Кіріспе
Виктория Кресіне ие болған полковник Джон Роуз Мерриотт Чард (21 желтоқсан 1847 – 1 қараша 1897) – британдық армия офицері, ол британдық қарулы күштердің мүшелеріне "жауға қарсы" көрсетілген батылдығы үшін берілетін ең жоғары әскери наградасы – Виктория Кресімен марапатталды. Ол 1879 жылғы қаңтарда Рорк дрифтін қорғаудағы рөлі үшін марапатталды, онда ол аванпостқа және 139 сарбаздан тұратын кішкентай гарнизонға қолбасшылық етіп, 3000-4000 зулу сарбазының шабуылын сәтті тойтарды. Бұл шайқас "Зулу" фильмінде бейнеленді, онда Чардты Стэнли Бейкер сомдады. Плимут маңында дүниеге келген Чард Вулвичтегі Корольдік әскери академияны бітіріп, 1868 жылдың шілдесінде Корольдік инженерлер қатарына қосылды. Ол үш жыл Бермуд гарнизонында және екі жыл Мальтада бекіністер салуға қатысты, содан кейін Англо-зулу соғысының бастауында Оңтүстік Африкаға жіберілді. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Ұлыбританияға қаһарман ретінде оралды және королева Викториямен кездесуге шақырылды. Шетелдегі бірнеше қызметтен кейін ол Шотландияның Перт қаласындағы соңғы лауазымын иеленді. 1897 жылы ол өлімге қатерлі ісік диагнозы қойылғаннан кейін полковник шенімен запасқа шығып, сол жылы ағасының үйінде қайтыс болды.
Colonel John Rouse Merriott Chard (21 December 1847 – 1 November 1897) was a British Army officer who received the Victoria Cross, the highest military decoration for valour "in the face of the enemy" that can be awarded to members of the British armed forces. He earned the decoration for his role in the defence of Rorke's Drift in January 1879 where he assumed command of the outpost and a small garrison of 139 soldiers and successfully repulsed an assault by some 3,000 to 4,000 Zulu warriors. The battle was recreated in the film Zulu in which Chard was portrayed by Stanley Baker. Born near Plymouth, Chard attended the Royal Military Academy in Woolwich and was commissioned into the Royal Engineers in July 1868. He was involved with the construction of fortifications in the Bermuda Garrison (three years) and at Malta (two years) before he was deployed to southern Africa at the start of the Anglo Zulu War. At the end of the war he returned to a hero's welcome in the UK and was invited to an audience with Queen Victoria. After a series of overseas postings he took up his final position in Perth, Scotland. He retired from the army as a colonel in 1897 after he was diagnosed with terminal cancer and died at his brother's home in Somerset later that year.
Ерте өмір
Чард 1847 жылдың 21 желтоқсанында Плимут қаласының жанындағы Бокшиллде Уильям Уитон Чард пен оның әйелі Джейн Бримакомб отбасында дүниеге келді. 1870 жылы ол лейтенант Х.П. Кнакермен бірге Гамильтон маңындағы теңіз кемежайында бекіністер салу үшін Бермудаға жіберілді және төрт жылдан кейін әкесінің жерлеу рәсіміне қатысу үшін Англияға оралды.
Рорк ағымы
1878 жылдың 2 желтоқсанында 5-ші Корольдік инженерлер ротасы Оңтүстік Африкадағы британдық күштердің қолбасшысы лорд Челмсфордтың сұрауы бойынша Зулу патшалығына шабуылға дайындыққа көмектесу үшін Натал колониясына жіберілді. 5 қаңтарда келгеннен кейін Чард шағын саперлер тобымен бірге Натал және Зулу патшалығының шекарасымен өтетін Буффало өзенінің сирек кезедіптерінің біріндегі понтонды жөндеу және күтіп ұстау үшін жіберілді. Өзеннің төменгі ағысында Рорк дрифт деген оқшауланған миссионерлік станция орналасқан. Ол екі сабаннан төселген үйден тұрды – батыстағы ғимарат аурухана ретінде, ал шығыстағы ғимарат қойма ретінде пайдаланылды. Дрифтте Челмсфордтың генерал-квартирмейстері, майор Генри Спольдинг, лейтенант Гонвилл Бромхед басқаратын 24-ші жаяу полкінің 2-ші батальонының ротасы және 3-ші Наталь тума контингентінің (NNC) ірі ротасы орналасқан. Шардтың тобы 19 қаңтарда келіп, өткелге жақын жерде лагерь құрды. 22 қаңтар күні таңертең ол өзінің саперлерін 16 км (10 миль) шығысқа қарай Исандлуанаға жөнелту туралы бұйрық алды, онда Челмсфорд екі апта бұрын Зулу аумағына кірген негізгі шабуыл колоннасы үшін алдыңғы лагерь құрған. Бірақ ол келгенде Шардқа тек оның адамдары қажет екені және ол Рорк дрифтқа қайтуы керек екені хабарланды. Исандлуанада Чард алысқа қарай лагерге жақындап келе жатқан Зулу әскерін көрді және сағат 13:00-де Дрифтқа оралғаннан кейін Спольдингке жағдайды хабарлады. Спольдинг Хелпмекаардан келе жатқан британдық күштерді жеделдету үшін Дрифттен кетуге шешім қабылдады, бірақ кетер алдында Армия тізімін тексерді, ол Чардтың Бромхедтен жоғары дәрежеде екенін растады. Осылайша, жауынгерлік тәжірибесі жоқ және "ерекше салғылы" адам болған Шард күтпеген жерден шағын гарнизонның басшысы болып тағайындалды. Жақын маңдағы Зулулардың болуына алаңдамаған Чард өзен арқылы өтетін шатырына қайтты, бірақ көп ұзамай оған екі атты NNC офицері кедергі келтірді, олар Исандлуанадағы лагерьтің Зулулар басып алып, жойғанын хабарлады. Станцияға оралған Чард Бромхед пен көмекші комиссар Джеймс Далтонның әскерге қойма мен аурухана арасында қорғаныс периметрін құру үшін бидай қаптарын пайдалануға нұсқау бергенін көрді. Шард келісті және сағат 16:00-ге дейін асығыс құрылған периметр аяқталды. Көп ұзамай 3000-4000 адамнан тұратын Зулу импиі олардың позициясына қарай жылжуын байқады. Бұл NNC әскерлерінің үрейленіп, станцияны тастап кетуіне себеп болды, нәтижесінде қорғаушылардың саны шамамен 350-ден 140-қа дейін азайды (оның ішінде 30 науқас және жарақат алғандар). Шард дереу Зулулар периметрдің жұқа бөлігін бұзып өткен жағдайда, ішкі периметрде кішірек қашу аймағын қамтамасыз ету үшін печенье қораптарынан қосымша бекініс салуға бұйрық берді. Зулу шабуылдарының алғашқы толқындары британдық атыстан тойтарылды, бірақ шабуылшылар, әсіресе аурухананың жанындағы британдық периметрдің осал бөлігімен, қатал қолдан-қол соғыс орталығына айналды. Британдықтардың қазасы көбейген сайын, Чард әскерлеріне печенье қораптарының артына шегінуге бұйрық берді, бұл станцияның батыс жартысын, соның ішінде шабуылшылар кейіннен өртеп жіберген аурухананы Зулулардың қолына қалдырды. Ішке кірген соң Чард жаралыларға баспана беру және соңғы қорғаныс шебін құру үшін бидай қаптарынан биік пирамидадан жасалған бекініс салуға бұйрық берді. Зулулар түн бойы үнемі шабуылдауды жалғастырды, бірақ оларды жанып тұрған сабан жарық етті, бұл қорғаушыларға олардың алға жылжуын байқауға мүмкіндік берді. Таңертеңгі сағат 05:00-де шаршаған Зулулар шабуылдан бас тартты, ал британдық күштер сол күні таңертең келді. Чард периметрдің айналасына шашырап жатқан 351 өлген Зулуды санады. Британдықтар 17 қаза тапты және 10 адам жарақат алды.
Виктория Кресі, кейінгі мансабы және өлімі
Шард шайқастан кейін бірнеше апта бойы Рорк дрифтінде қалып, жаңа тас периметр қабырғасын салуға көмектесті. Дегенмен, лагерьдегі жағдай нашар болды; Шард қызбаға шалдығып, емделу үшін Лейдисмитке апарылды. Соғыс министрлігі Шардты капитан және штаб-майор шеніне көтерді, сондай-ақ оны және бекетті қорғаған тағы 10 әскерді Виктория кресімен марапаттады – британ әскеріне берілетін ең жоғары награда. Марапаттау туралы хабарлама 1879 жылғы 2 мамырда «Лондон газетінде» жарияланды. Бірақ Шард пен Бромхедтің кейбір жоғары шенді офицерлері оларға көрсетілген құрметке наразы болды. Генерал-лейтенант сэр Гарнет Вольсели, Рорк дрифтінің қаһармандық қорғанысын «жан сақтау үшін күрескен егеуқырлардың әрекеті» деп есептеген, 16 шілдеде Шардқа өзінің Виктория кресін табыс етті. Вудтың ықпалымен ол кейін Шардты «көрген ең қызықсыз және ақымақ адам» деп сипаттады. Шард 1880 жылдың қаңтар айында Девонпортқа қайтып оралды және 1881 жылдың желтоқсан айында Кипрге тағайындалды. Оның штаб-майор шені 1886 жылдың 17 шілдесінде расталды, ал 1887 жылдың наурыз айында ол Престон қаласындағы қызметке Англияға оралды. Ол екі операциядан өтті: екіншісі, 1897 жылдың наурыз айында, оның тілі алынып тасталды, бірақ оған қарамастан, ол әлі де анық сөйлей алатыны хабарланды. 1899 жылы шіркеудің оңтүстік қабырғасына Шардқа арналған әйнек суреттен жасалған ескерткіш орнатылды. Рочестер соборында Корольдік инженерлердің сыйлаған тағы бір ескерткіші орнатылды. Уэльстік актер Стэнли Бейкер 1964 жылғы «Зулу» фильмінде Рорк дрифтінің қорғанысын бейнелеген Шардтың рөлін сомдады. Бейкер 1972 жылы аукционда Шардтың үгіт науқаны медалін және Виктория кресінің «көшірмесін» сатып алды; олар оның 1976 жылы қайтыс болғаннан кейін отбасысымен сатылды. Оңтүстік Африка армиясы Шардты Джон Шард орденімен және Джон Шард медалімен марапаттады, олар Азаматтық күш мүшелеріне табыс етілді. 1952 жылы Елизавета II патшайымымен құрылған медаль және орден 2003 жылға дейін тиісінше 12 және 20 жыл қызмет еткендерге берілді.
Some of Chard and Bromhead's superiors, however, were resentful of the adulation bestowed on the pair. Lieutenant General Sir Garnet Wolseley, who thought the desperate defence of the Rorke's Drift was merely a case of "rats [fighting] for their lives which they could not otherwise save", presented Chard with his VC on 16 July. Likely influenced by Wood, he subsequently said of Chard that a "more uninteresting or more stupid looking fellow I never saw". Chard returned to duty at Devonport in January 1880 and was posted to Cyprus in December 1881. His brevet majority was substantiated on 17 July 1886 and he returned to England in March 1887 to take up a position in Preston. He underwent two operations: the second—which took place in March 1897—resulted in the removal of his tongue but despite this it was reported that he could still converse clearly. In 1899 a stained glass memorial window dedicated to Chard was installed in the south wall of the church's chancel. Another memorial donated by the Royal Engineers was placed in Rochester Cathedral. Welsh actor Stanley Baker portrayed Chard in the 1964 film Zulu, which depicted the defence of Rorke's Drift. Baker acquired Chard's campaign medal and a "cast copy" of his Victoria Cross at an auction in 1972; they were sold by his family after his death in 1976. Chard was commemorated by the South African military with the John Chard Decoration and the John Chard Medal which were awarded to members of the Citizen Force. Instituted by Queen Elizabeth II in 1952, the Medal and the Decoration were awarded for 12 years and 20 years service respectively until 2003 when they were superseded by the Medalje vir Troue Diens and the Emblem for Reserve Force Service.