Кіріспе

Генетикалық бұлшықет ауруы
Қазіргі уақытта емдеу жолы табылған жоқ, бірақ физиотерапия, тірек құралдары мен түзету хирургиясы сияқты басқару стратегиялары симптомдарды жеңілдетуге көмектеседі. Жоғары қол бұлшық еттерінің күшті әлсіздігі. Тыныс алуда қиындықтар. Беккер бұлшықет дистрофиясы (БМД) келесілерді де көрсетеді: Ақыл-ес бұзылуы (БМД-да ДМД-ға қарағанда сирек кездеседі). Өкпе жеткіліксіздігі. Әйелдерде екі Х хромосомасы болғандықтан, егер бір Х хромосомасында жұмыс істемейтін ген болса, екінші Х хромосомасы геннің жұмыс істейтін нұсқасын ұсынады, осы компенсациялау қабілетінің арқасында әйелдерде симптомдар сирек дамиды. Барлық дистрофинопатиялар Х-хромосомаға байланысты рецессивті түрде мұраға беріледі. Ауруға шалдыққан адамның туындарына қатысты тәуекел анасының тасымалдаушы статусына байланысты. Тасымалдаушы аналардың әр жүктілігінде ДМД мутациясын беру ықтималдығы 50% құрайды. Мутацияны мұра еткен ұлдар ауруға шалдығады; мутацияны мұра еткен қыздар тасымалдаушы болады. Беккер бұлшықет дистрофиясы бар ер адамдар балалы болуға қабілетті, олардың барлық қыздары тасымалдаушы болады, бірақ ешбір ұл әкесінен мутацияны мұра етпейді. ДМД генін төрт аймаққа бөлуге болады: N-терминалы, таяқша, цистеинге бай және карбокси-терминалы. Беккер бұлшықет дистрофиясы 100 000 ер баланың шамамен 1,5-6-сында кездеседі, бұл Дюшенн бұлшықет дистрофиясынан гөрі әлдеқайда сирек кездесетін жағдай. Симптомдар әдетте ерлерде 8-25 жас аралығында пайда болады, бірақ кейде кешірек басталуы мүмкін. Потенциалды тасымалдаушылар немесе науқастар бала көтеруді жоспарласа, генетикалық кеңес алу ұсынылады. Беккер бұлшықет дистрофиясы бар әкенің ұлдары бұл ауруды дамытпайды, бірақ қыздары тасымалдаушы болады (сонымен қатар кейбір тасымалдаушыларда бұлшықет дистрофиясының белгілі бір симптомдары көрінуі мүмкін), сондықтан олардың ұлдары бұл ауруды дамытуы мүмкін.

Диагностика

Бекер бұлшықет дистрофиясының диагнозы тұрғысынан симптомдардың дамуы Дюшенн бұлшықет дистрофиясының дамуына ұқсас. Физикалық тексеруде көкірек және қол бұлшық еттерінің жеткіліксіздігі байқалады, әсіресе егер ауру ерте жасөспірім шақта анықталмаса. Бұлшықеттердің әлсіреуі аяқтар мен жамбас аймағынан басталып, кейін иық және мойын бұлшықеттеріне таралады. Бұзау бұлшықеттерінің үлкейіп көрінуі (псевдогипертрофия) анық байқалады. Төмендегі зерттеулер/тесттер жүргізіледі:
Бұлшықет биопсиясы (бұлшықет жасушаларында дистрофиннің болуын тексеру үшін, әдетте жамбастан бұлшықет тінінің кішкентай бөлігі алынады). Креатинкиназа тесті (қандағы креатинкиназа ферментінің деңгейін анықтайды. Креатинкиназа ферменті әдетте сау бұлшықет жасушаларының ішінде болады, бірақ бұлшықет жасушалары зақымданғанда қанға өтеді). Электромиография (әлсіздіктің себебінің бұлшықет тінінің зақымдануы екенін, жүйке зақымдануы емес екенін көрсетеді). Генетикалық тестілеу (дистрофин генінде жойылу, көбею немесе мутация іздеу).

Емдеу

Бекер бұлшықет дистрофиясына қатысты белгілі бір ем жоқ. Емдеудің мақсаты – симптомдарды бақылау арқылы өмір сапасын жақсарту, осыны нақты сауалнамалар арқылы өлшеуге болады. Предизолон препараты дистрофинге өте ұқсас утрофин ақуызының өндірілуін күшейтеді, ал дистрофин BMD-де бұзылған ақуыз. EDMD және миотоникалық бұлшықет дистрофиясында туындайтын жүрек мәселелеріне кардиостимулятор қажет болуы мүмкін. Бекер ауруында кездесетін басқа кардиомиопатияны АПФ ингибиторларымен, жүрек трансплантациясымен және басқа да жекелендірілген емдеулермен емдеуге болады. Зерттеу үстіндегі Debio 025 препараты – жасушалық зақымға жауап ретінде митохондрияның ісінуін реттейтін циклофилин D ақуызын тежейтін белгілі препарат. Зерттеушілер бұрынғы зертханалық сынақтарда циклофилин D генін жою митохондрияның ісінуін азайтып, бұлшық еттерге зиян келтіретін аурудың сипаттамаларын кері қайтаратынын немесе алдын алатынын көрсеткеннен кейін, осы препаратты MD-ны көтеретіндей гендік өзгеріс жасалған тышқандарда сынап көруге шешім қабылдады. Bushby және авторлар тобының шолуынша, егер негізгі ақуыз дұрыс жұмыс істемесе, оның орнын басқа ақуыз толықтыру арқылы алмастыруы мүмкін. Компенсациялық ақуыздардың жоғарылатуы трансгендік тышқандардың үлгілерінде жүзеге асырылды.

Болжам

Бекер бұлшықет дистрофиясының прогрессиясы Дюшен бұлшықет дистрофиясымен салыстырғанда әлдеқайда өзгермелі. Дюшен және Бекер бұлшықет дистрофиясы арасындағы аралық саналатын форма да бар (жеңіл ДМД немесе ауыр БМД). Аурудың ауырлығын пациенттің аурудың басталу жасы көрсетуі мүмкін. Бір зерттеу көрсеткендей, Бекер бұлшықет дистрофиясында прогрессияның екі ерекше үлгісі болуы мүмкін. Шамамен 7-8 жаста басталуы жүрекке қатысты мәселелердің көбірек болуымен және 20 жасқа дейін баспалдақпен көтерілуде қиындықтарға алып келеді, ал 12 жаста басталуы жүрекке қатысты мәселелердің азырақ болуымен сипатталады. Бекер бұлшықет дистрофиясымен ауыратын пациенттердің өмір сапасына аурудың симптомдары әсер етуі мүмкін. Бірақ көмекші құралдарды пайдалану арқылы тәуелсіздікті сақтауға болады. Бекер бұлшықет дистрофиясына шалдыққан адамдар белсенді өмір салтын сақтай алады.

Зерттеу

Бұлшықет дистрофиясының ешқандай түріне де ем жоқ. Гендік терапия (Микродистрофин) және антисенс препараттары (Аталурен, Этеплирсен және т.б.) сияқты түбір себебіне бағытталған бірнеше препараттар әзірленуде. Сүйек және жүрек бұлшық еттерінің дегенерациясын баяулату үшін кортикостероидтар (Дефлазакорт), кальций арналарының блокаторлары (Дилтиазем), ұстамаларды бақылау және кейбір бұлшықет қызметін реттеу үшін құрысуға қарсы препараттар, ал бұлшықет жасушаларының зақымдануын кешіктіру үшін иммуносупрессанттар (Ваморолон) тағылымданылады. Қорытындылар аурудың нақты түріне байланысты.