Кельт этникалық топтарының жіктелуі

Кіріспе

Қазіргі кельттер (/k//ɛ//l//t//s/ KELTS, кельт тілінің айтылуын қараңыз) – ұқсас кельт тілдері, мәдениеттері және көркемдік тарихы бар, кельттер қоныстанған Еуропаның батыс шетіндегі аймақтардың бірінде тұратын немесе олардан тараған этностардың туысқан тобы. Қазіргі кельттік үлгі XVIII ғасырда Эдвард Льюйд Атлант мұхитының жағалауындағы жергілікті халықтарды кельттер деп анықтағаннан кейін Батыс Еуропада қалыптасты. Льюйд және басқалар (әсіресе XVII ғасырдың бретондық хронологы Пезрон) грек-рим авторлары сипаттаған кельттерді Франция, Ұлыбритания және Ирландияның римдік шаруаларға дейінгі халықтарымен байланыстырды. Олар ежелгі ирланд және британ тілдерін кельт тілдері деп жіктеді. Бұл ежелгі тілдердің вариациялары – бриттік (бретон, корн және уэльс түрлері) және гойдельдік (ирланд, мэн және гэль түрлері) тілдері, ал оларды қолданушылар қазіргі кельттер саналады. Қазіргі кельттік үлгі XIX ғасыр бойы дамып, кельттік қайта жандануға ұласты. XIX ғасырдың соңында ол, әсіресе Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігінде, этникалық ұлтшылдық сипатын алды, нәтижесінде 1922 жылы Ирландияның тәуелсіздік соғысы Ирландия еркін мемлекетінің құрылуына әкелді. Сонымен қатар, Уэльс, Шотландия және Бретань ұлтшыл қозғалыстары да күш алып, «кельт ұлттары» тұжырымына жол ашты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кельт қозғалысының назары тілдік жандану мен қорғауға ауысты, мысалы, 1961 жылы құрылған Кельт лигасы, кельт тілдерін сақтауға арналды. Кельттік жандану кельт деп аталатын музыкалық және көркемдік стильдердің пайда болуына да ықпал етті. Музыка көбінесе кельт ұлттарының фольклорлық дәстүрлеріне негізделген. Көркем өнер ежелгі кельттер мен ерте ортағасырлық христиандықтың декоративтік стильдерімен қатар, фольклорлық стильдерге сүйенді. «Кельттер арасындағы» мәдени алмасуды ынталандыратын мәдени шаралар да пайда болды. XX ғасырдың соңында кейбір авторлар қазіргі кельттік үлгі идеясын сынады, көбінесе мәдениетті және мәдени байланысты анықтаудағы тілдік компоненттің маңыздылығын азайту арқылы, кейде тіпті ежелгі заманда да ортақ кельт мәдениеті болмағанын дәлелдеді. Малкольм Чапманның 1992 жылғы «Кельттер: Миф құрылысы» атты кітабы археолог Барри Канлиффтің «'Келт' терминін қолдануға қатысты саяси тұрғыдан дұрыс наразылыққа» әкелді.

Classification of related ethnic groups

The modern Celts (/k//ɛ//l//t//s/// KELTS, see pronunciation of Celt) are a related group of ethnicities who share similar Celtic languages, cultures and artistic histories, and who live in or descend from one of the regions on the western extremities of Europe populated by the Celts. A modern Celtic identity emerged in Western Europe following the identification of the native peoples of the Atlantic fringe as Celts by Edward Lhuyd in the 18th century. Lhuyd and others (notably the 17th century Breton chronologist Pezron) equated the Celts described by Greco Roman writers with the pre Roman peoples of France, Great Britain, and Ireland. They categorised the ancient Irish and British languages as Celtic languages. The descendants of these ancient languages are the Brittonic (Breton, Cornish, and Welsh variants) and Goidelic (Irish, Manx, and Gaelic variants) languages, and the people who speak them are considered modern Celts. The concept of modern Celtic identity evolved during the course of the 19th century into the Celtic Revival. By the late 19th century, it often took the form of ethnic nationalism, particularly within the United Kingdom of Great Britain and Ireland, where the Irish War of Independence resulted in the secession of the Irish Free State, in 1922. There were also significant Welsh, Scottish, and Breton nationalist movements, giving rise to the concept of Celtic nations. After World War II, the focus of the Celtic movement shifted to linguistic revival and protectionism, e. g. with the foundation of the Celtic League in 1961, dedicated to preserving the surviving Celtic languages. The Celtic revival also led to the emergence of musical and artistic styles identified as Celtic. Music typically drew on folk traditions within the Celtic nations. Art drew on the decorative styles of Celtic art produced by the ancient Celts and early medieval Christianity, along with folk styles. Cultural events to promote "inter Celtic" cultural exchange also emerged. In the late 20th century, some authors criticised the idea of modern Celtic identity, usually by downplaying the value of the linguistic component in defining culture and cultural connection, sometimes also arguing that there never was a common Celtic culture, even in ancient times. Malcolm Chapman's 1992 book The Celts: The Construction of a Myth led to what archaeologist Barry Cunliffe has called a "politically correct disdain for the use of 'Celt.

Анықтамалар

Дәстүрлі түрде, кельттікті анықтаудың ең маңызды өлшемі – кельт тілдерін қолданатын немесе бұрын қолданған халықтар мен елдер саналады, ал басқа мәдени салаларды зерттеуден бұрын кельт тілдерімен байланыстылығын ескеру қажет деп есептеледі. Кельттерді анықтаудың тағы бір жолы – Винсент пен Рут Мегау (1996) және Раймунд Карл (2010) ұсынған, қазіргі заманғы, кең және байланысты анықтама. Оған сәйкес, кельт – кельт тілін қолданатын, ерекше кельт мәдениетін (мысалы, өнер немесе музыка) жасайтын немесе пайдаланатын, тарихи құжаттарда кельт деп аталған, өзін кельт деп санаған немесе басқалар кельт деп таныған, немесе кельттерден тегі бар (мысалы, әулет тарихы немесе ДНК нәтижелері бойынша) адам. Ағарту дәуірінен бері «кельт» термині өткен мен қазіргі заманғы көптеген халықтар мен мәдени ерекшеліктерді сипаттау үшін қолданылып келеді. Бүгінде «кельт» сөзі көбінесе кельт ұлттарының (бретондықтар, корнуоллдықтар, ирландтар, мэнктіктер, шотландтар және уэльстіктер) өкілдерін және олардың мәдениеттері мен тілдерін атау үшін қолданылады. Бретондықтардан басқа (нормандтықтар мен Канал аралдарымен байланысын ескермесек), аталған барлық топтар ерте заманауи кезеңнен бері күшті ағылшындық ықпалына ұшырады, сондықтан олар англо-кельт макромәдениетіне қатысушылар деп есептеледі. Сол сияқты, бретондықтар да ерте заманауи кезеңнен бері күшті француздық ықпалына ұшырады, демек, оларды франко-кельт макромәдениетіне қатысушылар деп санауға болады. Еуропалық мәдениеттердің континентальды кельт тамырларынан (галдар немесе кельтиберлер) шыққан кельттік екенін жорамалдау жиі кездеспейді. Олар ерте орта ғасырға дейін римдік немесе германдық ықпалына ұшырады. Дегенмен, астуриялықтар, галициялықтар, португалдықтар, швейцариялықтар, Солтүстік Италиялықтар, бельгиялықтар және австриялықтар сияқты континентальды топтардың кельт тегі туралы жиі айтылады. Бельгия және Аквитания атаулары тиісінше Галлия Бельгика және Галлия Аквитанияға қатысты, олар өз кезегінде белгиялықтар мен аквитаниялықтардың құрметіне аталған. Швейцария Конфедерациясының латынша атауы – Confoederatio Helvetica, Хельветийлерге, Галисияның атауы – Галаектерге, ал Францияның Овернь аймағы – Аверни тайпасына қатысты.

Traditionally, the essential defining criterion of Celticity is seen as peoples and countries that do, or once did, use Celtic languages and it is asserted that an index of connectedness to the Celtic languages has to be borne in mind before branching out into other cultural domains. An alternative approach to defining the Celts is the contemporary inclusive and associative definition proposed by Vincent and Ruth Megaw (1996) and Raimund Karl (2010). It holds that a Celt is someone who uses a Celtic language or produces or uses a distinctive Celtic cultural expression (such as art or music) or has been referred to as a Celt in historical materials or has identified themselves or been identified by others as a Celt or has a demonstrated descent from the Celts (such as family history or DNA ancestry). Since the Enlightenment, the term Celtic has been applied to a wide variety of peoples and cultural traits present and past. Today, Celtic is often used to describe people of the Celtic nations (the Bretons, the Cornish, the Irish, the Manx, the Scots and the Welsh) and their respective cultures and languages. Except for the Bretons (if discounting Norman and Channel Islander connections), all groups mentioned have been subject to strong Anglicisation since the Early Modern period, and hence are also described as participating in an Anglo Celtic macro culture. By the same token, the Bretons have been subject to strong Frenchification since the Early Modern period, and can similarly be described as participating in a Franco Celtic macro culture. Less common is the assumption of Celticity for European cultures deriving from Continental Celtic roots (Gauls or Celtiberians). These were either Romanised or Germanised much earlier, before the Early Middle Ages. Nevertheless, Celtic origins are many times implied for continental groups such as the Asturians, Galicians, Portuguese, Swiss, Northern Italians, Belgians and Austrians. The names of Belgium and Aquitaine hark back to Gallia Belgica and Gallia Aquitania, respectively, in turn named for the Belgae and the Aquitani. The Latin name of the Swiss Confederacy, Confoederatio Helvetica, harks back to the Helvetii, the name of Galicia to the Gallaeci and the Auvergne of France to the Averni.

Кельт қайта өрлеуі мен романтизм

"Келт" әр түрлі халықтар әр түрлі уақытта өзін-өзі анықтау белгісі ретінде қабылдаған. "Келттік" олардың арасындағы болжамды байланыстарды білдіреді. 19 ғасырда француз ұлтшылдары өздерінің галлдардан тарағанын ерекше маңызды деп санады. Верцингеторикстің күресі француз ұлтшылдығын қорғау үшін 19 ғасырдағы күрестің, соның ішінде екі Наполеонның (Францияның Наполеон I және Францияның Наполеон III) соғыстарының алғабасы ретінде бейнеленді. Француз тарихының негізгі оқулықтары галлдардың ("Nos ancêtres les Gaulois", "Біздің ата-бабаларымыз галлдар") мәдени ассимиляцияның мысалы ретінде қарастырылуы мүмкін екенін баса көрсетті. Орта ғасырдың соңында кейбір француз жазушылары өз тілінің негізінен кельт тілі екенін, латын тілі емес деп дұрыс емес пікір білдірді. 19 ғасырда Швейцарияда да келттік ұлттық ұлтшылдыққа ұқсас қолданыс болды, онда швейцариялықтардың кельт тайпасы Хельветийден шыққандығы айтылды, бұл Швейцарияның ресми латынша атауында – Конфедерация Хельветикада, CH ұлттық кодының бастауы және пошта маркаларында қолданылатын атау (Хельветия) ретінде көрінеді. Индоевропалық зерттеулерге үлкен қадам жасамас бұрын, филологтар гойдель және бритон тілдері арасындағы, сондай-ақ бұл тілдер мен классикалық дәуірде сөйленген гауль тілі сияқты жойылған кельт тілдері арасындағы байланысты анықтады. Гойдель және бритон терминдерін алғаш рет 1707 жылы Эдвард Льюйд өзінің зерттеуінде екі кельт тілінің отбасыларын сипаттау үшін қолданды, ал Уэльстің Ұлттық мұражайының мәліметінше, сол ғасырда "келт тілінде сөйлейтін адамдар келттер деп есептелді" және гелл ойындарының қайта жаңғыруына әкелді.

Қазіргі кельттік болмысы

Қазіргі кельт топтарының ұлттық, аймақтық азшылықтар ретінде ерекшелігі Ұлыбританияның ірі газеттерінде мерзімімен танылып келеді. Мысалы, 1990 жылы Guardian газетінің редакциондық мақаласында осы айырмашылықтарға назар салынды және олардың конституциялық тұрғыда мойындалуы керек екені айтылды:

Кішігірім азшылықтар да өзінің уэльстік, ирландтық, мэнктік немесе корништік екендігімен теңдей мақтанады. Бұл ұлттық ерекшеліктерді Йоркширден шыққан мақтаншыл адамдар, тіпті Беркширден шыққан мақтаншыл адамдар да біле алмайды. Осы факторларды ескермейтін кез келген жаңа конституциялық келісім тұрақсыз негізде салынған болады. Ирландия Республикасы 1990 жылдары алғаш рет Ұлыбританияның жан басына шаққандағы ЖІӨ көрсеткішін басып өткенде, «Кельт жолбарысы» деген лақап атқа ие болды. Корнуолл аймақтық белсенділерінің күш-жігерінің арқасында Корнуолл Еуропалық Одақтан Бірінші мақсатты бағдарлама аясында қаржыландыру алуға қол жеткізді. Шотландия мен Уэльс Уэльс даму агенттігі сияқты мекемелерді құрды, ал 21-ғасырдың басында шотланд және уэльс ұлтшылдары Шотландия Парламенті мен Сенедд (Уэльс Парламенті) институттарын қолдады. Жалпы алғанда, астаналық қалаларға қарсы тұрып, ерекше ұлттық сана қалыптасып, нығайды. Бұл эволюция пан-кельт немесе интер-кельт өлшемінің өсуімен бірге жүрді, оны әртүрлі кельт елдерінде жұмыс істейтін көптеген ұйымдар мен фестивальдерде көруге болады. Еуропа және одан тыс жерлердегі кельттану факультеттерінде ежелгі және қазіргі кельт тілдері мен оларға байланысты тарих және фольклор бір орында зерттеледі. Қазіргі кельт мәдениетінің ең жарқын көріністері – музыка, әндер мен фестивальдер. Төмендегі «Музыка, фестивальдер және би» бөлімдерінде әлемнің назарын аударған осы салалардың байлығы туралы мәліметтер келтірілген. Хёрлинг, гэль футболы және шинти сияқты спорт түрлері кельт мәдениетінің бөлігі саналады. АҚШ да қазіргі кельттік мәселелері талқысына қатысты. Мысалы, Вирджиния сенаторы Джеймс Х. Вебб 2004 жылы жариялаған «Born Fighting: How the Scots Irish Shaped America» атты кітабында Солтүстік Америкаға алғашқы «пионерлер» шотланд-ирландтықтар болғанын айтып, дау тудырды. Ол олардың ерекше кельт ерекшеліктері (туған-туысқа адалдық, үкіметтік билікке сенімсіздік және әскери дайындық) англосаксон қоныс салушыларынан өзгеше болғандықтан, қазіргі американдық ұлттық ерекшелікті қалыптастыруға көмектескенін мәлімдеді. Ирландтық американдықтар 19 ғасырдағы ирландтық республикашылдығының қалыптасуында Фениан қозғалысы арқылы және Ұлы аштықтың британдық қатыгездік екені туралы көзқарастың дамуында маңызды рөл атқарды.

Smaller minorities also have equally proud visions of themselves as irreducibly Welsh, Irish, Manx or Cornish. These identities are distinctly national in ways which proud people from Yorkshire, much less proud people from Berkshire will never know. Any new constitutional settlement which ignores these factors will be built on uneven ground. The Republic of Ireland, on surpassing Britain's GDP per capita in the 1990s for the first time, was given the moniker "Celtic tiger". Thanks in part to campaigning on the part of Cornish regionalists, Cornwall was able to obtain Objective One funding from the European Union. Scotland and Wales obtained agencies like the Welsh Development Agency, and in the first two decades of the 21st century Scottish and Welsh Nationalists have supported the institutions of the Scottish Parliament and the Senedd (Welsh Parliament). More broadly, distinct identities in opposition to that of the metropolitan capitals have been forged and taken strong root. These latter evolutions have proceeded hand in hand with the growth of a pan Celtic or inter Celtic dimension, seen in many organisations and festivals operating across various Celtic countries. Celtic studies departments at many universities in Europe and beyond, have studied the various ancient and modern Celtic languages and associated history and folklore under one roof. Some of the most vibrant aspects of modern Celtic culture are music, song and festivals. Under the Music, Festivals and Dance sections below, the richness of these aspects that have captured the world's attention are outlined. Sports such as hurling, Gaelic football and shinty are seen as being Celtic. The USA has also taken part in discussions of modern Celticity. For example, Virginia Senator James H. Webb, in his 2004 book Born Fighting: How the Scots Irish Shaped America, controversially asserts that the early "pioneering" immigrants to North America were of Scots Irish origins. He goes on to argue that their distinct Celtic traits (loyalty to kin, mistrust of governmental authority, and military readiness), in contrast to the Anglo Saxon settlers, helped construct the modern American identity. Irish Americans also played an important role in the shaping of 19th century Irish republicanism through the Fenian movement and the development of view that the Great Hunger was a British atrocity.

Қазіргі кельтизмді сынға алу

1996 жылы Флиндерс университетінің Рут Мегау және Эмерит профессор Винсент Мегау «Ежелгі келттер және қазіргі этнос» атты «Antiquity» журналындағы мақаласында этностық идентитікті, әсіресе кельт идентитігін қарастырды. Олар қазіргі кельт идентитігін қауіп деп санайтын және Еуропамен одан әрі интеграцияға қарсы тұратын, ағылшыл ұлтшылдық идеологиясымен жетекшілікке ие сыншыларға қарсы пікір білдірді. 1998 жылы Лестер университетінің Саймон Джеймс «Келттер, саясат және археологиядағы мотивация» атты «Antiquity» журналындағы мақаласында Рут және Винсент Мегаудың кельт терминінің тарихи мағынадағы қолданылуына күмән келтірген мақаласына жауап берді. Оның басты аргументі – Ұлыбританияның темір дәуіріндегі халықтарын жалпы келттер деп қарастырудың орнына, әрқайсысының өзіндік дәстүрлері мен тарихы бар әртүрлі қоғамдардың мозаикасы ретінде қарастыру қажеттігі болды. Ол «келттік скептиктерді» ағылшыл ұлтшылдығымен немесе британдық империялық биліктің әлсіреуінен туған аламеншілікпен жетекшілікке ие деп сынады. 1998 жылы Саймон Джеймс кельттік өткенді қабылдамаудың «ұлтшылдыққа» байланысты емес, археологиялық дәлелдерге және көбінесе постколониалдық және көпмәдени идеологияға байланысты екенін, сондай-ақ Ұлыбританияның әрқашан көптеген идентитіктердің отаны болғанын мойындады. Соңғы кезде аралдық келттер Атлантикалық сауда желісі мәдениетінің бір бөлігі ретінде қарастырылуда, олар Атлантикалық қола дәуірінде және одан да ертерек кезеңдерде кельт тілдерінде сөйлеген. 2003 жылы Шеффилд университетінің профессоры Джон Коллис «Келттер: шығу тегі, мифтері және ойлап табу» атты кітап жазды, ол 2004 жылы Рут және Винсент Мегаудың «Antiquity» журналындағы мақаласында сынға түсті.

Шығу тегі

Кельт ұлттары мен аймақтарының және кельт мұрасына ие адамдардың мәдениетінде генеалогия мен отбасы тарихына деген терең қызығушылық ерекшелік ретінде аталады. Тарихи тұрғыдан алғанда, кельт аймақтарындағы кейбір адамдар өз шежірелерін ұрпақтан ұрпаққа тарих ретінде айта алатын, тек христиан есімдерін қолдана отырып, бір атаудан екіншісіне ырғақты түрде көшетін. Тұқым қуалайтын гемохроматоз генетикалық бұзылысы кельт тектес адамдар арасында ең жоғары таралу деңгейіне ие. Кельт тектес адамдар арасында лактаза тұрақтылығы және қызыл шаштар сияқты басқа да белгілер жиі кездеседі, 46% ирланд және кем дегенде 36% Шотландияның Жоғарғы жерлері MC1R генінің қызыл шаш варианттарын тасымалдайды, бұл, мүмкін, олардың тұратын аймақтарының бұлтты ауа-райына бейімделуі. Олар әдетте кельт ұлты деп саналмаса да, Фарер аралдарында генетикалық тұрғыдан кельт мұрасына ие халық бар. Жақында жүргізілген ДНК-талдаулар Y хромосомаларының (еркек ұрпақтың іздері) 87% скандинавиялық, ал митохондриялық ДНК-ның (әйел ұрпақтың іздері) 84% кельттік екенін көрсетті. Исландиялықтар туралы да осыны айтуға болады. Исландияның алғашқы қоныс аударушылары Ирландия, Шотландия және Скандинавиядан келген: митохондриялық ДНК және Y хромосомаларын зерттеулер исландиялықтардың аналық ата-тегінің 62% Шотландия мен Ирландиядан (қалғанының көп бөлігі Скандинавиядан), ал әкелік ата-тегінің 75% Скандинавиядан (қалғанының көп бөлігі Ирландия мен Британ аралдарынан) шыққандығын көрсетті. Сонымен қатар, қабылданған кельт елдерінің кейбір аймақтарындағы халықтың көп бөлігі кельт мұрасына жатпайды: мысалы, Шотландиядағы Оркни және Шетланд аралдарындағы халықтың көп бөлігі скандинавиялық текті.

Музыка

Музыканың ерекше кельт стильдері бар деген пікір он тоғызыншы ғасырда айтылды және халықтық дәстүрлердің қайта жаңғыруымен, сондай-ақ пан-кельт идеологиясымен байланысты болды. Уэльстің "Hen Wlad Fy Nhadau" әнұраны пан-кельт әнұраны ретінде қабылданды. Шотланд гаэль және ирланд гаэль халық музыкасы арасында байланыс болғанымен, Уэльс және Бретаньде мүлдем басқаша музыкалық дәстүрлер қалыптасты. Дегенмен, гел стильдері тіпті Пол Ладмиро сияқты бретондық қайта жаңғыртушылар тарапынан да, әдеттегі кельт стилі ретінде қабылданып, қолданылды. Кельттіктер қапшықтар мен арфамен байланысты болды. Арфа Уэльстің ұлттық аспабы саналады және пенлион әнін (немесе cerdd dant) сүйемелдеу үшін қолданылады, онда арфашы әуен орындайды, ал әнші оған қарсы ән салады. Кельт музыкасына қатысты тамырларға оралу қайта жаңғыруы кельттік мәдениеттер арасындағы өзара ықпалдасуға әкелді, мысалы, Уэльс музыканттарының бретондық биниоу, ирландтық уиллеан сырнайлары мен шотланд сырнайларының ықпалымен ортағасырлық Уэльс қапшығын қайта қолдануы, немесе шотландтардың ирландтық ықпалмен бодраныны қайта жаңғыртуы. Шарль ле Гофик Шотландияның тау сырнайларын Бретаньге әкелді. Халық музыкасының қайта жаңғыруы, кельт хорларының танымалдығы, әлемдік музыка, скэт әндері және кельт тілдеріндегі хип-хоп рэптің арқасында қазіргі кельт әлемінде акапелла (сүйемелдемесіз) ән орындалады. Билерге сүйемелдеу үшін қолданылған және қазір орындалатын дәстүрлі ырғақты стильдерге Шотландия, Ирландия және Нова-Шотландияның Кейп-Бретон аралындағы пуирт а беул, Ирландиядан шон нос әні және Бретаньдегі кан ха дискан жатады. Қазіргі кезде орындалатын басқа дәстүрлі акапелла стильдері – Шотландиядан шыққан жырлар мен әндер. Фолк-роктың пайда болуы "дәстүрлі және заманауи формаларды жиі үйлестіретін" кельт музыкасы деп аталатын танымал музыка жанрының тууына әкелді, мысалы, The Pogues-тың кельттік панкы, Enya-ның амбиент музыкасы, Runrig, Rawlins Cross және Horslips-тің кельттік рогы. 1971 жылы құрылған, жыл сайын өткізіліп келе жатқан Festival Interceltique de Lorient сияқты пан-кельт музыка фестивальдері ұйымдастырылды.

The claim that distinctly Celtic styles of music exist was made during the nineteenth century, and was associated with the revival of folk traditions and pan Celtic ideology. The Welsh anthem "Hen Wlad Fy Nhadau" was adopted as a pan Celtic anthem. Though there are links between Scots Gaelic and Irish Gaelic folk musics, very different musical traditions existed in Wales and Brittany. Nevertheless, Gaelic styles were adopted as typically Celtic even by Breton revivalists such as Paul Ladmirault. Celticism came to be associated with the bagpipe and the harp. The harp is considered to be the national instrument of Wales and is used to accompany penillion singing (or cerdd dant) where the harpist plays a melody and the singer sings in counterpoint to it. The roots revival, applied to Celtic music, has brought much inter Celtic cross fertilisation, as, for instance, the revival by Welsh musicians of the use of the mediaeval Welsh bagpipe under the influence of the Breton binioù, Irish uilleann pipes and famous Scottish pipes, or the Scots have revived the bodhran from Irish influence. Charles le Goffic introduced the Scottish Highland pipes to Brittany. Unaccompanied or A cappella styles of singing are performed across the modern Celtic world due to the folk music revival, popularity of Celtic choirs, world music, scat singing and hip hop rapping in Celtic languages. Traditional rhythmic styles used to accompany dancing and now performed are Puirt a beul from Scotland, Ireland, and Cape Breton Island, Nova Scotia, Sean nós singing from Ireland and Kan ha diskan from Brittany. Other traditional unaccompanied styles sung currently are waulking songs and psalm singing or lining out, both from Scotland. The emergence of folk rock led to the creation of a popular music genre labelled Celtic music which "frequently involves the blending of traditional and modern forms, e. g. the Celtic punk of The Pogues, the ambient music of Enya the Celtic rock of Runrig, Rawlins Cross and Horslips." Pan Celtic music festivals were established, notably the Festival Interceltique de Lorient founded in 1971, which has occurred annually since.

Фестивальдар

Шотландтық Мод және ирландтық Флеад Чеойл (және гэльдік Сейлидх) бретондық Фэст Ноз, Корнуолл Тройл және Уэльстің Эистеддфодына балама ретінде қарастырылады. Селттік медиа фестивалі – Селттік ұлттар мен аймақтардың тілдері мен мәдениеттерін БАҚ-та насихаттауға арналған жылдық 3 күндік іс-шара. Бұл фестиваль әр жыл сайын басқа кельт ұлтында өтеді және 1980 жылдан бері жалғасып келеді. Әрбір кельт ұлты үшін кельттік христиан дінінің ең маңызды қасиеттілерінің туған күндері фестивальдерге, тойлар мен шерулерге арналған орталық тақырыпқа айналды: Ирландия – Әулие Патрик күні, Уэльс – Әулие Дэвид күні, Шотландия – Әулие Эндрю күні, Корнуолл – Әулие Пиран күні, Мэн аралы – Әулие Маухольд мейрамы және Бретань – Әулие Ив мейрамы және Сент-Анн д'Орейдің Ұлы кешірімі. Жылдық жұмыстың қалыпты тәртібімен байланысты көзқарастар мен әдет-ғұрыптар, діни сенімдер мен практикалар кельт елдерінің көп бөлігіндегі консервативті ауылдық аймақтарда христиандық діннің келуінен сақталып қалды. Осы аймақтардың барлығында христиандыққа дейінгі дәуірде мәртебесін алған қасиетті орындар болды, христиан шіркеуі оларды абайсызда қабылдап, христиандық аттармен немесе арнаулармен безендірді, төбелер, тастар және әсіресе құдықтар, олар әлі күнге дейін ежелгі рәсімді сақтау үшін маталармен безендіріліп тұр. Колиньи күнтізбесінде Саман сөзінің қолданылуы қызығушылық тудырады, бұл сөз қазірге дейін гэль тілінде қолданылады және Хэллоуинге (әулиелер кеші) сілтеме жасайды, кельттер үшін маңызды күн, түн және той (уэльстерде ол Калан Гааф деп аталады). Гельдік фольклорда бұл өте қауіпті уақыт деп есептелді, өйткені түнгі уақытта сиқырлы рухтар жерді аралап жүрді. Қозының тууы, қазір Әулие Бригит күні және Белтайн, көктемдік той, қазір Мамыр күні (уэльстерде Калан Май). Қажылық сапарларында адамдар қасиетті орынды және қасиетті күнді бірге тойлады. Қажылық әлі де ауыл өмірінің маңызды бөлігі болып табылады, әсіресе Ирландияда, Бретаньде және Галисияда. Оның әндерінің кейбіреуі кельт тойлары туралы, мысалы, All Souls Night туралы Samhain The Visit CD-сінде, ол Дэвид Карузоның қатысуымен түсірілген эротикалық триллер фильм Jade-де және "Huron Beltane Fire Dance" Parallel Dreams CD-сінде орын алған.

The Scottish Mod and Irish Fleadh Cheoil (and Gaelic Céilidh) are seen as an equivalent to the Breton Fest Noz, Cornish Troyl and Welsh Eisteddfod. The Celtic Media Festival is an annual 3 day event that promotes the languages and cultures of the Celtic Nations and Regions in media. This festival takes place in a different Celtic nation every year and has been running since 1980. The birthdays of the most important Celtic Saints of Celtic Christianity for each Celtic nation have become the focus for festivals, feasts and marches: Ireland – Saint Patrick's Day, Wales – Saint David's Day, Scotland – Saint Andrew's Day, Cornwall – Saint Piran's Day, Isle of Man – St Maughold's Feast Day and Brittany – Fête de la St Yves and Grand Pardon of Sainte Anne d'Auray Pilgrimage. Attitudes and customs associated with the routine of the year's work, religious beliefs and practices survived the coming of Christianity in the conservative rural areas of much of the Celtic countries. All over these lands there were sacred places which had earned their status in pre Christian times and which had only been gingerly adopted by the Christian church and given a garnish of Christian names or dedications, hills, stones, and especially wells which can still be seen festooned with rags in observance of an old ritual. Of great interest is the use in the Coligny calendar of the word Saman, a word that is still in use in Gaelic refer to Hallowe'en (evening of the saints), an important day and night and feast among the Celts (in Welsh it is called Calan Gaeaf). In Gaelic folklore, it was considered a particularly dangerous time, when magical spirits wandered through the land, particularly at nightfall. the start of lambing, now the feast day of St Brigit and Beltane, the spring feast, now May Day (Calan Mai in Welsh). In their pilgrimages the people combined the celebration of a holy place and a holy day. Pilgrimages are still an important feature of country life, particularly in Ireland, Brittany and Galicia. Some of her songs are about Celtic feast days such as All Souls Night about Samhain on The Visit CD which featured in the erotic thriller film Jade starring David Caruso and "Huron Beltane Fire Dance" on the Parallel Dreams CD.

Билеу

Жаздың келуін және нағыз жылудың оралуын хабарлау үшін, Бельтан (Белдің Оты) күні, мамыр мерекесінде Корнуоллдағы Падстоудағы «Обби Осс» би фестивалі сияқты билер май бағанасының маңызында өткізіледі. Мерекелердің мақсаты – құнарлылықты және мол өнімді маусымды ынталандыру, «Обби Осс» биі гүлдермен және шаған, күл және жапырақ бұтақтарымен безендірілген көшелерде музыкамен бірге орындалады. Бұрын бүкіл Ұлыбританияда осындай құнарлылық мерекелері өткізілген. 1980 жылдардың басында жеті дүркін әлем чемпионы, Майкл Флэтли «The Chieftains» тобымен бірге әлемді аралап, Нью-Йорктегі Карнеги залында бес жеке би (соның ішінде үш айналым) орындады. Бұл оқиға он жылдан кейін Дублиндегі «Евровидение» ән байқауында өнер көрсетуге және көп ұзамай әлемге танымал болған ирланд биінің керемет шоуына – «Riverdance»-ке әкелді. Ирландиялық биші Жан Батлер де «The Chieftains» тобымен жұмыс істеді. Мысалы, Кладдаг жүзігі 1700 жылдан бері Галвейде жасалып келеді, бірақ 1840 жылдары кеңінен танымал болды. Аран свитерлері сияқты кельт теңізшілерінің суреттеріне негізделген тоқыма қолөнер салалары 1900 жылдардың басында арал әйелдерінің табыс табуы үшін дамыды. Джозеф Дешелетте (1908–1914 жж.) және Пол Якобсталь (1944 ж.) Холштатт және Ла-Тен кезеңдерінің кельт өнері туралы авторитетті жариялағаннан кейін, шотланд суретшісі Джордж Бэйн 1951 жылы алғаш жарық көрген «Кельт өнері: Құрылыс әдістері» атты бестселлер кітабы арқылы кельт өнерін қайта жаңғыртуды танымал етті. Ирландиялық суретші және жазушы Джим Фицпатрик 1970 жылдардың ортасынан бастап «Нуада күміс қол» кітаптары мен плакаттары сериясында ирланд мифологиясын комикс түрінде бейнелеп, көпшіліктің назарын аудара бастады. 1980 жылдардан бастап кельт өнеріне жұртшылықтың қызығушылығы кельт өнері кітаптарының және ежелгі кельт өнерінің интерпретацияларының шағын өнеркәсібін тудырды, мысалы, Уэльс суретшісі Кортни Дэвис.

Әдебиет және мифология

Сол сияқты, тарих пен кельт мифтері мен аңыздарының мол жиынтығынан шабыттанған кельт тақырыбындағы фантастикалық әдебиетке деген қызығушылық қайта оянды.

Жалпы және келтірілген сілтемелер

Эллис, П. Б. (1992) "Кіріспе". "Келт мифологиясының сөздігі". Оксфорд университетінің баспасы.
Дэвис, Норман (1999) "Аралдар: тарих". Оксфорд университетінің баспасы.
Дитлер, Майкл (2006). "Келтизм, келтитуд және келтилік: жаһандану дәуіріндегі өткенді пайдалану". Celtes et Gaulois dans l’histoire, l’historiographie et l’idéologie moderne. Бибракте, Еуропа археологиялық орталығы.
Квебек шотландтары (1999). Монреаль: Квебек Шардон кеңесі. Ескерту: Бұл Квебек шотланд қауымдастығының негізінен мәдени және коммерциялық анықтамалығы.
О'Дрисколл, Роберт (ред.) (1981) "Келт санасы". Джордж Бразиллер, Inc, Нью-Йорк қаласы.
Патрик Райан, "Келттік және әңгімешінің жеке басы: этностық белгіні пайдалану және оның дұрыс емес қолданылуы әңгімешінің өзіндік сезімін дамыту үшін", Фольклор, 2006.