1698 жылғы театрға қарсы памфлет және дау-жанжалдар
Short View of the Immorality and Profaneness of the English Stage
Джереми Коллиердің 1698 жылғы памфлеті ағылшын театрының әдепсіздігін сынады. Уайчерли, Драйден, Конгрев сынды драматургтердің туындыларындағы осы құқық бұзушылықтарды қарастырды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1698 жылдың наурызында Джереми Коллиер өзінің театрға қарсы памфлетін, "Англия сахнасының әдепсіздігі мен құдайсыздығына қысқаша көзқарас" кітапшасын жариялады. Кітапшада Коллиер бірқатар драматургтерді сынап жазады: Уильям Вайчерли, Джон Драйден, Уильям Конгрев, Джон Ванбру және Томас Д’Урфи. Коллиер Лондон сахнасындағы жақында ғана шығып, үлкен танымаллыққа ие болған комедияларды сынады; ол драматургтерді құдайға қарсы сөйлеу, дінсіздік, әдепсіздік және жамандықтарды жақсы жағдайда көрсету арқылы қоғамдық моральды құлдыратуда айыптайды.
In March 1698, Jeremy Collier published his anti theatre pamphlet, A Short View of the Immorality and Profaneness of the English Stage; in the pamphlet, Collier attacks a number of playwrights: William Wycherley, John Dryden, William Congreve, John Vanbrugh, and Thomas D'Urfey. Collier attacks rather recent, rather popular comedies from the London stage; he accuses the playwrights of profanity, blasphemy, indecency, and undermining public morality through the sympathetic depiction of vice.
Сипаттама
Коллиер кітапшасын мына қорытындымен бастайды: "[Н]ебір нәрсе болса да, дәуірді бұзуға сахна ақындары мен театр үйлерінен артық үлес қоспады" (Коллиер А2). Ол атағына қарамастан, өте егжей-тегжейлі түрде дәлелдерін келтіре береді. Коллиер үшін атаудың аморальдылығының себебі – Реставрация комедиясында поэтикалық әділеттіліктің болмауы. Ол жан-жақты зерттеулер жүргізе келе – белгілі бір мағынада, жақын оқылымның алдындағы жақын оқылым – Реставрация комедиясының кейіпкерлерін дінсіз және зұлым деп айыптайды, ал олардың авторларын (драматургтерді) драматургтердің зұлым "жақсы көретіндерін" жазаламағаны үшін кінәлайды. Атауынан көрініп тұрғандай, Коллиер драматургтерді де құдайсыздықпен айыптайды, өз шағымдарын пьесалардан алынған көптеген цитаталармен (мысалы, "Қызыққан әйел", "Қайталау" және т.б.) негіздейді. Дегенмен, осы айыптаулардың көпшілігі өте жеңіл (кем дегенде, қазіргі заманғы көптеген оқырмандардың пікірінше). Әрине, Коллиер ашық дінге қарсы келетін мысалдар келтіре алмайды, себебі сол кезде мұндай нәрселер сахнада да, баспа бетінде де рұқсат етілмеген. Бірақ Коллиердің стратегиясы сол заман үшін жаңашыл болды (тиімді екенін де айтуға болады). "Ағылшын сахнасының азғындығы мен құдайсыздығына қысқаша көзқарас" кітабынан бұрын, театрға қарсы памфлеттер көбінесе мағынасыз сөздерден тұратын (мысалы, Уильям Принннің "Histriomastix" (1633) кітабы), бірақ Коллиер өзінің жаңа тәсілдерімен бүкіл Реставрация сахнасын толыққанды айыптады (қараңыз, сондай-ақ Антитеатралдылық#Реставрациялық театр).
Collier begins his pamphlet with this conclusion: "[N]othing has gone farther in Debauching the Age than the Stage Poets, and Play House" (Collier A2). He goes on, in great detail—despite the title—to give his evidence. For Collier, the immorality of the title stems from Restoration comedy's lack of poetic justice. With his exhaustively thorough readings—in a sense, pre close reading close readings—he condemns the characters of Restoration comedies as impious and wicked and he condemned their creators (the playwrights) for failing to punish the playwrights' wicked "favorites". As the title suggests, Collier also charges the playwrights with profaneness, supporting his allegations with a number quotations from the plays (i. e. The Provoked Wife, The Relapse, et cetera). However, most of these charges are rather mild (at least according to the standards of most modern readers). Collier is, of course, unable to give examples of blatant blasphemy, for at the time, they were neither allowed on stage nor in print. However, Collier's strategy was innovative for his time (not to mention effective). Before A Short View of the Immorality and Profaneness of the English Stage, most anti theatre pamphlets were merely nondescript diatribes (e. g. William Prynne's Histriomastix (1633)), but with his innovative techniques, Collier comprehensively indicted the entire Restoration stage (see also Antitheatricality#Restoration theatre).
Реакция
Оның жариялануынан кейін Коллиердің ісіне қатысты памфлеттер соғысы басталды, ол 1726 жылға дейін үзіліс-үзіліспен созылды. 1698 жылы Джон Деннис «Сценаның пайдалылығы» атты памфлет жазды. Джон Ванбруг оған жауап ретінде «Релапс және Қызықтырылған әйел» пьесаларын арамдық пен бейхудалықтан қорғау туралы қысқаша хабарлама» (1698) атты әзіл-қалжыңды жазба жазды. Ванбруг өз памфлетінде Коллиерді дін қызметкерлерінің жағымсыз бейнеленуіне көбірек ренжіді деп айыптайды, ал нағыз құдайға қарсы сөйлеуге емес. Ал Уильям Конгрев өзінің пьесаларына жасалған шабуылдарды өте жеке қабылдап, Коллиердің жалған және толық емес цитаталарын түзеу (1698) деген еңбегінде оның айыптауларын жоққа шығарды. Басқа драматургтер (мысалы, Томас Д’Урфей) өз жауаптарын сахнада беруді жөн көрді. Д’Урфейдің «Кампанияшылар» (1698) пьесасы Коллиердің сын-ескертпелеріне пікір білдіреді. Коллиер кейін 1699 жылы «Қысқа көріністі қорғау» атты жазбасымен қайтарды, ал Эдвард Филмер 1707 жылы «Пьесаларды қорғау» атты еңбегімен Жаңару театрын қорғады.
Due to its publication, a pamphlet war ensued (for and against Collier's case), lasting sporadically until about 1726. In 1698, John Dennis wrote a pamphlet entitled: The Usefulness of the Stage. John Vanbrugh wrote a jestful retort, A Short Vindication of The Relapse and The Provok'd Wife From Immorality and Prophaneness (1698). In his pamphlet, Vanbrugh accuses Collier of being more upset by the unflattering depictions of clergymen than actual blasphemy. William Congreve, on the other hand, took the attacks on his plays quite seriously and refuted Collier's allegations in his Amendments of Mr. Collier's False and Imperfect Citations (1698). Other playwrights (like Thomas D'Urfey) preferred to give their reply on the stage. D'Urfey's play Campaigners (1698) comments on Collier's strictures. Collier would later fire back with his Defence of the Short View in 1699 and Edward Filmer would go on to defend Restoration theatre in 1707 with A Defence of Plays.
Талдау
17 ғасырдың соңында қалпына келтіру кезеңінің комик стилі құлдырады: ағылшын өмірінің сатирикалық бейнелеуі сентиментальді портреттерге ұшырады (1696 жылы Колли Сиббердің «Сүйіспеншіліктің соңғы өзгерісі» (Bernbaum 72) пьесасынан бастап). «Ағылшын сахнасының әдепсіздігі мен құдайсыздығына қысқаша шолу» соңғы үш онжылдықта қойылған пьесалардың нақты немесе ойдан шығарылған әдепсіздігіне қарсы халықтың наразылығының күшеюіне куәлік етті. Кольер кіріспеде: «Пьесалардың міндеті – ізгілікті ұсыну және жамандыққа қарсы шығу» деп жазады (Коллиер 1). Дегенмен, қалпына келтіру кезеңінің драматургтері Кольердің қатаң талаптарына көбінесе мойын бұрмады; Конгрев «Екі жасампазға» (1693) арналған арнауында: «Комикалық ақынның міндеті – адамзаттың кемшіліктері мен ақымақтықтарын бейнелеу» деп жазады (Конгрев 174). Конгрев комедиялық драматургтің мақсаты – қоғамның кемшіліктерін және ақымақтықтарын бейнелеп, оларды түзету екенін білдіреді. Кольердің орнына комедияға қатысты шектеулерді (мысалы, драмалық әдептілік туралы қатаң неоклассикалық түсініктерді) қабылдады, бұл трагедияға поэтикалық әділдік заңын енгізген басқа сыншылардың (мысалы, Томас Раймер және оның «Трагедияға қысқаша шолу» (1693) еңбегі) логикасына ұқсас болды.
By the end of the 17th century, the Restoration comic style had already collapsed: the satiric presentation of English life gave way to the sentimental portrait (beginning in 1696 with Colley Cibber's Love's Last Shift) (Bernbaum 72). A Short View of the Immorality and Profaneness of the English Stage only signaled the swelling of public opposition to the real or imposed indecency of the plays staged over the last three decades. Collier writes in the introduction: "The business of plays is to recommend Vertue, and discountenance Vice" (Collier 1). However, the Restoration playwright rarely saw their function within Collier's strictures; in Congreve's dedication to The Double Dealer (1693), he writes, "It is the business of a comic poet to paint the vices and follies of humankind" (Congreve 174). Congreve implies that the purpose of the comic playwright was to portray the vices and follies of society in order to correct them. Collier, instead, preferred his restrictions imposed on comedy (e. g. his rigid Neoclassical notions of dramatic decorum) and in doing so he followed the a logic similar to what is found in the work of other critics who had imposed the law of poetic justice on tragedy (e. g. Thomas Rymer and his A Short View of Tragedy (1693)).
Мұра
Ағылшын сахнасының әдепсіздігі мен құдайсыздығына қысқаша шолу көбінесе Реставрация комедиясының жыныстық мазмұнды сипатына қарсы күреске бастады деп есептеледі, бірақ бұл өзгеріс бұрыннан басталған еді; Коллиердің памфлеті тек қоғамдық пікірдің ағынымен бірге қозғалды. Шындығында, Реставрация комедиясы өтті, оны Мәртебелі революция және Англияның Вильгельм III мен Англияның Мария II театрға қарсы болған факторлар әлсіретті. Реставрация театрының өлімінің ең айқын белгісі Вильгельм III-тің Коллиерге (Ағылшын сахнасының әдепсіздігі мен құдайсыздығына қысқаша шолу үшін) nolle prosequi (бұрынғы құқық бұзушылықтары үшін қудалаудан босату) беруі болды.
A Short View of the Immorality and Profaneness of the English Stage is often credited with turning the tide against the sexually explicit nature of Restoration comedy, but the tide had already begun turning; Collier's pamphlet was only "swimming" with the "tide" of public opinion. The truth was that Restoration comedy was over; it had been worn down by external factors, such as the Glorious Revolution and William III of England and Mary II of England's bête noire for theatre. Maybe the most obvious sign of Restoration theatre's death came with the nolle prosequi (immunity from prosecution for earlier offenses) granted to Collier by William III (for A Short View of the Immorality and Profaneness of the English Stage).