phenomenon as having pre Christian origins, arguing that the male figure who appeared in it was a survival of folk beliefs about the god Wodan who had "lost his sociable character, his near familiar features, and assumed the aspect of a dark and dreadful power a specter and a devil." Grimm believed that this male figure was sometimes replaced by a female counterpart, whom he referred to as Holda and Berchta. In his words, "not only Wuotan and other gods, but heathen goddesses too, may head the furious host: the wild hunter passes into the wood wife, Wôden into Frau Gaude." He added his opinion that this female figure was Woden's wife. Discussing martial elements of the Wild Hunt, Grimm commented that "it marches as an army, it portends the outbreak of war." He added that a number of figures that had been recorded as leading the hunt, such as "Wuotan, Huckelbernd, Berholt, bestriding their white war horse, armed and spurred, appear still as supreme directors of the war for which they, so to speak, give license to mankind." Grimm believed that in pre Christian Europe, the hunt, led by a god and a goddess, either visited "the land at some holy tide, bringing welfare and blessing, accepting gifts and offerings of the people" or they alternately float "unseen through the air, perceptible in cloudy shapes, in the roar and howl of the winds, carrying on war, hunting or the game of ninepins, the chief employments of ancient heroes: an array which, less tied down to a definite time, explains more the natural phenomenon." He believed that under the influence of Christianisation, the story was converted from being that of a "solemn march of gods" to being "a pack of horrid spectres, dashed with dark and devilish ingredients". A little earlier, in 1823, Felicia Hemans records this legend in her poem The Wild Huntsman, linking it here specifically to the castles of Rodenstein and Schnellerts and to the Odenwald. In the influential book Kultische Geheimbünde der Germanen (1934), Otto Höfler argued that the German motifs of the "Wild Hunt" should be interpreted as the spectral troops led by the god Wuotan which had a ritualistic counterpart in the living bands of ecstatic warriors (Old Norse berserkir), allegedly in a cultic union with the dead warriors of the past. Hans Peter Duerr (1985) noted that for modern readers, it "is generally difficult to decide, on the basis of the sources, whether what is involved in the reports about the appearance of the Wild Hunt is merely a demonic interpretation of natural phenomenon, or whether we are dealing with a description of ritual processions of humans changed into demons." Historian Ronald Hutton noted that there was "a powerful and well established international scholarly tradition" which argued that the medieval Wild Hunt legends were an influence on the development of the early modern ideas of the Witches' Sabbath. Hutton nevertheless believed that this approach could be "fundamentally challenged". Lotte Motz noted that the motif is found "above all in areas of Germanic speech." While found in areas once settled by Celts, these legends are told less frequently and they are not encountered in the Mediterranean regions, "at least not easily". The majority of the tales deal with some person encountering the Wild Hunt. If this person stands up against the hunters, he will be punished. If he helps the hunt, he will be awarded money, gold, or, most often, a leg of a slain animal or human, which is often cursed in a way that makes it impossible to be rid of it. In this case, the person has to find a priest or magician able to ban it or trick the Wild Hunt into taking the leg back by asking for salt, which the hunt can not deliver. In many versions, a person staying right in the middle of the road during the encounter is safe.

Скандинавия

Скандинавияда аңшылықтың басшысы Один болды және бұл оқиға Оденс якт (Одиннің аңшылығы) және Оскорея (Асгардсрейеннен – Асгардтық саяхат) деп аталды. Одиннің аң аулауын естіген, бірақ көру сирек болған, және оның ерекше белгісі – Одиннің иттерінің бірі қаттырақ, ал екіншісі әлсіз үнмен қауылдаған. Бір-екі рет оқ атылғаннан басқа, осы қауылдаулар ғана анық естілді. Одиннің аң аулауын естіген кезде, көптеген аймақтарда ауа райының өзгеретінін білдірді, сондай-ақ соғыс пен ала-құлалықтың басталуын да білдіруі мүмкін. Кейбір мәліметтер бойынша, орман үнсізденіп, тек сыңғырлаған дыбыс пен иттердің қауылдауы ғана естілді. Батыс Швецияда, кейде шығыста да, Одиннің сенбі күндері аң аулағаны үшін мәңгілікке дейін табиғаттан тыс күштерді аулап өлтіруге қадалып қалған ақсүйек немесе тіпті патша болғаны айтылады. Кейбір деректерде, Один атпен емес, дөңгелекті көлікпен, әсіресе бір дөңгелекті арбамен саяхаттайды делінеді. Смоландтың кейбір аймақтарында, адамдар Одиннің иттері шаршағанда үлкен құстармен аң аулайды деп сенген. Қажет болған жағдайда, ол торғайлардың тобын қаруланған әскерге айналдыра алатын. Егер бұрынғы жолдардың үстіне үйлер салынса, оларды өртеп жіберуге болады, себебі Один бұл жолмен бұрын саяхаттаған болса, жоспарларын өзгертпейді. Тіпті, қолданыстан шыққан жолдарға көмір пештерін де салуға болмайды, өйткені егер Один аң ауласа, пеш өртеніп кетеді. Бір дәстүр бойынша, Один өгіздің мойынтұрығының биіктігінен жоғары көтерілмейді, сондықтан егер Один аң аулап жүрсе, одан соққы жемеу үшін жерге жатыру ең қауіпсіз болды. Бұл – неліктен жерге жатқан адамдар, тік тұрғандарға қарағанда, найзағайдан қауіпсіз деген сенімнің түсіндірмесі ретінде пайда болған әңгіме. Смоландтың Älghult ауылында Рождествода шіркеуге бара жатқанда нан мен болаттың бір-бір бөлігін алып жүру қауіпсіз болды. Себебі, егер кең қапталды бас киген шабандозды кездестірсе, алдына болаттың бөлігін лақтыру керек еді, ал егер оның иттерімен бірінші кездессе, оның орнына нанның бөліктерін лақтыру керек еді.

In Scandinavia, the leader of the hunt was Odin and the event was referred to as Odens jakt (Odin's hunt) and Oskoreia (from Asgårdsreien – the Asgard Ride). Odin's hunt was heard but rarely seen, and a typical trait is that one of Odin's dogs was barking louder and a second one fainter. Besides one or two shots, these barks were the only sounds that were clearly identified. When Odin's hunt was heard, it meant changing weather in many regions, but it could also mean war and unrest. According to some reports, the forest turned silent and only a whining sound and dog barks could be heard. In western Sweden and sometimes in the east as well, it has been said that Odin was a nobleman or even a king who had hunted on Sundays and therefore was doomed to hunt down and kill supernatural beings until the end of time. According to certain accounts, Odin does not ride, but travels in a wheeled vehicle, specifically a one wheeled cart. In parts of Småland, it appears that people believed that Odin hunted with large birds when the dogs got tired. When it was needed, he could transform a bevy of sparrows into an armed host. If houses were built on former roads, they could be burnt down, because Odin did not change his plans if he had formerly travelled on a road there. Not even charcoal kilns could be built on disused roads, because if Odin was hunting the kiln would be ablaze. One tradition maintains that Odin did not travel further up than an ox wears his yoke, so if Odin was hunting, it was safest to throw oneself onto the ground in order to avoid being hit, a pourquoi story that evolved as an explanation for the popular belief that persons lying at ground level are safer from lightning strikes than are persons who are standing. In Älghult in Småland, it was safest to carry a piece of bread and a piece of steel when going to church and back during Yule. The reason was that if one met the rider with the broad rimmed hat, one should throw the piece of steel in front of oneself, but if one met his dogs first, one should throw the pieces of bread instead.

Түсіндірме

Ғалым Сьюзан Гринвудтың пікірінше, "жабайы аң аулау" "көбінесе табиғаттың жабайы, бақытсыз күштеріне бастау рәсімін, оның қараңғы және жер асты әлеміне енуді білдіреді". text=Метаморфоздар, кавалькадалар, экстаздар, одан кейін жанның жануар нысанында шығуы – бұл бір мақсатқа жетудің әртүрлі жолдары. Жануарлар мен жандар, жануарлар мен қайтыс болғандар, жануарлар мен өзге әлем арасында терең байланыс бар. |автор=Карло Гинзбург|атауы=Экстаздар: Құдай қыздарының мерекесін шешу|көздері=263-бет.

Санта Клаус туралы

Юлетайд кезеңіндегі Вотанның жабайы аңшылығы голландиялық Рождестволық Синтерклас тұлғасының қалыптасуына, сондай-ақ оның американдық баламасы Санта-Клаустың түрлі аспектілеріне әсер еткен деген теория бар. Бұған оның ұзын ақ сақалы және түнгі сапарлары үшін сұр жаныбарлары кіреді.

Қазіргі пагандықта

Қазіргі кездегі пагандық Викка дінінің әртүрлі өкілдері өздерінің ғұрыптарын құру үшін Жабайы аңшылық туралы халық әңгімелеріне жүгінді. Олардың түсінігінде, Жабайы аңшылықтың жетекшісі – құдай Гекэте. Антрополог Сьюзан Гринвуд 1990 жылдардың соңында Норфолк аймағындағы бір заманауи пагандық топтың осындай Жабайы аңшылық ғұрымын орындауы туралы баяндады, осы мифологияны "табиғаттың қараңғы жақтарымен беттесудің және басталу рәсімі ретінде" пайдаланды деді. Оны ұйымдастырушылар "Жабайы аңшылық сынағы" деп атады, ол Хэллоуин күні өтті, онда қатысушылар күндізгі уақытта жергілікті орманды аралап, ал түнде "Гвин ап Нудтың аң аулау алқабының бір бөлігін меңгеру үшін" уақыт бойынша жарыс түрінде сол тапсырманы қайталады. Егер бұл сәтті аяқталса, қатысушы орман рухтарының сенімін қолына жеткізеді және оларға ағаштан таяқ жасауға рұқсат беріледі. Антрополог Рейчел Морген Сан-Францискодағы Викканың "қайта құру" дәстүрінде Жабайы аңшылықтың "ғұрыптық қайта жасалуы" туралы хабарлады.

Танымал мәдениетте

Асгардсрейен, Питер Николай Арбоның 1872 жылғы майлы суреті, Один бастаған жабайы аң аулаудың скандинавиялық нұсқасын көрсетеді. Бұл сурет 1988 жылғы Bathory тобының "Blood Fire Death" альбомының обложкасында пайда болған.

Музыка

Жабайы аң аулау Франц Листтің до минор тонындағы Transcendental Étude No. 8-ші, "Wilde Jagd" (Wild Hunt) шығармасының, Карл Мария фон Вебердің 1821 жылғы "Der Freischütz" операсының және Арнольд Шёнбергтің 1911 жылғы "Gurre Lieder" ораториясының тақырыбы болып табылады. Сезар Франктың оркестрлік поэмасы Le Chasseur maudit (Күнәлі аңшы) Готфрид Август Бюгердің "Der wilde Jäger" балладасына негізделген. Рихард Вагнердің 1870 жылғы "Die Walküre" операсының 1-ші әрекетінде Зигмунд өзін "Das wütende Heer" қуып жететінін айтады, бұл көрермендерге оны (Зигмундты) Хундингтің үйіне жеткізген дауылды шақырған Вотанның өзі екенін білдіреді. 1948 жылы Стэн Джонстың "Ghost Riders in the Sky" ("Аспандағы жын-перілер") атты американдық кантри әні, түнгі аспанда шайтанның малын қуатын ковбойлар туралы баяндайды, бұл еуропалық аңызға ұқсас. 2010 жылы шведтік фольклорлық музыкант The Tallest Man on Earth "The Wild Hunt" ("Жабайы аң аулау") атты альбом шығарды, ал 2013 жылы шведтік Watain black metal тобы да осы атаумен альбом жариялады. 2021 жылы неміс фолк-тобы Versengold "Die wilde Jagt" әнін 2022 жылғы "Was kost die Welt" альбомының бірінші синглы ретінде шығарды.

Комикстер

Жабайы аңшылық Marvel Comics-те, әсіресе Thor сериясында кездеседі және оны Малекит – Арам, Svartalfheim патшасы және Тордың басты жауыздарының бірі бастап келеді. Майк Мигноланың комикс сериясы Хеллбойда Жабайы аңшылық мифінің екі нұсқасы бар. "Жабайы аңшылықта" кейіпкер британдық дворяндардан "Аңшылық құдайы Херн" аңызымен байланысты "Жабайы аңшылық" деп аталатын үлкен аң ауына қатысуға шақыру алады. "King Vold" басталғанда Хеллбой "Ұшқыш аңшы – Король Волдты" кездестіреді, оның кейпі норвегиялық "Ұшқыш аңшы (басы жоқ Король Волмер және оның итттері)" халық ертегісіне негізделген, деді Мигнола. Жабайы аңшылық Lord El Melloi II-нің іс файлдарының Grace Note бөліміне 4-ші және 5-ші эпизодтарда бейімделді, онда Lord El Melloi II (Даисуке Намикаваның дауысы) Уиллс Пелхам Кодрингтонға (Томоаки Маеноның дауысы) – тағы бір сиқыршы мұғалімге, оның әкесінің үйінде лейлиндер тұрақсыз болған бір жағдайды шешуге көмектеседі. Олар сол жерде Black Dogs-ты кездестіреді, бұл – жақын жердегі адамдарды өлтіріп жүрген найзағайдың көрінісі. Өз одақтастары Уиллз және Фэй есімді перидің көмегімен Лорд Эль Меллой II істі шешіп, қауіптің алдын алады.

Кино және теледидар

Найджел Нил жазған 1958/9 жылдары көрсетілген BBC сериясының 5-ші бөлімі "Жабайы аңшылық" деп аталды және мұнда сипатталған мифтер жиі айтылды. "Жабайы аңшылық" – 2009 жылы режиссер Александр Франчи түсірген канадтық қорқыныш драмалық фильмі. MTV сериалы "Жас қасқыр" (Teen Wolf) 6-шы маусымның бірінші жартысында "Жабайы аңшылық" басты жау ретінде көрсетіледі. Бұл аңызды одан әрі дамытады, "Жабайы аңшылық" адамдарды тіршіліктен мүлдем жояды дейді, ал олармен бірге алынғандар жойылғаннан және ұмытылғаннан кейін оның құрамына кіреді. "Жабайы аңшылық" Netflix-тің "Little Witch Academia" анимациялық сериалының "Sky War Stanship" эпизодында маңызды рөлде көрінеді, онда басты кейіпкер Ако Кагари және Констанце Амали фон Брауншбанк Альбрехтсбергер аңшылыққа қатысады.

Ойындар

Аң аулау CD Projekt Red компаниясының 2015 жылғы The Witcher 3: Wild Hunt ролдік ойынында кеңінен көрсетілген, бұл оқиғалар мен The Witcher және The Witcher 2: Assassins of Kings ойындарындағы флэшбэктерде жиі айтылғаннан кейін кітаптарға негізделген. Бастапқы Advanced Dungeons & Dragons (1-ші басылымы) қосымшасы "Құдайлар мен жарты тәңірлер" Жабайы аңшылықты кельт мифологиясы бөлімінде Аңшылық шебері және Жабайы аңшылықтың тобы ретінде бейнелейді. Ойыншылар аң болып қалу қаупіне тап болады, немесе Аңға қосылып, оны шақырған зұлымдықтың көзін табуға мәжбүр болуы мүмкін, ал егер зұлымдық табылмайтын болса, кінәсіз адамды немесе ірі жануарды өлтіруге қатысады, бұл олардың нанымы мен еркіне қайшы келуі мүмкін. The Elder Scrolls ойындары сериясында Жабайы аңшылық – Босмерлердің (ағаш эльфтерінің) соғыс, кек алу немесе басқа да қиын жағдайларда орындайтын дәстүрлі рәсімі. Эльфтер өздерінің жолындағы барлық тірі жанды өлтіретін қорқынышты жандарға айналады. Дедрик Лорды Хирсин де Жабайы аңшылықтан, әсіресе The Elder Scrolls III: Morrowind ойынынан шабыт алған. Жабайы аң аулау Obsidian Entertainment компаниясының Pentiment видео ойынында кеңінен көрсетілген және толықтырылған.