Кіріспе

Пруссиялық дворян (1755–1794)

Жан Батист дю Вал де Грац, барон де Клуц (24 маусым 1755 – 24 наурыз 1794), анахарсис Клуц (кейде Клуц деп те жазылады) ретінде әйгілі болған, Пруссиялық дворян, француз революциясындағы маңызды тұлға. Әлемдік парламент құруды Альберт Камю мен Альберт Эйнштейннен көп бұрын жақтаған, ол әлемдік федералист және интернационалист-анархист болды. Оны "адамзаттың айқын сөйлеушісі", "адамзаттың азаматы" және "Құдайдың жеке қарсыласы" деп атады.

Ерте өмір

Кливке жақын, Гнаденталь қамалында дүниеге келген ол, голланд протестанттық тегі бар пруссиялық ақсүйек отбасының мүшесі еді. Зор байлықтың иесі болған жас Клуц 11 жасында білімін жетілдіру үшін Парижге жіберілді. Ол Пруссияның Фридрих II сарайындағы философ, географ және дипломат, әкесінің інісі Корнелий де Паувтың (1739–1799) теорияларына әуес болды. Әкесі оны Берлин әскери академиясына орналастырды, бірақ ол жиырма жасында академияны тастап, Еуропаны аралап, революциялық философиясын таратып, ақшасын ләззатқа жұмсады.

Революция

Революция басталғанда Клут 1789 жылы Парижге оралды, бұл оның бүкіл әлемдік ұлттар отбасын құру арманына қол жеткізуге қолайлы мүмкіндік деп ойлады. 1790 жылы 19 маусымда ол Ұлттық құрылтайдың алдында отыз алты шетелдік азаматтың бастауында тұрып, адамзаттың елшілігі атынан әлем Адам және азамат құқықтарының жарияланымын қабылдағанын мәлімдеді. Осыдан кейін ол адамзаттың тілшісі ретінде танылды, өзін барон деп атамай, шүкіршілік тойында алған есімін Жан Жак Бартелемидің танымал философиялық романы – «Анахарсис Жастың Грекиядағы саяхаты» есімді псевдониммен ауыстырды. 1792 жылы ол француз республикасына 12 000 ливр қаражат бөлді, осы қаражатқа қырық немесе елу жауынгерді қаруландырып, тиранияға қарсы күреске жәрдемдесті (Француз революциялық соғыстарына қараңыз). 10 тамыздағы көтерілістен кейін ол жаңа идеяларды одан да белсенді қолдады және өзін «Иса Мәсіхтің жеке қарсыласы» деп жариялап, аян етілген барлық діндерден бас тартты.

Конвенция

Сол айда оған француз азаматтығы берілді; және қыркүйек айында Ұлттық конвенцияға мүше болып сайланғаннан кейін, ол король Людовик XVI-ны өлім жазасына кесуге дауыс берді, оны адамзат атынан негіздеді және үгіт-насихат соғысының белсенді жақтасы болды.

Атқару

Максимилиан Робеспьердің талап етуі бойынша Якобиндер клубынан шығарылған ол көптегендердің көзінде шетелдік болып қалды. Қоғамдық қауіпсіздік комитеті Хебертистерді мемлекетке опасыздық жасады деп айыптағанда, олар шетелдік құйрық іздеу туралы айыптауларын нығайту үшін Клуцты да кінәлады. Оның кінәсіздігі айқын болғанымен, ол сотталып, 1794 жылғы 24 наурызда гильотинаға алынды. Ол Винсент, Ронсин, Моморо және қалған Хебертистік басшылардың ізінен, ең көп көрермен жиналған жаза орындау алаңына шықты. Олардың өлімі бір түрлі карнавалға айналды, Мишелеттің куәгерлерінің айтуынша, бұл жағымды көрініс болды.

Ойлау

Клутс – француз революциясының мәнін өзіндік тұжырымдамамен түсіндірген, жаңашыл саяси ойшыл болды. Ол әлемдік мемлекеттің қолдаушысы еді және революцияның мүмкіндіктерін кең көзқараспен, халықаралық деңгейде түсінуді насихаттауға ұмтылды. Ол әлемдік мемлекеттің институттарын француз революциялық республикасының үлгісінде құруды жоспарлады. Клутстың ой-пікірлері бірнеше еңбектерінде көрініс тапты, оның ең маңыздысы – "Bases constitutionnelles de la République du genre humain" атты еңбегі.