Кіріспе

Ағылшын философы (1880–1962)

Ричард Генри Тоуни (30 қараша 1880 – 16 қаңтар 1962) – ағылшын экономикалық тарихшысы, әлеуметтік сыншы, этикалық социалист, христиан социалисі және ересектер білімінің көрнекті жақтаушысы. «Британ тарихының Оксфорд серіктесі» (1997) Тоунидің осы «өзара байланысты рөлдерде» «маңызды әсер еткенін» атап көрсетеді. А. Л. Роуз одан да әрі барып, «Тауни өз заманының барлық тарихшыларының ішінде саяси, әлеуметтік және, ең бастысы, білім беру саласына ең зор ықпал етті» деп мәлімдейді.

Ерте өмір және білім

1880 жылы 30 қарашада Британдық Үндістанның Калькутта қаласында (қазіргі Колкатта, Үндістан) туған Тауни санскрит ғалымы Чарльз Генри Таунидің ұлы болды. Ол Рэгби мектебінде білім алды, сол күні болашақ Кентербери архиепискобы Уильям Темплмен бірге келді; олар өмір бойы дос болып қалды. Ол Оксфордтың Балиол колледжінде "Ұлылар" мамандығын оқыды. Колледждің "әлеуметтік қызмет көрсетудегі күшті этикасы" және Таунидің өзінің "терең және берік англикандық діні" оның әлеуметтік жауапкершілік сезімін қалыптастыруға көмектесті. 1903 жылы Оксфордты бітіргеннен кейін ол досы Уильям Бевериджбен бірге Тойнби Холлда тұрды, ол сол кезде жаңадан құрылған Жұмысшылардың білім беру қауымдастығының (WEA) үйі болатын. Бұл тәжірибе оған терең әсер етті. Ол тек қайырымдылық жеткіліксіз екенін, кедейлерге әлеуметтік әділдік орнату үшін маңызды құрылымдық өзгерістер қажет екенін түсінді.

Христиандық социализм

Тауни шіркеуге үнемі баратын болса да, оның христиандық сенімі жеке мәселе болып қала берді және ол өзінің сенімінің негізі туралы көпшілік алдында сирек сөйлейтін. Әлеуметтік радикализміне сай, Тауни Англия шіркеуін "мүлікті және әдептілікті құрметпен қарсы алатын, өзінің дініне жеткілікті сенімсіздікпен, Жаңа өсиеттегі қарапайым тілмен бір нәрсені бір нәрсе деп атауға батыл болмайтын саяси институт" деп қарастырды. 1908 жылдың қаңтарынан бастап үш жыл бойы Тауни Лонгтон, Стоук-он-Трент және Ланкаширдегі Рочдейл қалаларында Жұмысшылар білім беру қауымдастығының алғашқы оқулық сабақтарын оқытты. Бір кезде, Женнетке (Уильям Беверидждің қарындасы және Сомервилл түлегі) үйленіп, Манчестерге көшкенге дейін, Тауни Глазго университетінде жартылай штаттан экономика оқытушысы болып жұмыс істеді. WEA-ға берген оқыту міндеттемесін орындау үшін ол әр жұма сайын кешкі сабаққа Лонгтонға, ал содан кейін сенбі күні түстен кейін Рочдейлге баратын. Тауни осы сабақтарды өзара оқыту процесі ретінде қарастырды. "Тігушілердің, қыш құмырашылардың, кеншілердің және инженерлердің сыни ескертулері мені саяси және экономикалық ғылымдар мәселесі бойынша кітаптардан оңай үйрене алмайтын көп нәрсеге үйретті".

Бірінші дүниежүзілік соғыс қызметі

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тоуни 22-ші Манчестер полкінде сержант болып қызмет етті. Саяси нанымына байланысты офицерлік шенге өтуден бас тартып, қатардағы әскери қызметті таңдады. Бастапқыда ол саяси себептермен соғысқа қарсы болған, алайда неміс әскерінің Бельгияны басып алу кезінде жасалған қиянаттар туралы хабарлар оны қатарына жазылуға итерді. Ол 1916 жылғы Сомма шайқасында қатысты, онда ол бірінші күні екі рет жараланды және медициналық қызметкер оны эвакуациялағанша 30 сағат бойы бейтарап аймақта жатуға мәжбүр болды. Ол француздық далалық госпиталіне жеткізіліп, кейін Ұлыбританияға эвакуацияланды. Соғыс Тоуниді бастапқы күнәнің мәнін зерделеуге жетеледі. "Біз жеткен жақсылық – қара лайға қадалған қазықтарға салынған үй, және егер күні-түні салмайтын болсақ, ол үнемі оған құлап түседі". Сондай-ақ, бұл оның мағыналы әлеуметтік, экономикалық және саяси өзгерістерді жеделдету қажеттігін күшейтті. 1918 жылы ол негізінен «Христиандық және өндірістік мәселелер» еңбегін жазды, бұл Англия шіркеуі комиссиясының бесінші есебі (алдыңғы төртеу діни мәселелерге қатысты) және онда бірқатар епископтар да бар болды. Бұл есеп социалистік бағытымен ерекшеленді және "англикандықтардың соғыстан кейінгі әлеуметтік ойлауына бағыт берді".

Академиялық тарихшы

Таунидің тарихшы ретінде алғашқы маңызды еңбегі "The Agrarian Problem in the Sixteenth Century" (1912) болды. 1918-1921 жылдары Баллиол колледжінің мүшесі болды. 1917 жылдан 1931 жылға дейін Лондон экономика мектебінде оқытушы болып жұмыс істеді. 1926 жылы ол, басқалармен бірге, сэр Уильям Эшлимен бірлесіп Экономикалық тарих қоғамын құруға көмектесті және оның журналының, "The Economic History Review" журналының бірлескен редакторы атанды. 1931 жылдан 1949 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін LSE-де экономикалық тарих профессоры болды. Ол Америка философиялық қоғамының халықаралық мүшесі болып сайланды. Таунидің тарихи еңбектері оның этикалық көңілі мен экономикалық тарихқа деген қызығушылығын көрсетеді. Ол 16-17 ғасырлардағы ағылшыл ауылдарындағы жерді қоршау мәселесіне және Макс Вебердің протестантизмнің пайда болуы мен капитализмнің өрлеуі арасындағы байланыс туралы тезисіне ерекше қызығушылық танытты. Англияда азамат соғысының басталуына дейінгі ғасырда дворянствоның күшеуіне сенімі, оның әдістері Хью Тревор-Ропер мен Джон Купердің қатаң сын-пікірлеріне ұшыраған "Дворянство даулы" жағдайын тудырды. "Дін және капитализмнің өрлеуі" (1926) – оның классикалық еңбегі, ол оны тарихшы ретінде танымал етті. Ол 16-17 ғасырлардағы протестантизм мен экономикалық даму арасындағы қатынасты зерттеді. Тауни "протестанттық реформация салдарынан туған сауда мен әлеуметтік мораль арасындағы айырмашылықты өкінішпен атап өтті, себебі бұл христиандық ілімді материалдық байлыққа ұмтылуға бағындырды". Оксфорд тарихшысы Валери Перл бір кезде Тауниді оның қасындағыларға "қасиеттілік сәулесін" шағылыстырған адам ретінде сипаттаған. Ол өзінің есімін Регби мектебіндегі Тауни қоғамына, Лондон экономика мектебіндегі Р.Х. Тауни экономикалық тарих қоғамына, жыл сайынғы Тауни естелік лекцияларына (Христиандық социалистік қозғалысы), Кил университетіндегі Р.Х. Тауни ғимаратына және Эссекс университетіндегі Тауни мұнарасының студенттер жатақханасына берді. Адриан Хейстингс былай деп жазды: "Басылымдар тізімінің артында үкіметке, Еңбек қозғалысына, шіркеуге және академиялық қауымдастыққа жаңа қоғамды – толық демократиялық, саналы түрде социалистік және христиандық сенімге толық сәйкес келетін қоғамды басшылық ететін адамның ақыл-ойы тұрды. Интеллектуалдық тұрғыдан алғанда, оның буынындағы британдық қоғамның дамуына осы деңгейде әсер еткен басқа біреу болды дегенге күмәнді қарауға болады."

Ересектер білімін қолдау

Еңбек партиясындағы зиялылар арасындағы беделін пайдалана отырып, ол жоғары білімді демократияландыруға елеулі әсер ету үшін жылдар бойы жұмыс істеді. Ол құрылымдық өзгерістер мен оқу бағдарламасын жаңару арқылы теңдікті қолдады. 1905 жылдан 1948 жылға дейін, қырық жылдан астам уақыт бойы Тауни Жұмысшылардың білім беру қауымдастығының басқарушы органында қызмет етті, вице-президент (1920–1928; 1944–1948) және президент (1928–1944) лауазымдарын атқарды.

Өлім және жерлеу

Тауни 1962 жылдың 16 қаңтарында Лондонда қайтыс болды. Ол Хайгейт зиратының шығыс бөлігінде жерленген. Ричард Рис оның әдеби мұрагері болды.