Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1931 жылғы фильм.
1931 film
"Табу: Оңтүстік теңіздер әңгімесі", кейде жай ғана "Табу" деп аталады, – 1931 жылы режиссер Ф.В. Мурнау түсірген американдық синхронды дыбысты фильм. Фильмде естілетін диалог болмаса да, ол Western Electric Sound System дыбыс жүйесін қолданып, дыбыс эффекттерімен синхронды музыкалық қосымшамен шығарылды. Документалды-көркем фильм екі бөлімге бөлінген: "Жәннат" деп аталатын бірінші бөлім Оңтүстік теңіздердегі аралдағы екі ғашықтың өмірін бейнелейді, олар қыз қасиетті құдайларға таңдалғаннан кейін аралдан қашуға мәжбүр болады. Екінші бөлім "Жоғалған жәннат" деп аталады, онда отарланған аралдағы жұптың өмірі, олардың Батыс өркениетіне бейімделуі және олардың осы өркениет тарапынан қалай пайдаланылғаны көрсетіледі. Атау полинезиялық "тапу" (тоңга тілінде 1943 жылға дейін "табу" деп жазылған) ұғымынан алынған, одан ағылшын тіліндегі "табу" сөзі шыққан. Сюжетті Роберт Флаэрти мен Мурнау жазған. Бұл оның соңғы фильмі болды; ол Нью-Йорктегі фильмнің премьерасына бір апта бұрын, 1931 жылдың 11 наурызында автомобиль апатынан кейін ауруханада қайтыс болды. Оператор Флойд Кросби жұмысы үшін "Үздік операторлық жұмыс" номинациясында "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. 1994 жылы "Табу: Оңтүстік теңіздер әңгімесі" АҚШ Ұлттық кино реестріне Конгресс кітапханасы тарапынан "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп сақтау үшін іріктелді.
Tabu: A Story of the South Seas, sometimes simply called Tabu , is a 1931 American synchronized sound film directed by F. W. Murnau. While the film has no audible dialog, it was released with a synchronized musical score with sound effects using the Western Electric Sound System sound on film process. A docufiction, it is split into two chapters: The first, called "Paradise", depicts the lives of two lovers on a South Seas island until they are forced to escape the island when the girl is chosen as a holy maid to the gods. The second chapter, "Paradise Lost", depicts the couple's life on a colonised island and how they adapt to and are exploited by Western civilisation. The title comes from the Polynesian concept of tapu (spelled tabu in Tongan before 1943), from which is derived the English word "taboo". The story was written by Robert J. Flaherty and Murnau; with the exception of the opening scene, the film was directed solely by Murnau. This was his last film; he died in a hospital after an automobile accident on March 11, 1931, a week before the film's premiere in New York City. Cinematographer Floyd Crosby won an Academy Award for Best Cinematography for his work. In 1994, Tabu: A Story of the South Seas was selected for preservation in the United States National Film Registry by the Library of Congress as being "culturally, historically, or aesthetically significant".
Сюжет
Фануманың әміршісінен Бора-Бора әміршісіне маңызды хабар жеткізу үшін опық жасыған елші Хиту батыс кемесімен Оңтүстік Тынық мұхитындағы Бора-Бора аралына келеді. Ол хабарлама әкеледі: олардың құдайларына қасиетті болған қыз қайтыс болды, ал Рериге оның орнын басудың үлкен құрметі берілді, себебі оның патшалық қаны мен тазалығы бар. Осы күннен бастап ол тыйым салынған: "ер адам оған тиіспеуі керек немесе оған құмарлықпен қарауы керек емес", әйтпесе өлім жазасы күтеді. Бұл жаңалық Рери мен Матахиға ауыр соққы болады, олар бір-бірін жақсы көреді. Матахи бұған шыдамайды. Сол түні ол оны кемеден жасырын алып шығады, және олар каноэмен аралдан қашып кетеді. Соңында олар жартылай өлген күйде француз колониясына жетеді. Олар тез сауығып, Матахи қауымда ең табысты жемшөпке суға түсуші болады. Олар бірге жаңа өміріне қуанышты. Алайда Матахи ақша туралы түсініксіздіктен, той кезінде барлығына сусынға төлем жасағанда шоттарды түсінбейді. Жергілікті полицей француз үкіметінен жұпты қайтарып әкелгені үшін сыйақы жарияланғаны туралы хабар алады, бірақ Матахи оған соңғы інжу-маржанымен пара береді. Содан кейін Хиту аралға келіп, Рериді жалғыз көреді және оған өзін үш күн ішінде тапсыруын немесе Матахи өлім жазасына кесілетінін айтады. Матахиға Хитумен болған кездесуін айтпай, Рери олар тағы да қашу керек деп шешеді. Бірақ Матахи шхунаға билет алуға барғанда, дүкеншілер ақшаны оның қарызының бір бөлігі ретінде алып қояды. Сол түні Хиту найзамен қайта оралады. Рери алдымен ұйықтаған Матахидың алдына жатады, содан кейін оның өмірін сақтау үшін Бора-Бораға қайтуға келіседі. Матахи оянғанда, Рери ұйықтап жатқандай көрінеді. Матахи тұрып, лагунаның тыйым салынған аймағынан бермет алып, ақша табуға шешім қабылдайды, ол жерді бұрын бір суға түсушінің өмірін алып қойған акула күзетіп тұрады. Ол кеткен кезде Рери қоштасу хатын жазып, Хитумен бірге кетеді. Матахи акуладан қорғанып, берметке қол жеткізеді. Бірақ ол келгенде хатты табады. Ол Хитудың қайығына қарай жүзіп кетеді. Ол ұйықтаған Реридің білмейтіні, қайықтан созылған арқанды ұстап алады, бірақ Хиту оны кесіп тастайды. Ешқандай үмітін жоймай, Матахи олардың артынан жүзіп барады, бірақ соңында шаршап, суға батып кетеді.
Aged emissary Hitu arrives by Western sailing ship to the island of Bora Bora, a small island in the South Pacific, on an important mission. He bears a message from the chief of Fanuma to the chief of Bora Bora: a maiden sacred to their gods has died and Reri has been given the great honour of replacing her because of her royal blood and virtue. From this point on, she is tabu: "man must not touch her or cast upon her the eye of desire" upon penalty of death. This is painful news to Reri and the young man Matahi, who love each other. Matahi cannot bear it. That night, he sneaks her off the ship, and the couple escape the island by outrigger canoe. Eventually, they reach a French colony, half dead. They recover quickly, and Matahi becomes the community's most successful pearl diver. They are happy with their new life together. However, Matahi is unfamiliar with the concept of money, so he does not understand the bills and signs for drinks for everyone during a celebration. The local policeman receives a notice from the French government announcing a reward for the return of the couple, but Matahi bribes him with his last pearl. Then, Hitu arrives on the island and sees Reri alone, informing her that she has three days to give herself up or Matahi will be put to death. Without telling Matahi of her meeting with Hitu, Reri decides they must flee once more. However, when Matahi goes to buy tickets on a schooner, the shopkeepers instead take the money as partial payment of his debt. That night, Hitu returns with a spear. Reri first throws herself in front of the sleeping Matahi, then agrees to return to Bora Bora to save his life. When Matahi stirs, Reri pretends to be asleep. Matahi gets up and decides to get money by getting a pearl from a tabu region of the lagoon, a perilous place guarded by a shark that has already taken the life of one diver. While he is away, Reri writes a farewell note, and leaves with Hitu. Matahi manages to get a pearl while fending off the shark. When he returns, however, he finds the note. He swims after Hitu's boat. He manages to grab a rope trailing from the boat, unbeknownst to the sleeping Reri, but Hitu cuts it. Undaunted, Matahi continues swimming after them until he eventually tires and drowns.
Сақтау жағдайы және қалпына келтіру
Фильмнің меншік құқығы 1930 жылдардың ортасында тарату құқығының аяқталуынан кейін Мурнаудың анасы Оттили Плампеге қайтарылды. Түпнұсқа негатив Германияға қайтарылып, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жойылды. Дискке сонымен қатар кинотарихшысы Джанет Бергстромның түсіндірмесі, жиырма минуттық түсірілмеген кадрлар және «Нью-Йорктегі Рери» деген қысқа фильм де кіреді. Masters of Cinema Ұлыбритания мен Ирландияда 0 аймақтық DVD-ін шығарды. Фильмнің осы нұсқасы PAL жылдамдығымен 82 минут 14 секунд (85 минут 42 секунд (NTSC)) көрсетіледі.
The film's ownership reverted to Murnau's mother Ottilie Plumpe after distribution rights lapsed in the mid 1930s. The original negative was returned to Germany, where it was destroyed during World War II. The disc also includes a commentary by film historian Janet Bergstrom; twenty minutes of outtakes; and a short film called Reri in New York. Masters of Cinema released a Region 0 DVD in the UK and Ireland. This version of the film runs 82 minutes 14 seconds with PAL speed up (85 minutes 42 seconds (NTSC)).