Камбоджа валютасы – риель туралы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Камбоджаның валютасы

Риель (/r//i/'/ɛ//l/; таңбасы: ៛; коды: KHR) – Камбоджаның валютасы. Екі түрлі риель болды, біріншісі 1953 және 1975 жылдың мамыр айы аралығында қолданысқа енгізілді. 1975 жылдан 1980 жылға дейін елде ақша жүйесі болған жоқ. 20 наурыз 1980 жылдан бастап тағы бір валюта, сондай-ақ "риель" деп аталды, қолданысқа енгізілді. 1990 жылдардың соңынан бері риельдің АҚШ долларымен (Камбоджадағы коммерциялық мәмілелер үшін де-факто екінші валюта) ресми бекітілмеген тұрақты айырбас бағамы 4100:1 шамасында сақталып келеді. Көптеген адамдардың пікірінше, валютаның атауы Меконг өзенінде кездесетін риель балығынан (кхмер тілінде "кішкентай балық") шыққан. Дегенмен, бұл атау 16-19 ғасырларда Азия мен Америкада халықаралық саудада кеңінен қолданылған испандық-американ долларынан шыққан болуы мүмкін, оның құны сегіз реалға тең еді және ол күміс мазмұнымен ерекшеленді.

Шетел валютасымен бір мезгілде пайдалану

Ауылдық жерлерде барлық сауда-саттықтарда, үлкен-кішкентайында, риел қолданылады. Дегенмен, АҚШ доллары да қолданылады, әсіресе Камбоджаның қалалары мен туристік аймақтарында. Тай шекарасына жақын жерлерде тай баты да қабылданады. Долларлану 1980-ші жылдары басталды және 1990-шы жылдардың басына дейін жалғасты, осы кезде Біріккен Ұлттар Ұйымы гуманитарлық көмек көрсетті, босқындар елдеріне ақша жіберуді бастады, ал инфляция жылына 177%-ға дейін жетіп, риелге деген сенімді жоғалтты. 1991-1993 жылдары Камбоджадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Уақытша Әкімдігі Камбоджаның барлық аймақтарында 22 000 қызметкер орналастырды, олардың шығындары Камбоджа экономикасының үлкен бөлігін құрады. Провинцияларда риел кеңінен қолданылса, ірі қалалар мен туристік аймақтарда АҚШ доллары басым қолданылады. Ол банкоматтардан беріледі, барлық сауда-саттықтарда қабылданады, ал қонақүйлер, әуе билеттері және маңызды қаржылық операциялардың бағасы USD-де көрсетілуі тиіс. Барлығы 4000 KHR/USD бағамын біледі, ал қалдық сома риелмен қайтарылады. Бұл АҚШ долларының кішкентай купюраларын айналымда ұстау шығындарын азайтуға, сондай-ақ осы купюралардың орнына риелдің қолданылуын арттыруға бағытталған. Сонымен қатар, Институттың басқа екі филиалы Оңтүстік Вьетнамдағы донгпен және Лаостағы киппен ұқсас келісімдер жасады. Пиастрдің өзі испандық «сегіздік» (песо) монетасынан шыққан. Риел бастапқыда 100 сантимге (santim) бөлінді, бірақ 1959 жылы 100 сенге (сен) өзгертілді. Бірінші жылдары риел мен пиастр бірге айналымда болды. Алғашқы риел банкноттары да пиастрмен көрсетілген. Бірінші шығарылым, 1955-56 жж.: 1 риел, 5 риел, 10 риел, 50 риел. Екінші шығарылым, 1956: 1 риел, 20 риел, 50 риел, 100 риел, 500 риел. Үшінші шығарылым, 1956: 100 риел, 500 риел. Төртінші шығарылым, 1963: 5 риел, 10 риел, 100 риел. Бесінші шығарылым, 1972: 100 риел*, 500 риел, 1000 риел*, 5000 риел*. (* Шығарылмаған). Монеталар: 1953 жылғы 10, 20 және 50 сантимдік монеталар мен сен монеталары алюминийден соғылған және Лаос пен Оңтүстік Вьетнамның ат және су (xu) монеталарымен бірдей өлшемде болған (бірақ Лаос монеталарындағы тесіктер болмаған). 1970 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және Ауыл шаруашылығы Ұйымының монеталар бағдарламасы аясында АҚШ никелінің мөлшерінде 1 риел монетасын шығару жоспарланған, бірақ, мүмкін, Нородом Сианук үкіметінің Лон Нолмен құлатылуына байланысты шығарылмады.

In rural areas the riel is used for virtually all purchases, large and small. However, the United States dollar is also used, particularly in urban Cambodia and tourist areas. In areas near the Thai border, the Thai baht is also accepted. Dollarization started in the 1980s and continued to the early 90s when the United Nations contributed humanitarian aid, refugees began sending remittances home, and inflation as high as 177% per year eroded confidence in the riel. From 1991 1993, the United Nations Transitional Authority in Cambodia stationed 22,000 personnel throughout Cambodia, whose spending represented a large part of the Cambodian economy. While the riel remains in common use in the provinces, the major cities and tourist areas heavily use the U. S. dollar. The latter is dispensed in ATMs, accepted in virtually all purchases, and USD quotations are required to price hotel rooms, airline tickets and significant financial transactions. Everyone knows the exchange rate of 4,000 KHR/US$ for retail trade, with riel paid out for change in fractions of a dollar. This is aimed at reducing the cost of keeping the smaller US notes in circulation, as well as increasing the use of the riel in lieu of these notes. At the same time, the two other branches of the Institut had similar arrangements with the đồng in South Vietnam and the kip in Laos. The piastre itself was derived from Spanish pieces of eight (pesos). The riel was at first subdivided into 100 centimes (abbreviated to cent. on the coins) but this changed in 1959 to 100 sen (សេន). For the first few years, the riel and piastre circulated alongside each other. The first riel banknotes were also denominated in piastres. First issue, 1955–56: 1 riel, 5 riels, 10 riels, 50 riels. Second issue, 1956: 1 riel, 20 riels, 50 riels, 100 riels, 500 riels. Third issue, 1956: 100 riels, 500 riels. Fourth issue, 1963: 5 riels, 10 riels, 100 riels. Fifth issue, 1972: 100 riels*, 500 riels, 1,000 riels*, 5,000 riels*. (* Unissued.) Coins: The 10, 20 and 50 centimes of 1953 and sen coins were minted in aluminum and were the same size as the corresponding att and xu (su) coins of Laos and South Vietnam (though without the holes in the Lao coins). A 1 riel coin about the size of a U. S. nickel was to be issued in 1970, as part of the United Nations' Food and Agriculture Organization's coin program, but was not released, perhaps due to the overthrow of the government of Norodom Sihanouk by Lon Nol.

Монеталар

Алғашқы монеталар 5 сен монеталары болды, олар 1979 жылы алюминийден жасалды. 1994 жылға дейін қосымша монеталар шығарылмады, сол жылы 50, 100, 200 және 500 риель монеталары енгізілді. Алайда, олар айналымда сирек кездеседі. Камбоджа риелінің монеталары Кескіні Мөлшері Диаметрі Салмағы Құрамы Шеті Алдыңғы жағы Артқы жағы Бірінші соғылған жылы 50 риель 15.9 мм 1.6 г Болат Жұмыр/Тұсқақ Атауы, будда және григориан күнтізбесі бойынша соғылған жылы Пномпеньдегі Тәуелсіздік монументі 1994 жыл 100 риель 17.9 мм 2 г Болат Жұмыр/Тұсқақ Атауы, будда және григориан күнтізбесі бойынша соғылған жылы Ангкор Ват 1994 жыл 200 риель 20 мм 2.4 г Болат Жұмыр/Тұсқақ Атауы, будда және григориан күнтізбесі бойынша соғылған жылы 2 Салтанатты ыдыс (бірінің үстіне бірі орналасқан) Осы ыдыстың үстінде Ом символы (хмер тілінде) және одан шығатын сәулелер 1994 жыл 500 риель 25.8 мм 6.5 г Екі металл: ортасы болат, шеті латунь Кесілген/Тісті Атауы, будда және григориан күнтізбесі бойынша соғылған жылы Камбоджаның Корольдік гербі (кіші нұсқасы) 1994 жыл.