Кіріспе
Томас Бюргентал (11 мамыр 1934 – 29 мамыр 2023) – Чехословакияда туған американдық халықаралық заңгер, ғалым, заң мектебінің деканы және Халықаралық соттың (ICJ) судьясы. 2010 жылдың 6 қыркүйегінде ICJ лауазымынан кетіп, Джордж Вашингтон университетінің заң мектебіндегі қызметіне оралды, онда ол салыстырмалы құқық және юриспруденция бойынша эмерит профессор болды. 1945 жылдың қаңтарында кеңес әскері немістерді ығыстырғанда, немістер құрбандарды шеруге мәжбүр еткені белгілі болды; бұл ұзақ сапар болды, адамдар шаршап, тоқтаса, оларды атып тастады. Бюргентал Саксенхаузенге дейінгі үш күндік шеруде аман қалған санаулы балалардың бірі болды, ол жақын арада босатылды. Оның анасы да сол кезде басқа концлагерден босатылды, бірақ олар 1946 жылға дейін бір-бірін таба алмады. Оның әкесі тағы бір лагерьде азаттыққа дейін қайтыс болды. Бюргентал 1933 жылы Германиядан Чехословакияға көшіп келген неміс және польшалық еврейлердің отбасында дүниеге келді. Ол Кильцедегі (Польша) еврей геттосында, содан кейін Аушвиц және Саксенхаузендегі концлагерлерде өсті. Соғыстан кейін ол анасымен Геттингенде тұрды. 1951 жылдың 4 желтоқсанында ол Германиядан АҚШ-қа эмиграциялады. Ол Батыс Вирджиниядағы Бетани колледжінде оқыды (1957 жылы бітірді), 1960 жылы Нью-Йорк университетінің заң мектебінде заңгерлік диплом алды, ал Гарвард заң мектебінде халықаралық құқық бойынша LL.M. және S.J.D. дәрежелерін алды. Судья Бюргентал американдық, еуропалық және латын американдық университеттерден көптеген құрметті дипломдар алды, соның ішінде Германиядағы Гейдельберг университеті, Бельгиядағы Брюссель еркін университеті, Нью-Йорк штатының университеті, Америка университеті, Миннесота университеті және Джордж Вашингтон университеті. Бюргентал көп жылдар бойы судья болып қызмет етті, оның ішінде түрлі мамандандырылған халықаралық органдарда ұзақ мерзімдер бойы жұмыс істеді. 1979 мен 1991 жылдар аралығында ол Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық соттың судьясы болды, соның ішінде сот төрағасы болып та қызмет етті; 1989 мен 1994 жылдар аралығында Америкааралық даму банкінің әкімшілік трибуналының судьясы болды; 1992 және 1993 жылдары ол Сальвадордағы Біріккен Ұлттар Ұйымының шындық комиссиясында қызмет етті; ал 1995 пен 1999 жылдар аралығында Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары комитетінің мүшесі болды. Бюргентал халықаралық құқық, адам құқықтары және салыстырмалы құқық тақырыбында оннан астам кітап және көптеген мақалалардың авторы болды. Ол бірқатар заң журналдарының редакциялық кеңесіне мүше болды, соның ішінде American Journal of International Law. Ол сондай-ақ Халықаралық Олимпиада комитетінің этика комиссиясының мүшесі болды. 2004 жылдың 9 шілдесінде судья Бюргентал Израильдің Батыс жағалаудағы кедергісіне қатысты консультативтік пікірге жалғыз қарсылық білдірді, онда ICJ 14 1 Израильдің Батыс жағалауға салған кедергісі халықаралық құқықты бұзушылық екенін және оны бұзу керек деп тапты. Израильдік елді мекендер Төртінші Женева конвенциясына сәйкес заңсыз екенін және палестиналықтардың өзін-өзі анықтау құқығы бар екенін айтқанмен, судья Бюргентал сот өзін-өзі қорғау мәселесін жеткілікті түрде қарастырмаған деп санайды. Судья Бюргентал 2008 жылы әлемнің әртүрлі аймақтарында, әсіресе Латын Америкасында адам құқықтарын қорғау және насихаттауға қосқан үлесі үшін Gruber Prize for Justice сыйлығының тең иегері атанды. Ол сондай-ақ келесі наградаларды алды: Голлер Т. Бутчер медалі, Халықаралық құқық американдық қоғамы, 1997 ж.; Манли О. Хадсон медалі, Халықаралық құқық американдық қоғамы, 2002 ж.; Элий Визель сыйлығы, АҚШ-тың Холокост мемориалдық кеңесі, 2015 ж.; және Олимпиада ордені, Халықаралық Олимпиада комитеті, 2015 ж. Бюргентал Германияның Нюрнберг қаласында Халықаралық Нюрнберг қағидалары академиясын құруды ынталанды және 2014 жылы оның Консультативтік кеңесінің бірінші президенті болды. 2016 жылдан бастап 2023 жылы қайтыс болғанға дейін оның құрметті президенті болды. Оның "Бақытты бала" атты естеліктері, ол оның әртүрлі неміс концлагерьдеріндегі тәжірибесін сипаттайды, неміс, француз, испан, жапон, голланд, норвегия және швед тілдеріне аударылды.
Thomas Buergenthal (11 May 1934 – 29 May 2023) was a Czechoslovak born American international lawyer, scholar, law school dean, and judge of the International Court of Justice (ICJ). He resigned his ICJ post as of 6 September 2010 and returned to his position at The George Washington University Law School where he was the Lobingier Professor Emeritus of Comparative Law and Jurisprudence. It is known that when the Germans were pushed out by the Soviet army in January 1945, the Germans forced the victims out by marching them; it was a long journey, people began to get tired and if they stopped they were executed. Buergenthal was one of the few children to survive the three day march to Sachsenhausen, where Buergenthal would soon be liberated. His mother was liberated from a different concentration camp around the same time, though they did not find each other until 1946. His father was killed shortly before liberation in yet another camp. Buergenthal, born to German Jewish/Polish Jewish parents who had moved from Germany to Czechoslovakia in 1933, grew up in the Jewish ghetto of Kielce (Poland) and later in the concentration camps at Auschwitz and Sachsenhausen. After the War he lived with his mother in Göttingen. On 4 December 1951, he emigrated from Germany to the United States. He studied at Bethany College in West Virginia (graduated 1957), and received his J. D. at New York University Law School in 1960, and his LL. M. and S. J. D. degrees in international law from Harvard Law School. Judge Buergenthal is the recipient of numerous honorary degrees from American, European and Latin American Universities, including the University of Heidelberg in Germany, the Free University of Brussels in Belgium, the State University of New York, the American University, the University of Minnesota, and the George Washington University. Buergenthal served as a judge for many years, including lengthy periods on various specialized international bodies. Between 1979 and 1991, he served as a judge of the Inter American Court of Human Rights, including a term as that court's president; from 1989 to 1994, he was a judge on the Inter American Development Bank's Administrative Tribunal; in 1992 and 1993, he served on the United Nations Truth Commission for El Salvador; and from 1995 to 1999, he was a member of the United Nations Human Rights Committee. Buergenthal was the author of more than a dozen books and a large number of articles on international law, human rights and comparative law subjects. He was member of a number of editorial boards of law journals, including the American Journal of International Law. He also served as a member of the Ethics Commission of the International Olympic Committee. On 9 July 2004, Judge Buergenthal was the sole dissenter in the advisory opinion on the Israeli West Bank barrier, where the ICJ found 14 1 that the Israeli built barrier into the occupied West Bank violated international law and should be torn down. While he stated that Israeli settlements were illegal under the Fourth Geneva Convention and that the Palestinians had the right of self determination, Judge Buergenthal felt that the court hadn’t looked into the question of self defense adequately. Judge Buergenthal was a co recipient of the 2008 Gruber Prize for Justice for his contributions to the promotion and protection of human rights in different parts of the world, and particularly in Latin America. He was also a recipient of the following awards: Goler T. Butcher Medal, American Society of International Law, 1997; Manley O. Hudson Medal, American Society of International Law, 2002; Elie Wiesel Award, U. S. Holocaust Memorial Council, 2015; and Olympic Order, International Olympic Committee, 2015. Buergenthal strongly supported the creation of the International Nuremberg Principles Academy in Nuremberg, Germany, and became the first President of its Advisory Council in 2014. From 2016 until his death in 2023, he served as its Honorary President. His memoir, A Lucky Child, which describes his experience in various German concentration camps, has been translated into more than a dozen languages, including German, French, Spanish, Japanese, Dutch, Norwegian and Swedish.
Өлім
Бюргентал 2023 жылғы 29 мамырда 89 жасында дүние салды.
Таңдалған шығармалар
2-том. 3-том, Томас, Шелтон, Стюарт, 4-ші басылым (2009). 5-ші басылым (2013), 4-ші басылым (2007).
, Thomas, Shelton, Stewart, 4th ed. (2009)
, 5th ed. (2013), 4th ed. (2007)