Кіріспе

Бетсіз өлтірушілер (швед. Mördare utan ansikte) – швед жазушысы Хеннинг Манкельдің 1991 жылғы қылмыстық романы және оның атышулы Валландер сериясының бірінші кітабы. Стивен Т. Мюррей жасаған ағылшын тіліне аудармасы 1997 жылы жарияланды. 1992 жылы «Бетсіз өлтірушілер» Солтүстік елдерінің криминалдық жазушыларына табыс етілетін тұңғыш «Гласс Ки» сыйлығын жеңіп алды.

Қысқаша мазмұны

Луннарп қаласындағы Skåne фермасының шалғай орналасқан үйінің ішінде қарт адам, Йоханнес Лёвгрен, қиналып өлтіріледі, ал оның әйелі Мария аяусыз ұрып-соғылып, мойнына арқан байланып, өлгендей қалдырылады. 42 жастағы Истад полициясының инспекторы Курт Валландер өзінің командасымен бірге: ревматизммен ауыратын егде жастағы детектив Ридберг; 29 жастағы жаңадан келген Мартинсон; 30 жылдық тәжірибесі бар Наслунд; қырық жастағы, шашы қарау детектив Сведберг; Ханссон және Петерспен бірге іске кіріседі. Мария Лёвгрен ауруханаға жеткізіледі, бірақ бәрібір қайтыс болады. Оның соңғы сөзі: "шет елдік". Ридберг Мария Лёвгреннің мойнындағы арқанды қарап, "мұндай арқанды ешқашан көрмегенін" айтады. Ол Мария Лёвгреннің соңғы сөзінің дұрыс екенін және қылмыскерлердің шет елдіктер екенін ойлайды. Бірақ оның бұл қорытындысы ақпарат баспасөзге тарағаннан кейін нәсілдік шабуылдарға әкеледі.

Шолу

Роман Швецияның иммиграцияға қатысты либералды көзқарасына ден қояды және Сёбодағы босқындарға қатысты туындаған дау мен көптеген даулы жеккөрушілік қылмыстар, оның ішінде скинхедтер мен неонацистер қозғалысының өркендеуі және популистік «Жаңа демократия» партиясының күшеуі сияқты расизм мен ұлттық идентичность тақырыптарын зерттейді. Роман сонымен қатар BBC Radio 7 арнасында таратылды, оны ағылшын актері Дэвид Уорнер оқыды, ол британдық телеарнадағы «Уолландер» бейімдемесінде Уолландердің әкесінің рөлін сомдады.