Жабайы Тобылғы (Жабайы Бунч)

Кіріспе

1969 жылы түсірілген Сэм Пеккинпаның фильмі. «Жабайы топ» – 1969 жылы түсірілген американдық эпикалық, жаңашыл батыс фильмі. Режиссері – Сэм Пеккинпа, басты рөлдерде – Уильям Холден, Эрнест Боргнин, Роберт Райан, Эдмонд О’Брайен, Бен Джонсон және Уоррен Оутс. Фильмнің сюжеті 1913 жылы өзгере бастаған заманауи әлемге бейімделуге тырысатын, Мексика-АҚШ шекарасындағы ескірген қарақшылар тобы туралы. Фильмнің графикалық зорлық-зомбылығы және кез келген жолмен өмір сүруге тырысатын қарапайым адамдардың бейнеленгені салдарынан көп дау тудырды. Сценарийі Сэм Пеккинпа, Уолон Грин және Рой Н. Сикнердің бірлескен еңбегі. «Жабайы топ» Мексикада Technicolor және Panavision форматында түсірілді, атап айтқанда, Коауила штатындағы Торреон мен Сальтильо қалалары арасындағы шөлдің тереңдігінде орналасқан Hacienda Ciénaga del Carmen және Назас өзені маңында. «Жабайы топ» күрделі, көп бұрышты, жылдам монтаждау және қалыпты және баяу қозғалыстағы кадрларды пайдалану арқасында 1969 жылғы революциялық кинотехника ретінде танымал. Грин, Пеккинпа және Сикнердің сценарийі «Үздік сценарий» номинациясына ие болды, ал Джерри Филддингтің музыкасы «Үздік түпнұсқа саундтрек» номинациясына ұсынылды. Сонымен қатар, Пеккинпа Америка Режиссерлер Гильдиясының «Ең үздік режиссерлік жетістік» сыйлығына ие болды, ал оператор Люсьен Баллард Ұлттық Кино Сыншылары Қоғамының «Үздік операторлық жұмыс» сыйлығын жеңіп алды. Барлық уақыттағы ең ұлы фильмдердің бірі саналатын бұл фильм Америкалық Кино Институтының «100 ең үздік американдық фильм» тізімінде 79-шы орынды, ал «100 ең қызықты фильм» тізімінде 69-шы орынды иеленді. 2008 жылы AFI 10 жанрдағы 10 үздік фильмді анықтады, сонда «Жабайы топ» батыс жанрында алтыншы орынды иеленді.

Сюжет

1913 жылы Техаста қартайған заңгерлердің тобының басшысы Пайк Бишоп, теміржол кеңсесінен күміс ұрлаған соң зейнетке шығуды қалайды. Сыбайлас теміржол агенті Пэт Харриган, Пайктің бұрынғы серігі Дик Торнтон бастаған сыйлық іздеушілер тобын жалдайды. Олар Пайк тобының жартысынан астамын қырғынмен өлтіреді, соның салдарынан көптеген бейкүнә адамдар да қаза табады. Пайк қашу үшін тыныш митинг шеруін пайдаланады. Пайк жалғыз аман қалғандармен бірге қашып кетеді: жақын досы Датч Энгстром, ағайынды Лайл мен Тектор Горч, тәжірибесіз Ангел және соққыға ұшырап, жанжарлы жарақат алған бесінші адамды Пайк аянып өлтіреді. Ұрылған олжа Харриганның орнына орнатқан құнды емес болат шайбалар екені белгілі болады. Ақшаға мұқтаж болғандықтан, олар Мексикаға бет алады, оларға ашулы Фредди Сайкс қосылады. Рио-Гранде өзенін кесіп, Ангел туған ауылға жетеді. Ауыл ақсақалы оларды Мексика Федералдық армиясындағы қатыгез Хуэрта офицері, генерал Мапаче туралы ескертеді. Ол Панчо Вилла күштеріне қарсы науқанын қолдау үшін жергілікті ауылдардан азық-түлік пен мал ұрлап алады. Пайк тобы Агуа-Верде қаласындағы штабында генералдан жұмыс сұрайды. Ангел Мапаченің құшағында бұрынғы сүйіктісі Терезаны көріп, оны атып өлтіреді, генерал ашуға булып, оларды өлтіруге жақындап келеді, бірақ Пайк жағдайды бажайлайды. Мапаче оларға американдық әскер пойызын тонау үшін алтын ұсынады, осылайша армиясының азайып бара жатқан оқ-дәрісін толықтырып, неміс әскери кеңесшісі, командир Морға американдық қару-жарақ үлгілерін ұсынады. Ангел Пайкке алтынның үлесін береді, шарты бойынша ол Мапахиге қарсы көтерілісші шаруаларға бір вагон мылтық пен оқ-дәрі жібереді. Ұрық жоспарланғандай өтеді, бірақ Торнтонның тобы тоналған пойызға шабуыл жасап, Мексика шекарасына дейін қуып жетеді. Ұрылар Рио-Гранде өзенін кесіп өтетін көпірді жарып, бүкіл отрядты өзенге құлатады, бірақ шаршаған отряд оларды қуалай береді. Пайк Мапаче оны алдап кетпесін деп ойлап, тауарды жасырып, оны Мапачеге бөлек-бөлек сатуға адамдарын жібереді. Бірақ Мапаче Терезаның анасынан Ангел қарудың бір бөлігін ұрлағанын біліп алады және Ангел мен Датч соңғы қаруды жеткізген кезде бұл туралы айтады. Ангел қашуға тырысады, бірақ оны ұстап алып, қинап ұрады. Мапаче Датчті Ангел ұры екенін және жазаға лайық екенін айтқаннан кейін жібереді, содан кейін Датч Пайк пен басқаларға болған жайтты айтады. Сайкс Торнтонның жасағынан жараланып, қосалқы аттарды іздеп жүргенде жарақат алады. Датч Торнтонды теміржолмен жұмыс істегені үшін сынап, бірақ Пайк Торнтон теміржолға "сөз бергенін" және оны аяғына дейін орындауы керектігін айтады. Датч ашуланып: "Бұл маңызды емес, кімге бердің" дейді. Пайк пен оның тобы алтынның көп бөлігін көміп, Агуа-Вердеге қайта оралады, онда қала тұрғындары мен сарбаздар қару сатуды тойлап, мас күйінде болады, ал Мапаче Ангелді машинасының артына байлап, қала көшелерімен сүйреп апарады. Мапаче Ангелді бандитке сатудан бас тартады, ал Пайк және басқалар оны құтқару үшін қаруланып, ойланып, бордельге барады. Мапаче Ангелді босатуға келіседі, бірақ соңғы сәтте оның тамағын кесіп тастайды. Ұрықшы топ бірден атып, генералды өлтіреді. Жақын жердегі сарбаздар шоктан тоңғанда, Пайк тынышталған күйде нысанаға алып, Морды атып өлтіреді. Бұл Пайк, Датч, қалған топ мүшелері, Мордың көмекшісі, Мапаченің барлық қызметкерлері және жиналған әскерлердің көпшілігін өлтіретін қанды атыс басталады. Торнтон келіп, Пайк өлі екенін көреді. Торнтон Пайктің белбеуінен толтырылған револьверді тауып, оны өзі сияқты адамдардың күндері аяқталғанын білдіреді. Өзін ескірген және шаршаған сезінген Торнтон қалған команда мүшелеріне Пайк пен оның адамдарын байлықтарынан ашкөздікпен айыруға рұқсат береді, содан кейін оларды Техасқа сыйлық алу үшін алып кетеді, ал ол артта қалады. Біраз уақыттан кейін Сайкс Ангелдің ауылының ақсақалы мен көтерілісшілердің тобын ертіп келеді, бұл олар бас тартушылармен кездесіп, топтың өлімі үшін кек алып, оларды лайықты түрде жерлегенін көрсетеді. Сайкс Торнтонды Мексика үкіметіне қарсы болашақ төңкеріске қосылуға шақырады. Торнтон күлімсіреп, олармен бірге кетеді.

In 1913 Texas, Pike Bishop, the leader of a gang of aging outlaws, seeks to retire after a final robbery of silver from a railroad payroll office. Corrupt railroad agent Pat Harrigan has hired a posse of bounty hunters led by Pike's former partner Deke Thornton, who ambush and kill more than half of Bishop's gang in a bloody shootout, which also kills many innocent bystanders as Pike uses a serendipitous temperance union parade to shield their getaway. Pike rides off with the only survivors: his close friend Dutch Engstrom, brothers Lyle and Tector Gorch, the inexperienced Angel, and a fifth man blinded and mortally wounded by buckshot, who Pike mercy kills. The loot from the robbery turns out to be worthless steel washers planted by Harrigan. Needing money, they head for Mexico accompanied by the cantankerous Freddie Sykes and cross the Rio Grande to the rural village where Angel was born. The village elder warns them about General Mapache, a vicious Huertista officer in the Mexican Federal Army, who has been stealing food and animals from local villages to support his campaign against the forces of Pancho Villa. Pike's gang ask the general for work at his headquarters in the town of Agua Verde. Angel spots his former lover Teresa in Mapache's arms and shoots her dead, angering the general and nearly getting them killed, but Pike defuses the situation. Mapache offers gold to the gang to rob a U. S. Army train so Mapache can resupply his army's dwindling stocks of ammunition and provide samples of American weapons to his German military adviser Commander Mohr. Angel gives his share of the gold to Pike in return for sending one crate of rifles and ammunition to a band of peasant rebels opposed to Mapache. The holdup goes largely as planned until Thornton's posse turns up on the train the gang has robbed and chases them to the Mexican border. The robbers blow up a trestle bridge spanning the Rio Grande as the posse tries to cross, dumping the entire posse into the river, but the exhausted posse continues their pursuit. Pike, anticipating that Mapache might double cross him, hides the goods and has his men sell them to Mapache in separate amounts. However, Mapache learns from Teresa's mother that Angel stole some of the weapons and reveals this as Angel and Dutch deliver the last of the weapons. Angel desperately tries to escape, only to be captured and beaten. Mapache lets Dutch go after he states that Angel is a thief who deserves to be punished, and Dutch then tells Pike and the others what happened. Sykes is wounded by Thornton's posse while securing spare horses. Dutch criticizes Thornton for working with the railroad, but Pike says Thornton "gave his word" to the railroad and must see it through. Dutch angrily declares, "That ain't what counts, it's who you give it to." Pike and the gang bury most of the gold and return to Agua Verde, where the townspeople and soldiers are drunkenly celebrating the weapons sale and Mapache is dragging Angel through town on a rope tied to the back of his car. Mapache refuses to sell Angel back to the gang, and after a period of reflection while visiting a brothel, Pike and the others arm themselves to rescue their friend by force. Mapache initially agrees to release Angel, only to cut his throat at the last second. The gang instantly opens fire and guns down the general. While the nearby soldiers are frozen in shock, Pike calmly takes aim and kills Mohr. This begins a bloody gunfight that kills Pike, Dutch, the remaining gang members, Mohr's aide, every member of Mapache's staff, and most of the assembled troops. Thornton arrives and finds Pike already dead. Thornton finds a loaded revolver on Pike's belt and takes it as a sign that the days of men like him are over. Feeling outdated and tired, Thornton allows the remaining posse members to greedily strip Pike and his men of their possessions before taking them back to Texas for the bounty, while he stays behind. After some time, Sykes arrives with the elder from Angel's village and a band of rebels, indicating that they caught up with the bounty hunters, avenged the gang's deaths, and buried them properly. Sykes invites Thornton to join the coming revolution against the Mexican government. Thornton smiles and rides off with them.

Даму

1965 жылдың сәуірінде продюсер Рено Каррелл Уолтон Грин мен Рой Сикнердің «Жабайы топ» атты түпнұсқа әңгімесі мен сценарийін алды. 1967 жылы Warner Bros. Seven Arts продюсерлері Кеннет Хайман мен Фил Фельдман Сэм Пеккинпаны «Алмас оқиғасы» атты приключенческий фильмді жаңадан жазып, режиссерлік етуге шақыруға қызығушылық танытты. Бұрынғы «Мейджор Данди» (1965) фильмінің түсірілімдеріндегі қиындықтар мен «Цинциннати кісісі» (1965) фильмінің түсірілім алаңынан қуылғандықтан, Пеккинпаның беделі «Оңтүстік шарабы» (1966) телефильміндегі табысты жұмысынан кейін жақсарды. Сол кезде Уильям Голдманның «Бутч Кэссиди және Санденс Кид» фильмінің сценарийін 20th Century Fox сатып алып үлгерген. Студияда қолда бар балама сценарий «Жабайы топ» болды. Голдманның жұмысына ұқсас ерекшеліктері бар «Жабайы топ» фильмін «Бутч Кэссиди» фильмінен бұрын кинотеатрларға шығаруға шешім қабылданды.

Жазу

1967 жылдың күзіне қарай Пекинпа сценарийді қайта жазып, өндіріске дайындалып жатты. Басты түсірілімдер толығымен Мексикада, әсіресе Hacienda Ciénaga del Carmen (Торреон мен Сальтильо, Коахуила арасындағы шөлдің тереңінде) және Назас өзенінде өтті. Пекинпаның эпикалық туындысына оның фильмдерге қайта оралуға деген құштарлығы, Артур Пенннің "Бонни мен Клайд" (1967) фильміндегі зорлық-зомбылық, Американың Вьетнам соғысына наразылығы және ол осы уақытқа дейін батыс фильмдеріндегі шындықтан гөрі көрініс басымдығын байқауы ықпал етті. Ол сол кезеңдегі қатыгездікті ғана емес, сонымен қатар сол дәуірде тірі қалуға тырысқан қарапайым адамдарды бейнелейтін фильм жасауды көздеді. "Майор Данди" фильміндегі бірнеше көріністер, оның ішінде баяу қозғалыстағы әрекеттер (Акира Куросаваның "Жеті самурай" (1954) туындысынан шабыттанған), кейіпкерлердің жерлеу процессиясы сияқты ауылды тастап кетуі, және тәжірибесіз жергілікті тұрғындарды эпизодтық рөлдерге тарту, "Жабайы топта" толыққанды жүзеге асырылатын болды. Пекинпаның Дик Торнтон рөліне алғашқы екі үміткері Ричард Харрис (ол "Майор Дандиде" бірге ойнаған) және Брайан Кит (Пекинпамен "The Westerner" (1960) және "The Deadly Companions" (1961) фильмдерінде жұмыс істеген) болды. Харриске ресми түрде ұсыныс жасалмады; Киттен сұрады, бірақ ол бас тартты. Роберт Райан екінші дүниежүзілік соғыс туралы "Қырық тоғыздық" (1967) фильмінде Пекинпа оны көргеннен кейін осы рөлге ие болды. Рөлге Генри Фонда, Гленн Форд, Ван Хефлин, Бен Джонсон (кейін Тектор Горч рөлінде) және Артур Кеннеди де қарастырылды. Мапаче рөлін мексикалық режиссер, жазушы, актер және Пекинпаның досы Эмилио Фернандес сомдады. Голландиялық Энгстром рөліне Чарльз Бронсон, Джим Браун, Алекс Корд, Роберт Калп, Сэмми Дэвис-младший, Ричард Джекель, Стив Маккуин және Джордж Пеппард үміткер болып бағаланды. Эрнест Борньин "Қырық тоғыздық" (1967) фильміндегі өнеріне сүйене отырып, актерлік құрамға қабылданды. Роберт Блейк бастапқыда Ангел рөліне таңдалған, бірақ ол тым көп ақша талап етті. Пекинпа Сидни Люметтің "Пенжар" фильміндегі Хайме Санчестің ойынына қатты әсер етіп, оны Ангел рөліне бекітті. Театр актері Альберт Деккер теміржол детективі Харриган рөлін ойнады. "Жабайы топ" оның соңғы фильмі болды, себебі ол соңғы көріністер аяқталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң қайтыс болды. Бо Хопкинс Кларенс "Жабайы" Ли рөліне түскен кезде өзінің түйіндемесінде бірнеше телешоудағы рөлдері болды. Уоррен Оутс Лайл Горч рөлін сомдады, бұрын Пекинпамен "Оқшы" телесериалында және оның "Жоғары елге саяхат" (1962) және "Майор Данди" (1965) фильмдерінде жұмыс істеген.

By the fall of 1967, Peckinpah was rewriting the screenplay and preparing for production. The principal photography was shot entirely on location in Mexico, most notably at the Hacienda Ciénaga del Carmen (deep in the desert between Torreón and Saltillo, Coahuila) and on the Nazas River. Peckinpah's epic work was inspired by his hunger to return to films, the violence seen in Arthur Penn's Bonnie and Clyde (1967), America's growing frustration with the Vietnam War, and what he perceived to be the utter lack of reality seen in Westerns up to that time. He set out to make a film which portrayed not only the vicious violence of the period, but also the crude men attempting to survive the era. Multiple scenes attempted in Major Dundee, including slow motion action sequences (inspired by Akira Kurosawa's work in Seven Samurai (1954), characters leaving a village as if in a funeral procession, and the use of inexperienced locals as extras, would become fully realized in The Wild Bunch. Peckinpah's first two choices for the role of Deke Thornton were Richard Harris (who had co starred in Major Dundee) and Brian Keith (who had worked with Peckinpah on The Westerner (1960) and The Deadly Companions (1961)). Harris was never formally approached; Keith was asked, but he turned it down. Robert Ryan was ultimately cast in the part after Peckinpah saw him in the World War II action movie The Dirty Dozen (1967). Other actors considered for the role were Henry Fonda, Glenn Ford, Van Heflin, Ben Johnson (later cast as Tector Gorch), and Arthur Kennedy. The role of Mapache went to Emilio Fernández, the Mexican film director, writer, actor, and friend of Peckinpah. Among those considered to play Dutch Engstrom were Charles Bronson, Jim Brown, Alex Cord, Robert Culp, Sammy Davis Jr., Richard Jaeckel, Steve McQueen, and George Peppard. Ernest Borgnine was cast based on his performance in The Dirty Dozen (1967). Robert Blake was the original choice to play Angel, but he asked for too much money. Peckinpah was impressed with Jaime Sánchez in Sidney Lumet's film adaptation of The Pawnbroker and demanded that he be cast as Angel. Stage actor Albert Dekker was cast as Harrigan the railroad detective. The Wild Bunch was his last film, as he died just months after its final scenes were completed. Bo Hopkins had only a few television credits on his resume when he played the part of Clarence "Crazy" Lee. Warren Oates played Lyle Gorch, having previously worked with Peckinpah on the TV series The Rifleman and his previous films Ride the High Country (1962) and Major Dundee (1965).

Түсірілім

Фильм анаморфтық процесте түсірілді. Пеккинпа және оның операторы Люсьен Баллард телеобъективтерді де пайдаланды, бұл фондағы және алдыңғы пландағы нысандар мен адамдардың перспективада жиырылуына мүмкіндік берді. Бұл эффектті Банда Мапачи штаб-пәтеріне Ангелді босату үшін бара жатқандағы кадрларда жақсы көруге болады. Олар алға қарай жылжығанда, олар мен камераның арасынан адамдардың үздіксіз ағыны өтеді; алдыңғы қатардағы адамдардың көпшілігі Банда сияқты нақтырақ бейнеленген. Түсірілім аяқталған кезде Пеккинпа 1288 камера орнату арқылы 333000 фут (101498 м) фильм түсірді. Ломбардо мен Пеккинпа Мексикада алты ай бойы монтаж жұмыстарын жүргізді. Алғашқы монтаждардан кейін ашық қақтығыстың бастапқы сахнасы 21 минутқа созылды. Белгілі бір көріністерден кадрларды алып тастап, басқаларын біріктіру арқылы олар бастапқы тонауды бес минутқа дейін қысқарта алды. Бұл шығармашылық монтаж фильмнің қалған бөлігі үшін үлгі болды және «кино жасау тәсілін мәңгілікке өзгертті». Пеккинпа фильмнің мақсаттарының бірі көрермендерге «оққа ұшу сезімін беру» екенін айтты. Осы мақсатта, Пеккинпаның командасы фильмде қолданылатын «оқ әсерлері» туралы онымен кеңескен кезде есімде қалған оқиға болды. Командасы әкелген пиротехникалық құрылғылардың нәтижесіне қанағаттанбаған Пеккинпа ашуланып, ақырында: «Мен мұндай эффект қаламаймын! Мен мұндай нәрсеге қатысқым жоқ!» деп айғайлады. Содан кейін ол нағыз револьверді алып, жақын жердегі қабырғаға атып жіберді. Тапаншасы бос қалғаннан кейін Пеккинпа таң қалған командасына: «ОСЫНЫҢ әсерін қалаймын!» деп бұйырды. Ол сондай-ақ фильм үшін оқ дыбыстарын да өзгертті. Бұрын Warner Bros. фильмдеріндегі барлық оқтар, қандай қару болса да, бірдей естілетін. Пеккинпа әр түрлі қарудың өзіне тән дыбыс эффектісі болуын талап етті.

Өңдеу

Фильмнің монтаждалуы ерекше, себебі әртүрлі бұрыштардан түсірілген кадрлар тез-тез біріктірілді, көбінесе әртүрлі жылдамдықпен, бұл қимыл-әрекет пен атыс-шабыстың хаостық сипатына ерекше назар салды. Лу Ломбардо бұрын Пекинпамен «Noon Wine» фильмінде жұмыс істеген, режиссер оны «The Wild Bunch» фильмін монтаждау үшін жеке шақырған. Пекинпа өзіне адал редактор іздеген. Ломбардоның жастығы да бір артықшылық болды, өйткені ол дәстүрлі қағидалармен шектелмеді. Ломбардоның алғашқы жұмыстарының бірі – Пекинпаға 1967 жылы монтаждаған «Felony Squad» телесериалының бір эпизодын көрсету болды. «Анашым жоғалды» деген атаумен шыққан эпизодта Джо Дон Бейкерді полиция атып өлтіретін баяу қозғалыстағы сахна бар. Бұл сахна баяу және қалыпты жылдамдықтарды үйлестірген, секундына 24 кадрмен түсірілген, бірақ секундына 72 кадрмен оптикалық түрде үш рет көшірілген. Пекинпа өте қуанды және Ломбардоға: «Мексикаға барғанда мұндай тәсілді де қолданып көрейік!» деді. Режиссер негізгі атыс-шабыс сахналарын алты камерамен түсірді, олар секундына 24, 30, 60, 90 және 120 кадр сияқты әртүрлі жылдамдықтарда жұмыс істеді. Сахналар монтаждалғанда, қимыл баяудан жылдамға, одан кейін тағы да баяуға ауысып, уақытқа сол кезге дейін фильмдерде көрінбеген икемділік қасиетін сыйлады. MPAA-дан жақсы рейтинг алу үшін қосымша монтаж жұмыстары жүргізілді, өйткені MPAA жаңа кодекстер жиынтығын жасау процесінде болды. Пекинпа және оның редакторлары фильмді жаңа, кеңейтілген R рейтингінің талаптарына сай келу үшін өңдеді, бұл фильмді балаларға жарамсыз деп белгілеудің алғашқы мысалы болды. Бұл жаңа жүйе болмаса, фильмнің қанды суреттері экранға шыға алмас еді.

Тақырыптар

"Жабайы топтың" сыншылары құмырсқаның қарулы батыр дәуірінің аяқталуы тақырыбына тоқталған. Мысалы, Пайк Бишоп кейіпкері: "Біз қарудан арылып, басқаша ойлауға көшкеніміз жөн. Ондай күндер тез суып барады". "Топ" 20 ғасырлық қоғамға жат, көне дәуірдің ар-ұяты кодексімен өмір сүреді. Сондай-ақ, топ Мапачтың жаңа машинасына қарап тұрып, оның атпен саяхаттаудың соңы екенін түсінеді, бұл Пекинпаның "Жоғары елдікке шабандыру" (1962) және "Кейбл Хог балладасы" (1970) фильмдерінде де символдық мағынада берілген. 1969 жылы қатты сынға ұшыраған зорлық-зомбылық әлі де даулы мәселе болып қала береді. Пекинпа бұл фильмнің Вьетнам соғысының аллегориясы екенін айтқан, ондағы зорлық-зомбылық американдық үйлерге кешкі аспаздық уақытта тікелей эфирде көрсетіліп тұрды. Ол тарихи батыс шекарасындағы қарулы зорлық-зомбылықты қалыпты жағдайға келтіруге тырысты, санитарлық, қансыз батыс фильмдері мен атыс-шабысты және кісі өлтіруді әдемілеуге қарсы шықты: "Фильмнің мәні – кино зорлық-зомбылығының сыртқы бейнесін алып, оны ашып, адамдарды оған араластыру, осылайша олардың Голливуд теледидарының болжамды реакция синдромына түсуіне мүмкіндік беру, содан кейін оны бұрып, енді ол көңілді болмай, тек ішекте ауырлық сезімін тудыру. Бұл жаман, қатыгез және қанды-соққылы; бұл ойын-сауық емес, ковбойлар мен үндістердің әңгімесі емес. Бұл қорқынышты, сұмдық нәрсе, бірақ одан белгілі бір қызығушылық туады, себебі біздің барлығымыз зорлыққа бейімбіз". Пекинпа зорлық-зомбылықты катарсис ретінде пайдаланды, оның көрермендері экранда оны көргеннен кейін зорлықтан тазарады деп сенді. Кейін ол өзінің қателескенін мойындады, көрермендер оның фильмдеріндегі зорлық-зомбылықтан қорқыған емес, керісінше, ләззат алғанын байқады, бұл оны мазалады. "Жабайы топтың" екінші маңызды тақырыбы – сатқындық. Кейіпкерлер досын сатып жібергендері үшін және оны өз тағдырына қалдырғандары үшін, өздерінің ар-ұяты кодексін қажет болғанда бұзғандары үшін күйінеді ("$10,000 – отбасылық байланыстарды қиюға жеткілікті"). Дегенмен, Бишоп: "Егер сен бір адаммен бірге болсаң, онымен бірге тұруың керек, егер мұны жасай алмасаң, сен жануар сияқтысың" дейді. Мұндай қарама-қайшы идеялар фильмнің зорлықпен аяқталуына әкеледі, себебі қалған адамдар Ангелді тастап кетуді шыдамайды. Бишоп өзінің сатқындықтарын еске алады, әсіресе ол Дек Торнтонды тастап кеткен кезде, заң оларды ұстағанда, және ол тонаудан кейін теміржол кеңсесінде Крейзи Лиді тастап кеткенде, ол тұтқындарды күзету үшін. Сыншы Дэвид Уэддл: "Конрадтың Лорд Джим сияқты, Пайк Бишоптың батырлығы да үлкен кінә және өлімге деген үмітсіз тілекпен жетеледі" деп жазады.

Critics of The Wild Bunch note the theme of the end of the outlaw gunfighter era. For example, the character Pike Bishop advises: "We've got to start thinking beyond our guns. Those days are closing fast." The Bunch lives by an anachronistic code of honor that is out of place in 20th century society. Also, when the gang inspects Mapache's new automobile, they perceive it marks the end of horse travel, a symbol also in Peckinpah's Ride the High Country (1962) and The Ballad of Cable Hogue (1970). The violence that was much criticized in 1969 remains controversial. Peckinpah noted it was allegoric of the American war in Vietnam, the violence of which was nightly televised to American homes at supper time. He tried showing the gun violence commonplace to the historic western frontier period, rebelling against sanitized, bloodless television Westerns and films glamorizing gunfights and murder: "The point of the film is to take this façade of movie violence and open it up, get people involved in it so that they are starting to go in the Hollywood television predictable reaction syndrome, and then twist it so that it's not fun anymore, just a wave of sickness in the gut it's ugly, brutalizing, and bloody awful; it's not fun and games and cowboys and Indians. It's a terrible, ugly thing, and yet there's a certain response that you get from it, an excitement, because we're all violent people." Peckinpah used violence as a catharsis, believing his audience would be purged of violence by witnessing it explicitly on screen. He later admitted to being mistaken, observing that the audience came to enjoy rather than be horrified by his films' violence, which troubled him. Betrayal is the secondary theme of The Wild Bunch. The characters suffer from their knowledge of having betrayed a friend and left him to his fate, thus violating their own honor code when it suits them ("$10,000 cuts an awful lot of family ties"). However, Bishop says, "When you side with a man, you stay with him, and if you can't do that you're like some animal." Such oppositional ideas lead to the film's violent conclusion, as the remaining men find their abandonment of Angel intolerable. Bishop remembers his betrayals, most notably when he deserts Deke Thornton, in flashback, when the law catches up to them and when he abandons Crazy Lee at the railroad office after the robbery, ostensibly to guard the hostages. Critic David Weddle writes that "like that of Conrad's Lord Jim, Pike Bishop's heroism is propelled by overwhelming guilt and a despairing death wish."

Шығару

Фильм 1969 жылғы 18 маусымда Лос-Анджелестегі Pix театрында көрсетіліп, алғашқы аптада 39 200 доллар табыс әкелді. 6 миллион долларлық бюджетпен түсірілген фильм 1970 жылы АҚШ прокатында 10,5 миллион доллар, ал 1995 жылы қалпына келтірілген нұсқасы АҚШ-та тағы 638 641 доллар жинады, жалпы сомасы 11 138 641 долларға жетті. 1993 жылы Warner Bros. фильмді MPAA рейтингтік кеңесіне қайта жіберді, жаңадан шығаруға дайындық күтіліп тұрғанда. Студияның таңғалуына орай, бастапқыда R рейтингісі алған фильм NC-17 рейтингісіне ие болды, бұл шешімге шағымдануға дейін шығарылымды кейінге жылдырды. Осы дау-дамай фильмге қосымша 10 минут қосылуымен байланысты болды, бірақ бұл кадрларда графиктік зорлық-зомбылық жоқ еді. Warner Bros. күнделікті көрсетімдер санын арттыру үшін кейбір кадрларды қысқартты. 1995 жылғы наурыз айында қалпына келтірілген фильм экранға шыққанда, бір сыншы былай деп жазды:

Фильмге 10 минутты қайта қосу арқылы күрделі сюжет енді біте қайнап, бұрынғы прокаттағы олқылықтарды толтырады және Пекинпаның осы, өзінің ең үлкен жетістігі үшін бар күшімен жұмыс істегенін дәлелдейді. Режиссерлік нұсқаны ерекше ететін және ұмытылмас ететін нәрсе – балалардың ойнаған, ән айтқан немесе қорқып, тығылып отырған түрлері. Экранда болып жатқан оқиғаларға реакцияның көп бөлігі балалардың көзі арқылы, әрі таза, әрі еліктейтін көзқараспен беріледі. Фильмнің барлық нұсқаларында жоғалған көріністер бар. Warner Bros. 2006 жылғы 10 қаңтарда екі дискілік арнайы басылымда жаңадан қалпына келтірілген нұсқасын шығарды. Оған Пекинпа зерттеушілерінің аудио түсіндірмесі, фильмнің түсірілуіне арналған екі деректі фильм (соның бірі Оскарға ұсынылған The Wild Bunch: An Album in Montage) және бұрын-соңды жарияланбаған кадрлар кіреді.

Сыни қабылдау

Нью-Йорктегі сын-пікірлер қарама-қайшы болды, төрт рецензент жағымды баға берсе, үш рецензент жағымсыз пікір білдірді. Бірақ, «Бұл зорлық-зомбылық қажет пе?» деген сұраққа қарамастан, «Нью-Йорк Пост» газетінің Арчер Винстеннің рецензиясы көбінесе жағымды бағаланғаны туралы пікірталас болды. Винсент Канби «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі рецензиясын «өте әдемі және соңғы жылдардағы тұңғыш, шынымен қызықты американдық вестерн» деп бастады. «Сонымен қатар, фильм зорлық-зомбылыққа толы – оқиғаның өзі көтере алмайтын деңгейдегі зорлық-зомбылық. Бұл, фильмдегі зорлық-зомбылықтың нақты әсерін білмейтін көптеген адамдарды (маған да беймәлім) оны автоматты түрде айыптауға итереді» деді ол. Ол былай деп атап өтті: «Фильмнің дәстүрлі және поэтикалық әрекеттері өте жақсы, ал пейзаждар әдемі түсірілген, бірақ ол хаос, сыбайлас жемқорлық және жеңіліс туралы көңілді баяндауымен ең қызықты». Актерлер туралы сөз кезінде, ол әсіресе Уильям Холденге тоқталды: «Жылдар бойы көңілсіз фильмдерде көңілсіз рөлдерді ойнағаннан кейін, Холден «Жабайы топта» қайтадан батырлықпен оралады. Ол егдеу және шаршаған көрінеді, бірақ ол адам және кино кейіпкері ретінде стильге ие, ол әрқашан істегенін жалғастырады, себебі ол ақшаны шынымен қалайды, бірақ істеуге басқа ештеңе жоқ». Уильям Вольф «Cue» журналы үшін фильмде ешқандай мән таппады және оны екі сөйлеммен қысқаша бағалады, ал Джудит Криста «Нью-Йорк» журналынан фильмге теріс пікір білдірді. «1941 жылы «Гражданин Кейн» киносүйерлер үшін не болса, 1969 жылы «Жабайы топ» кино өнерін зерттеушілер үшін сондай болды», – деп жазды киносыншы Майкл Срагоу, сондай-ақ Пекинпа «Куросаваның ең жақсы туындыларымен тең немесе одан да асып түсетін американдық фильм жасады: вестерн жанрының «Рагнарёк»» деді. Бүгінде фильм Rotten Tomatoes сайтында 91% рейтингке ие, ал 66 сыншының пікірі бойынша орташа бағасы 10-нан 8.8. «Жабайы топ» – Сэм Пекинпаның шокиратын, зорлық-зомбылыққа толы, ескі әлем мен өліп бара жатқан жанрға арналған балладасы. Бұл фильм оператор Роджер Дикинстің сүйікті фильмі болып табылады, ал кинорежиссер Кэтрин Бигелоу оны өзінің бес сүйікті фильмінің бірі деп атады. 2012 жылы BFI ұйымдаған «Барлық уақыттардағы ең ұлы фильмдер» дауыс беруде «Жабайы топ» Майкл Манн, Пол Шредер және Эдгар Райт сияқты сыншылар мен режиссерлерден 27 дауыс алды.

Critical reaction in New York was mixed, with four reviewers with favorable reviews and three with unfavorable opinions, although there was debate as to whether the New York Post Archer Winsten's review was mostly favorable despite asking "was this violence necessary?". Vincent Canby began his review in The New York Times by calling the film "very beautiful and the first truly interesting American made Western in years. It's also so full of violence—of an intensity that can hardly be supported by the story—that it's going to prompt a lot of people who do not know the real effect of movie violence (as I do not) to write automatic condemnations of it." He observed, "Although the movie's conventional and poetic action sequences are extraordinarily good and its landscapes beautifully photographed it is most interesting in its almost jolly account of chaos, corruption, and defeat". About the actors, he commented particularly on William Holden: "After years of giving bored performances in boring movies, Holden comes back gallantly in The Wild Bunch. He looks older and tired, but he has style, both as a man and as a movie character who persists in doing what he's always done, not because he really wants the money but because there's simply nothing else to do." William Wolf for Cue magazine found no merit in the film and gave it a two sentence dismissal and Judith Crist of New York magazine was also negative about the film. "What Citizen Kane was to movie lovers in 1941, The Wild Bunch was to cineastes in 1969," wrote film critic Michael Sragow, who added that Peckinpah had "produced an American movie that equals or surpasses the best of Kurosawa: the Gotterdammerung of Westerns". Today, the film holds a 91% rating on Rotten Tomatoes with an average rating of 8.8/10 based on reviews from 66 critics with its consensus stating, "The Wild Bunch is Sam Peckinpah's shocking, violent ballad to an old world and a dying genre". The Wild Bunch was cited as cinematographer Roger Deakins's favorite film, and film director Kathryn Bigelow named it as one of her five favorite films. In the 2012 BFI poll for The Greatest Films of All Time, The Wild Bunch received 27 votes from critics and directors such as Michael Mann, Paul Schrader and Edgar Wright.

Деректі фильм

Сэм Пеккинпа және "Жабайы топ" фильмінің жасалуы Пол Сейдордың режиссерлік және монтаждау жұмысымен түсірілген "Жабайы топ: Монтаждағы альбом" (1996) деректі фильмінің тақырыбы болды. Бұл деректі фильм "Жабайы топ" фильмінің түсірілімі кезінде Солтүстік Мексикада Пекинпа мен оның командасының 72 минуттық үнсіз, қара-ақ түсірілімдерінің табылуына байланысты жасалды. Майкл Срагоу 2000 жылы бұл деректі фильмді "Революциялық Мексикадағы американдық құқық бұзушылар туралы Пеккинпаның өте толық тарихи фильміне керемет кіріспе" деп жазды. Бұл шедевр – оқтармен биетілетін балеттің, Ескі Батыстың достығына арналған реквиемнің және экзистенциалдық жарылыстың бір бөлігі. Сейдордың фильмі – сонымен қатар кинорежиссерлік мүмкіндіктерінің көптеген қырларына поэтикалық саяхат. Сейдор және оның әріптес продюсері Ник Редман 1997 жылы "Үздік қысқа метражды деректі фильм" номинациясына ие болды.

Қайта жасау

2005 жылы Дэвид Эйер «Жабайы топтың» қайта түсірілімін жазу және режиссерлік ету үшін соңғы келіссөздер жүргізіп жатқаны хабарланды. Продюсерлікке Джери Вайнтрауб, атқарушы продюсерлікке Марк Вахрадиан жауапты болды. Қайта түсірілім – бұл түпнұсқаның қазіргі заманға бейімделген нұсқасы, онда тонау, есірткі картелдері және ЦРУ-дың қатысуы көрінеді. 2011 жылдың 19 қаңтарында Warner Bros. компаниясы «Жабайы топ» фильмінің қайта түсірілімі жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Сценарист Брайан Хельгеланд жаңа сценарийді әзірлеу үшін шақырылды. 2012 жылы режиссерлікке жоспарланған Тони Скотттың өзіне қол жұмсауы жобаны тоқтатты. 2013 жылдың 15 мамырында The Wrap Уилл Смит қайта түсірілімге түсу және оны продюсерлік ету мүмкіндігін қарастырып жатқанын хабарлады. Жаңа нұсқа есірткі картелдерін қамтиды және Мексикалық есірткі бароны мен оның байлығын ұстау үшін арнайы топ құрастырған, лаңкес ДЕА агентінің оқиғасын баяндайды. Режиссер әлі тағайындалмады, жаңа сценарий авторы ізделуде. 2015 жылы Голливудтың құпия ақпаратты жариялайтын сайты Джонатан Якубовичтің қайта түсірілімді жазуға және режиссерлік етуге дайындалып жатқанын жариялады. «Біздің дереккөздердің айтуынша, қайта түсірілім оқиғаны қазіргі заманға бейімдейді, ол ЦРУ, қауіпті есірткі картелдері және Оңтүстік Калифорния – Мексика шекарасындағы қызықты тонау оқиғаларына арналады. Якубович Дэвид Эйер мен Брайан Хельгеланд ұсынған бұрынғы сценарийлер негізінде жұмыс істейтін болады». 2018 жылы Мел Гибсон «Жабайы топтың» жаңа нұсқасын жазуға және режиссерлік етуге келіскені хабарланды.