Кіріспе

Кінәлі немесе кінәсіздігін немесе айыпталушыға тағайындалатын жазаны анықтауға қатысты маңызды дәлелдер.

Америка Құрама Штаттарының құқықтық жүйесінде, Брэди ашуы – бұл босатушы немесе куәгердің сенімсіздігін жоққа шығаруға қатысты ақпарат және айыпталушының кінәлі немесе кінәсіздігін немесе жазасын анықтауға қатысты маңызды дәлелдерден тұрады. Бұл термин 1963 жылғы АҚШ Жоғарғы Сотының Брэдиге қарсы Мэриленд ісінен шыққан. Жоғарғы Сот бұл істе талап еткен айыпталушыға пайдалы дәлелдерді қудалау тарапының жасыруы тең процесті бұзады деп шешті. Брэди ісінен кейін прокурор айыпталушының кінәсіздігін дәлелдейтін немесе қорғанысқа үкімет куәгерлерінің сенімділігін жоққа шығаруға мүмкіндік беретін дәлелдерді немесе ақпаратты ашуға міндетті. Сондай-ақ, айыпталушының жазасын жеңілдетуге мүмкіндік беретін дәлелдерді де қудалау тарапы ашуға тиіс. Іс жүзінде, бұл қағиданы орындау көбінесе қиындық тудырады. Кейбір штаттар осы саладағы прокурорлық қателіктерге қарсы күштірек шаралар қолдану үшін өз заңдарын қабылдады.

Брейди ережесінің анықтамасы

Брэди доктринасы – АҚШ Жоғарғы Сотының 1963 жылғы «Брэдиге қарсы Мэриленд» ісінде белгіленген сотқа дейінгі ашу ережесі. Бұл ережеге сәйкес, қылмыстық істе қорғаушыға оның кінәсіздігін дәлелдейтін барлық дәлелдерді прокуратура ұсынуға міндетті. Кінәсіздікті дәлелдейтін дәлел – қорғаушыны босатуға мүмкіндік беретін дәлел.

Қаулыларды орындау жөніндегі рәсімдер

Брэйди талаптарына сәйкес келуді қамтамасыз ету үшін АҚШ Жоғарғы Соты "сақты прокурорды" ақпаратты жасырудан гөрі ашыққа шығаруға бірнеше рет шақырды. Брэйди талаптарына сәйкес келу – прокурорлардың үздіксіз міндеті. Кейбір прокуратура кеңселер өздерінің міндеттерін орындау үшін арнайы процедуралар мен бөлімдерді қабылдады және құрды. "Питчесс v. Superior Court" ісі Калифорниядағы "Питчесс өтінішінің" бастауы болып табылады. Мұндай өтініш қылмыстық айыпталушы тарапынан полиция қызметкеріне қатысты шағымдарды және олардың тергелуін анықтау үшін жасалуы мүмкін, егер бұл ақпарат офицердің жеке ісінде сақталған болса. Бұл өтініштер Калифорнияның Жоғарғы Сотында Калифорнияның Дәлелдеу Кодексінің 1043–1046 баптарына сәйкес берілуі мүмкін. Дегенмен, осы сот ережесі мен заңында көзделген ақпараттың кең ауқымына байланысты нақты құжаттарды алу қиын болуы мүмкін. Калифорнияда мұндай өтініштерді реттейтін қатаң белгіленген процедура бар, ал сот шешімісіз ақпаратты жария ету қылмыс болып табылады. Бұл заңдық жүйе, ішінара, құқық қорғау органдарының өз қызметкерлеріне қатысты шағымдарды жою тәжірибесіне байланысты әзірленді.

Сотқа қарсы іс-қимылға қолданылуы

2018 жылдан бастап, федералдық апелляциялық соттар айыпталушылардың айыптау келісіміне бару алдында оларды ақтайтын маңызды дәлелдерді алу құқығы бар-жоқ деген мәселеде келіспеушілікке толы. Жетінші, тоғызыншы және оныншы апелляциялық округтер мұндай құқық бар деп санайды, ал бірінші, екінші, төртінші және бесінші округтер – жоқ деп санайды. Техас штатындағы Майкл Мортон заңы сияқты «ашық іс» заңдары айыпталушыларға қудалаудың барлық кезеңдерінде, соның ішінде келісімдер жасау кезеңінде де, барлық қудалау дәлелдерін көруге мүмкіндік береді.