Кіріспе
Саяси саботаж үшін американдық жаргондық термин, әсіресе сайлауға қатысты. "Сыңар есу" – саяси саботаждың, әсіресе сайлауға қатысты, көшбас артында (жасырын) жасалатын түрі үшін қолданылатын американдық жаргондық термин. Бұл термин 1974 жылы жарық көрген және Уотергейт саяси жанжалын тергеу жұмыстарын баяндаған "All the President's Men" кітабында Боб Вудворд пен Карл Бернштейн еңбектері арқылы көпшілік назарына түсті.
American slang term for political sabotage, especially relating to elections
Ratfucking is an American slang term for behind the scenes (covert) political sabotage or dirty tricks, particularly pertaining to elections. It was brought to public attention by Bob Woodward and Carl Bernstein in All the President's Men (1974), the book that chronicled their investigative reporting of the Watergate scandal.
Шығу тегі
1950 жылдардың соңынан 1960 жылдардың басына дейін Оңтүстік Калифорнияда және, мүмкін, басқа да колледждердің сленгінде «тышқандық» термині жиі қолданылды, ол әдемі әзілді білдірді. Сол кезде Тони Аут Daily Bruin газетінің суретшісі болды. Оның бір карикатурасында үлкен, мас тышқан екінші тышқанға: «Бүгін кешке PF-ке барайық!» деді, бұл «тышқандық» немесе «РФ-инг» ойыны еді. 1961 жылғы 6 қаңтардағы Калифорния Технологиялық институтының студенттік газеті «Технология алғашқы теледидарлық РФ көрсетті» деген тақырыппен жарияланды. Мақалада жақында болған «Ұлы Роуз-Боул» әйгілі оқиғасы баяндалды. Мұндай қолданыста саяси контекст маңызды емес еді. Мақаланың соңында редактордың түсіндірмесі және жұмсартуы болды: «РФ (Royal Flush) – заманауи колледж сленгі, ол тапқыр әзіл үшін қолданылады». Вудвард пен Бернштейннің «Президенттің барлық адамдары» кітабында көптеген республикалық қызметкерлер – Х.Р. Холдеман (1948 жылға дейін), Дональд Сегретти (1960 жылдардың басында), Ақ үйдің көмекшісі Тим Элборн, Рональд Луис Зиглер және Дуайт Чапин Оңтүстік Калифорния университетінде (USC) оқыған және сол жердегі аса бәсекелестік студенттік сайлауға қатысқан. Сонымен қатар, Роджер Стоун сияқты стратегиялар да болды, олардың жұмысы ондаған жылдар бойы жалғасты. USC-де болашақ Уотергейт жанжалына қатысушылар Чапин, Зиглер, Элборн, Сегретти, Гордон Страхан және Герберт Портер «Трояндар өкілдік үкіметі үшін» мүшелері болды. United Press International тілшісі Карлин Баркер Вудвард пен Бернштейнге «USC тобы туралы ескертулер» атты хат жіберді, онда бұл байланыс сипатталды. Бауырластықтар, студенттік қыздар қауымдастықтары және құпия бауырластықтарды үйлестіру ұйымдары – Theta Nu Epsilon және олардың бөлінген қарсыластары «Трояндар өкілдік үкіметі үшін» студенттік сайлауда жеңіске жету үшін шығармашылық әрекеттер мен жамандық тактикасын қолданды. Ресми түрде, кампустағы шағын қаржыландыруды және шешім қабылдауды бақылау қауіпте болды; лауазымдар мақтану құқығы мен беделділікке мүмкіндік берді. Жастар бұл әрекеттерді «тышқандық» деп атады. Бұл тактиканы USC директорлар кеңесіндегі маңызды саяси тұлғалар, мысалы, Дин Раск және Джон А. МакКон қолдады немесе оларға қызығушылық танытты.
Қолданылуы
Бұл термин Австралияда премьер-министр Кевин Раддтың 2009 жылы Копенгагендегі климаттық өзгерістер саммитінде бұл терминді қолданғаны туралы хабарланғаннан кейін бұқаралық ақпарат құралдарының назарына түсті. 2016 жылғы Республикалық партияның президенттік праймеризінде кандидат Тед Круз: «Трамп, мүмкін, қаскөй болса да, онымен жыныстық қатынасқа түскім келмейді» деді, бұл терминге эвфемизмдік сілтеме болды. Сол жылы «Rolling Stone» журналы осы термин мен Роджер Стоун туралы жазды. 2017 жылдың тамызында журналист Марси Уилер радио хабарында бұл терминді қолданған кезде Федералды байланыс комиссиясының (FCC) наразылығына тап болды. Уилер бұл сөздің саяси ғылымда мамандық терминіне айналғанын және демек, оның ұятты емес екенін мәлімдеді, бірақ FCC өкілдері онымен келіспеді. 2019 жылдың 23 мамырында ғалым Светлана Лохова Вирджиния штатының Шығыс округіндегі АҚШ округтік сотына Стефан Халперге қарсы шағымдама берді, онда «Стефан Халпер – қаскөй және тышпы» делінген, ал түсіндірме ретінде «қаскөйлік» саяси термин екені айтылған. 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауының нәтижесі Джо Байденнің пайдасына шешілгеннен кейін және Трамптың мойындаудан бас тартуына байланысты 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауын күштен жою әрекеттері болды. «Last Week Tonight with John Oliver» бағдарламасының жүргізушісі Джон Оливер Трамптың сайлау алдау желісі құрылғаннан кейін бір бағдарламасында: «Сайлаудағы жамандықтарды білдіретін саяси термин – тышқандардың жыныстық қатынасы. Егер сізде Пенсильваниядағы тышқандардың жыныстық қатынасқа түскен суреттеріне қол жеткізе алсаңыз, оларды бірден Трамптың сайлау штабына жіберу – сіздің патриоттық борышыңыз» деді. Осы сөздерін айтқанда Оливер жыныстық қатынас жасайтын тышқандардың суретін және «Stay Up Late» сайлау алдау желісінің веб-сайтына сілтеме көрсетті.