Кіріспе
Қарапайымдық, дөңгелектеулік немесе мәдениетсіздік сапасы.
Дөңгелектеулік – қарапайымдық, дөңгелектеулік немесе мәдениетсіздік сапасы. Бұл бағалау тілге, көркем өнерге, әлеуметтік топқа немесе әлеуметтік жағынан көтерілуге ұмтылатындарға қатысты болуы мүмкін. Джон Бейли бұл термин өзін-өзі сипаттауға болмайды деп санайды, себебі дөңгелектеулікті білу – бұл пәнді дөңгелектеуліктен жоғары көтеру үшін жетілгендік деңгейін көрсету.
Vulgarity is the quality of being common, coarse, or unrefined. This judgement may refer to language, visual art, social class, or social climbers. John Bayley claims the term can never be self referential, because to be aware of vulgarity is to display a degree of sophistication which thereby elevates the subject above the vulgar.
Терминнің дамуы
Бесінші ғасырдан он жетінші ғасырға дейін "көпшіл" сөзі бір елдің жалпы тілінде қолданылатын тілді ғана білдіретін. Он жетінші ғасырдың ортасынан бастап, ол жағымсыз мағынаға ие бола бастады: "жалпы және ұятсыз мінезді, дөңгелек, әдемілік пен жақсы талғамсыздықтан құралған, мәдениетсіз, нашар тәрбиеленген". Виктория дәуірінде әдепсіздікке көптеген әрекеттер жатты, мысалы, көзге түсетін киім кию. Джордж Элиоттың романында бір кейіпкер ақша туралы сөйлескені үшін, екіншісі біріншісін осы үшін сынағандықтан, ал үшіншісі екіншісінің артық тазартуына алданғандықтан, қарапайым болып көрінуі мүмкін. Әдеттегі тілді қолданудан аулақ болуға тырысу кейіпкерлерді сөз таппай қалдыруы мүмкін. Джордж Мередиттің "Биушамптың мансабы" романында мұрагер әйел өзінің "құдаланған", "ниеттес", "ұзатылған" немесе "келісім шарт жасасқан" деген қарапайым мәлімдеме жасағысы келмейді. Бұл сөздер қарапайымдықтың өзінде қарапайым емес болғанымен, оларды қолданушыны әлеуметтік жағынан төменгі топтың мүшесі ретінде жамандауы мүмкін. Тіпті жиі қолданылатын жұмсарту сөздері, мысалы, "дәретхана" да, оларды алмастыратын сөздер сияқты уақыт өте келе жағымсыз сипатқа ие болады (бұл "жұмсарту сөздерінің тізбегі" деп аталады), ал қазіргі таңда танымал сөздер "мәдени капитал" рөлін атқарады.
Тіл
Жәндіктілік, яғни әдепсіз сөйлеу, адамды қорлайтын немесе ұятты қылатын тілді білдіруі мүмкін. Әдепсіздіктің сөздік түрімен ең көп байланыстырылатын сөз – "қарулану" (сөкпе). Дегенмен, әдепсіз сөздердің көптеген түрлері бар. Американдық психолог Тимоти Джей "лас сөздерді" жіктемелейді, себебі ол "тілге қызығушылық танытқан адамдарға лас сөздердің қолдануындағы әртүрлі мағыналарды анықтауға мүмкіндік береді. Лас сөздерді қолданудың логикасы бар екенін, және олардың қолданылуы адам өмірінің бірнеше жағына байланысты екенін көруге болады". Ағылшын тілінде ең көп қолданылатын әдепсіз сөздердің бірі – "fuck".