Ливан Үлкен Мемлекеті (1920-1926) – Францияның мандатына кірген, қазіргі Ливан Республикасының алдағысы. Тарихы, құрылуы мен Бейрут астанасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француздық Сирия және Ливан мандатында болған бұрынғы мемлекет
Former state in the French Mandate of Syria and Lebanon
Ұлы Ливан мемлекеті (دولة لبنان الكبير;), ресми емес атауы – Француз Ливаны, 1920 жылдың 1 қыркүйегінде жарияланған мемлекет. 1926 жылдың мамыр айында Ливан Республикасы (الجمهورية اللبنانية al Jumhūrīyah al Lubnānīyah) болып өзгерді және қазіргі Ливанның алдағысы болып табылады. Мемлекет 1920 жылдың 1 қыркүйегінде, 31 тамыздағы 318-ші жарлықтан кейін, 1923 жылы ратификацияланатын Сирия және Ливанға мандаттың жобаланған шарттары бойынша Ұлттар Лигасының мандаты ретінде жарияланды. 1920 жылы Севр шарты бойынша Осман империясы ресми түрде бөлінген кезде, оның Таяу Шығыстағы төрт аумағы Ұлттар Лигасының атынан Ұлыбритания мен Франция басқаратын Ұлттар Лигасының мандаттары болуы керек деп шешілді. Ұлыбританияға Палестина мен Ирак берілді, ал Францияға Сирия мен Ливан бойынша мандат берілді. Генерал Гуро ливандықтардың көпшілігінің қолдауымен, дініне қарамастан, қазіргі шекараларында мемлекеттің құрылуын жариялады, ал Бейрут оның астанасы болды. Жаңа аумаққа француз туымен Ливан шыршығын біріктіретін жалау берілді.
The State of Greater Lebanon (دولة لبنان الكبير; ), informally known as French Lebanon, was a state declared on 1 September 1920, which became the Lebanese Republic (الجمهورية اللبنانية al Jumhūrīyah al Lubnānīyah; ) in May 1926, and is the predecessor of modern Lebanon. The state was declared on 1 September 1920, following Decree 318 of 31 August 1920, as a League of Nations Mandate under the proposed terms of the Mandate for Syria and the Lebanon which was to be ratified in 1923. When the Ottoman Empire was formally split up by the Treaty of Sèvres in 1920, it was decided that four of its territories in the Middle East should be League of Nations mandates temporarily governed by the United Kingdom and France on behalf of the League. The British were given Palestine and Iraq, while the French were given a mandate over Syria and Lebanon. General Gouraud proclaimed the establishment of the state with its present boundaries after support from the majority of Lebanese regardless of religion and with Beirut as its capital. The new territory was granted a flag, merging the French flag with the Lebanese cedar.
Атауы мен құрылуы
Үлкен Ливан термині Ливан тауының мутасаррифатының, бұрынғы автономды аймақтың, өлшемінің шамамен екі есеге ұлғаюын көрсетеді, бұл Триполи және Сидон бұрынғы Османдық округтарының, сондай-ақ Бекаа аңғарының қосылуы нәтижесінде болды. Мутасаррифат 1861 жылы Еуропалық державалармен Органикалық ережелер шарты бойынша жергілікті христиан халқын қорғау мақсатында құрылған. "Le Grand Liban" терминін француз тілінде алғаш рет ливандық зиялылар Булус Нуджайм мен Альберт Наккаше 1919 жылғы Париж бейбітшілік конференциясына дайындық кезінде қолданды. Нуджайм өзінің 1908 жылы жарық көрген және көп оқылған "Ливан мәселесі" атты 550 беттік талдау еңбегін Ұлы Ливанды қолдау үшін аргументтердің негізіне айналдырды. Бұл еңбек Ливанның экономикалық өркендеуі үшін оның шекарасын кеңейту қажет екенін дәлелдеді.
The term Greater Lebanon alludes to the almost doubling of the size of the Mount Lebanon Mutasarrifate, the existing former autonomous region, as a result of the incorporation of the former Ottoman districts of Tripoli and Sidon as well as the Bekaa Valley. The Mutasarrifate had been established in 1861 to protect the local Christian population by the European powers under the terms of the Règlement Organique. The term, in French "Le Grand Liban", was first used by the Lebanese intellectuals Bulus Nujaym and Albert Naccache, during the buildup to the 1919 Paris Peace Conference. Nujaym was building on his widely read 1908 work La question du Liban, a 550 page analysis which was to become the foundation for arguments in favor of a Greater Lebanon. The work argued that a significant extension of Lebanon's boundaries was required for economic success.
Париж бейбітшілік конференциясы
1919 жылы 27 қазанда марониттік патриарх Элиас Петер Хоаек басқарған Ливан делегациясы Париж бейбітшілік конференциясына меморандум ұсынып, Ливанның мүдделерін баяндады. Бұл Ливан Мутасаррифатының шекарасын едәуір кеңейтуді қамтиды. Бекаа мен Акардағы егістік жерлерін қоса аннексиялауға ұмтылыс, Ұлы ашаршылықта Ливан тауының халқының жартысына жуығы қаза тапқаннан кейін туған өмірлік қауіптермен байланысты болды; маронит шіркеуі мен діни көзқарасы жоқ басшылар өз халқына жақсырақ қызмет ететін мемлекет құруды көздеді. Мутасаррифатқа қосылатын аудандарға Бейрут, Триполи, Сидон және Тирдің жағалау қалалары мен оларға қарасты ішкі аймақтар кірді, олардың барлығы Бейрут вилайетіне, сондай-ақ Сирия вилайетінің төрт казасы (Баалбек, Бекаа, Рашая және Хасбая) қарасты. 1920 жылы 24 тамызда Франция премьер-министрі Александр Миллеран архиепископ Хуриге былай деп жазды: "Сіз маған еске салған Бекааға қатысты елдеріңіздің талаптары қабылданды. Француз үкіметінің тапсырмасымен генерал Гуро Захледегі Гранд Кадри қонақ үйінде Анти-Ливан тауларының және Гермонның шыңына дейінгі аумақты Ливан құрамына қосу туралы жарлық шығарды. Осылайша Франция елдеріңізге табиғи шекарасын қамтамасыз ету үшін Ұлы Ливанды құруды көздеп отыр".
On 27 October 1919, the Lebanese delegation led by Maronite Patriarch Elias Peter Hoayek presented the Lebanese aspirations in a memorandum to the Paris Peace Conference. This included a significant extension of the frontiers of the Lebanon Mutasarrifate, The quest for the annexation of agricultural lands in the Bekaa and Akkar was fueled by existential fears following the death of nearly half of the Mount Lebanon Mutasarrifate population in the Great Famine; the Maronite church and the secular leaders sought a state that could better provide for its people. The areas to be added to the Mutasarrifate included the coastal towns of Beirut, Tripoli, Sidon and Tyre and their respective hinterlands, all of which belonged to the Beirut Vilayet, together with four Kazas of the Syria Vilayet (Baalbek, the Bekaa, Rashaya and Hasbaya). On 24 August 1920, French Prime Minister Alexandre Millerand wrote to Archbishop Khoury: "Your country's claims on the Bekaa, that you have recalled for me, have been granted. On instructions from the French government, General Gouraud has proclaimed at Zahle's Grand Kadri Hotel, the incorporation into Lebanon of the territory that extends up to the summit of the Anti Lebanon range and of Hermon. This is the Greater Lebanon that France wishes to form to assure your country of its natural borders."
Сирия-Ливан науқаны
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1940 жылы Виши үкіметі француз территориясына билік жүргізген кезде, генерал Анри Фернан Денц Ливанның жоғары комиссары болып тағайындалды. Бұл жаңа бетбұрыс 1941 жылдың 4 сәуірінде Ливан президенті Эмиль Эдденің отставкаға кетуіне әкелді. Бес күннен кейін Денц Альфред Наккачеге үш айлық президенттік мерзімге тағайындады. Виши билігі нацистік Германияға Сирия арқылы Иракқа ұшақтар мен жабдықтарды жеткізуге рұқсат берді, олар британдық күштерге қарсы қолданылды. Нацистік Германияның әлсіз Виши үкіметіне қысым көрсету арқылы Ливан мен Сирияны толық бақылауға алуы мүмкін деген қауіптен сескенген Ұлыбритания өз әскерін Сирия мен Ливанға жіберді. Ливандағы шайқас аяқталғаннан кейін генерал Шарль де Голль аймаққа сапар шекті. Ливанның ішкі және сыртқы саяси қысымдарының нәтижесінде де Голль Ливанның тәуелсіздігін мойындауға шешім қабылдады. 1941 жылдың 26 қарашасында генерал Жорж Катру Ливанның еркін француз үкіметінің билігімен тәуелсіздікке ие болатынын жариялады. Теориялық тұрғыдан алғанда, депутаттар палатасы заң шығару функциясын атқарды, бірақ іс жүзінде заң жобалары атқарушы билік тарапынан дайындалып, депутаттар палатасына ұсынылды, ол оларды ешқандай ерекшеліксіз қабылдады. Конституция бойынша француз жоғары комиссары әлі де жоғарғы билікті жүзеге асырды, бұл бастапқыда ливандық ұлтшылдардың наразылығын тудырды. Дегенмен, грек православ дінінің өкілі Шарль Деббас Конституция қабылданғаннан кейін үш күн өткен соң Ливанның бірінші президенті болып сайланды. Деббастың алғашқы мерзімі аяқталғаннан кейін, 1932 жылы Бишара әл-Хури мен Эмиль Эдде президенттік лауазымға таласты, осылайша депутаттар палатасын екіге бөлді. Дағдарыстың шешілуі үшін кейбір депутаттар Министрлер кеңесінің төрағасы және Триполидің мұсылман басшысы шейх Мұхаммед әл-Джисрді келісімді кандидат ретінде ұсынды. Алайда, француз жоғары комиссары Анри Понсо 1932 жылдың 9 мамырында конституцияны тоқтатты және Деббастың мерзімін бір жылға ұзартты, осылайша мұсылманның президент болып сайлануына кедергі келтірді. Понсоның әрекеттеріне наразы болған француз билігі оны граф Дамиан де Мартельмен алмастырды, ол 1934 жылдың 30 қаңтарында Хабиб Паша Эс Саадты бір жылдық мерзімге президенттік лауазымға тағайындады (кейіннен мерзімі бір жылға ұзартылды). Эмиль Эдде 1936 жылдың 30 қаңтарында президент болып сайланды. Бір жыл өткен соң ол 1926 жылғы Конституцияны ішінара қалпына келтіріп, депутаттар палатасына сайлау өткізуге кірісті. Алайда, француз жоғары комиссары 1939 жылдың қыркүйегінде, Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Конституцияны қайта тоқтатты.
During World War II when the Vichy government assumed power over French territory in 1940, General Henri Fernand Dentz was appointed as high commissioner of Lebanon. This new turning point led to the resignation of Lebanese president Émile Eddé on 4 April 1941. After five days, Dentz appointed Alfred Naqqache for a presidency period that lasted only three months. The Vichy authorities allowed Nazi Germany to move aircraft and supplies through Syria to Iraq where they were used against British forces. Britain, fearing that Nazi Germany would gain full control of Lebanon and Syria by pressure on the weak Vichy government, sent its army into Syria and Lebanon. After the fighting ended in Lebanon, General Charles de Gaulle visited the area. Under various political pressures from both inside and outside Lebanon, de Gaulle decided to recognize the independence of Lebanon. On 26 November 1941, General Georges Catroux announced that Lebanon would become independent under the authority of the Free French government. Theoretically, the Chamber of Deputies performed the legislative function, but in fact bills were prepared by the executive and submitted to the Chamber of Deputies, which passed them virtually without exception. Under the Constitution, the French high commissioner still exercised supreme power, an arrangement that initially brought objections from the Lebanese nationalists. Nevertheless, Charles Debbas, a Greek Orthodox, was elected the first president of Lebanon three days after the adoption of the Constitution. At the end of Debbas's first term in 1932, Bishara al Khuri and Émile Eddé competed for the office of president, thus dividing the Chamber of Deputies. To break the deadlock, some deputies suggested Shaykh Muhammad al Jisr, who was chairman of the Council of Ministers and the Muslim leader of Tripoli, as a compromise candidate. However, French high commissioner Henri Ponsot suspended the constitution on 9 May 1932, and extended the term of Debbas for one year; in this way he prevented the election of a Muslim as president. Dissatisfied with Ponsot's conduct, the French authorities replaced him with Count Damien de Martel, who, on 30 January 1934, appointed Habib Pacha Es Saad as president for a one year term (later extended for an additional year). Émile Eddé was elected president on 30 January 1936. A year later, he partially reestablished the Constitution of 1926 and proceeded to hold elections for the Chamber of Deputies. However, the Constitution was again suspended by the French high commissioner in September 1939, at the outbreak of World War II.
Леванттың жоғарғы комиссарлары
1941 жылдан кейін Сирия мен Ливанға Бас өкіл деп аталатын Леванттың Жоғары комиссары, Францияның Сирия және Ливан француз мандатындағы елдердегі ең жоғары дәрежелі өкілі болды. Оның кеңсесі Ливанның Бейрут қаласындағы Пайн резиденциясында орналасқан және қазір Ливандағы француз елшісінің ресми резиденциясы болып табылады. Бұл лауазымға алғаш рет Анри Гуро тағайындалды. Жан Чиаппе 1940 жылдың 24 қарашасында лауазымға кіруі тиіс болған, бірақ оны Ливанға алып бара жатқан ұшақты Италия әуе күштері қателікпен атып түсірді. Ұшқыш Анри Гийомэ, экипаждың қалған мүшелері, соның ішінде Марсель Рейн, екі жолаушы – Чиаппе және оның кабинетінің басшысы қаза тапты. Соңғы рет Этьен Пол Эмиль Мари Бейне 1944 жылдың 23 қаңтарында лауазымға кіріп, 1946 жылдың 1 қыркүйегінде, Ливаннан француз әскерлерінің шығуынан кейін 5 ай өткен соң қызметін аяқтады. +ХристиандарДіндерХалық саныПайызыМарониттер226,37828.8Грек Православтары76,5229.7Мелкиттік Католиктер46,0005.9Басқалары53,4636.8Барлығы402,36351.2МұсылмандарДіндерХалық саныПайызыСунниттер175,92522.4Шииттер154,20819.6Друздар53,0476.8Барлығы383,18048.8 1932 жылы Ұлы Ливанның шекарасында барлығы 785,542 адам тұрды.
The High Commissioner of the Levant, named after 1941 the General Delegate to Syria and Lebanon, was the highest ranking authority representing France in the French mandated countries of Syria and Lebanon. Its office was based in Beirut, Lebanon in the Pine Residence and is now the official residence of the French ambassador to Lebanon. The office was first held by Henri Gouraud. Jean Chiappe should have held office on 24 November 1940 but the aircraft taking him to Lebanon was shot down by mistake by Italian air force taking part in the Battle of Cape Spartivento near Sardinia. The pilot, Henri Guillaumet, the other members of the crew including Marcel Reine, the two passengers, Chiappe, his leader of the cabinet, were killed. Last to hold office was Étienne Paul Émile Marie Beynet which began on 23 January 1944 and ended on 1 September 1946, 5 months after the withdrawal of French forces in Lebanon. +ChristiansSectPopulationPercentageMaronite226,37828.8Greek Orthodox76,5229.7Melkite Catholic46,0005.9Other53,4636.8Total402,36351.2MuslimsSectPopulationPercentageSunni175,92522.4Shiite154,20819.6Druze53,0476.8Total383,18048.8
In total 785,542 people lived within the boundaries of Greater Lebanon in 1932.