Кіріспе

Шығыс Францияның соңғы Каролинг әулеті королі (900-911 жылдар аралығында билік құрған)

Людовик Бала (893 – 20/24 қыркүйек 911), кейде Людовик III немесе Людовик IV деп аталды, 899 жылдан өліміне дейін Шығыс Францияның королі болды және 900 жылдан кейін Лотарингияның королі ретінде танылды. Ол Каролинг әулетінің соңғы Шығыс Франк билеушісі еді. Ол әкесі Арнульфтің орнын Шығыс Францияда және аға, заңды емес ағасы Звентибольдтың орнын Лотарингияда басып алды. Людовик патша болғанда алты жаста еді және 17 немесе 18 жасында қайтыс болғанға дейін билік етті. Оның билік кезеңінде ел мадьярлардың шабуылдарына ұшырады.

Өмір

Людовик 893 жылы қыркүйек немесе қазан айларында Бавария герцогтығының Альтётинг қаласында дүниеге келді. Ол Каринтия королі Арнульф пен оның әйелі Отаның, Конрад әулетінен шыққан әйелдің, жалғыз заңды ұлы болды. Оның кем дегенде екі ағасы болды: үлкені, заңсыз ұлы Звентибольд, Лотарингияны биледі, және тағы бір ағасы Ратольд, ол Италия Корольдігін қысқа мерзімге басқарды. Ратольдтың анасы кім және жасы белгісіз.

Шығыс Франция

Людовик 900 жылдың 4 ақпанында Форххаймда таж кигізілді. Бұл – Шығыс франк корольдерінің таж кигізілген ең ерте дерегі. Людовиктің денсаулығы нашар, жиі ауыратын, ал жас болғандықтан, үкіметтің толық бақылауы ақсүйектер мен епископтардың қолында болды. Шындығында, таж кигізудің себебі, Людовик ақсүйектердің есебінен көп пайда көре алмайтыны болды. Людовиктің ең ықпалды кеңесшілері Хато I және Соломон III (Констанц епискобы) еді. Осы екеуі Франкония герцогтығы мәселесінде корольдік сотының Бабенбергтерге қарсы Конрадтардың пайдасына шешім қабылдағанын қамтамасыз етті. Олар Людовиктің туысы Конрадыны герцог етіп тағайындады. 903 жылы Людовик билік құрған кезде Раффельштеттен кедендік ережелері қабылданы, ол Еуропаның Шығыс франк бөлігіндегі алғашқы кедендік ережелер болды.

Лотарингия

900 жылы Людовик Цвентибольдты ізі келіп, орнына отырды. Ол Шығыс Франкия және Лотарингия үшін жеке кеңсе ұстады, екіншісі Трир архиепископы Радбод басқаруында болды. Ол Шығыс франкі Гебхардты Лотарингия герцогы етіп тағайындап, Лотарингия ақсүйектерін наразылыққа толтырды. Олар Шығыс Франкия жиналыстарына қатыспады.

Мажарлық шабуылдар

900 жылы мажар әскері Баварияны талқандады. Мадьярлардың тағы бір тобы Бавария маркграфы Луитпольд пен Пасау епискобы Ричерден жеңілді. 901 жылы олар Каринтия герцогтігін қиратты. 904 жылы Людовик мадьярлардың кендесі Курцанды келіссөздерге шақырды, бірақ оны және оның өкілдігін өлтірді. 906 жылы мадьярлар Саксония герцогтігін екі рет талқандады. 907 жылы олар Венгрияға шабуыл жасаған бавариялықтарға ауыр жеңіліс сыйлады, Прессбург шайқасында маркграф Луитпольдты және көптеген жоғары ақсүйектерді өлтірді. Келесі жылы Саксония мен Тюрингияға кезегі келді, ал 909 жылы – Алеманнияға. Бірақ кері қайтар жолында Бавария герцогы Арнульф оларды Ротт өзенінде жеңді, алайда 910 жылы олар өз кезегінде Людовик Баланың әскерін Аугсбург шайқасында жеңіп алды. Луи өсіп есейген сайын әскери бақылауды өз қолына алуға тырысты, бірақ мадьярларға қарсы көп нәтижеге жете алмады. Оның әскері 907 жылы Энсбургте талқандалды.

Өлім және мұрагерлік

Үмітін үзген, мүмкін ауыр депрессияға шалдыққан Людовик 911 жылдың 20 немесе 24 қыркүйегінде Франкфурт-на-Майне қаласында он жеті немесе он сегіз жасында қайтыс болды. Людовик Регенсбургтегі Сент-Эммерам монастырында жерленді, оның әкесі Арнульф та сол жерде жатыр. Оның өлімі Каролингтер әулетінің шығыс тармағының аяқталуын білдірді. 911 жылы Шығыс Франкияның герцогтары Гебхардтың ұлы Конрадты патша етіп сайлады, ал Лотарингия ақсүйектері Батыс Франкияның патшасы болған Каролингтерден Карл Қарапайымды өздерінің патшасы ретінде сайлады.