Кіріспе

Шарап өндірісіндегі процесс. Шапталдандыру – ашытудан бұрынғы жүзім шырынына ашытқы қосылғаннан кейін спирт мөлшерін арттыру мақсатында қант қосылу процесі. Бұл техниканы жасаған француз химигі Жан Антуан Клод Шаптальдың құрметіне осылай аталады. Бұл процестің мақсаты шарапты тәтті ету емес, ашытқыға спиртке айналдыру үшін көбірек қант беру. Шапталдандырудың заңдылығы елге, аймаққа және тіпті шарап түріне қарай өзгереді. Көбінесе, Францияның, Германияның және АҚШ-тың солтүстік аймақтары сияқты аз қантты жүзім өндіретін аймақтарда рұқсат етіледі. Дегенмен, Аргентина, Австралия, Калифорния, Италия, Португалия, Испания және Оңтүстік Африкада шапталдандыруға тыйым салынған. Германия Prädikatswein жасау үшін бұл әдісті қолдануға тыйым салады.

Тарих

Шарап жасау кезінде жүзім шырынына қант қосу әдісі римдіктер бал қоса бастаған кезден бері қолданылып келеді. Римдік шарап жасаушылар оның химиялық құрамын білмейтін, бірақ оның денеге немесе ауызға жағымды сезім сыйлайтынын және дәмді жасайтынын байқаған. Бұл процесс француз шараптарымен ұзақ уақыт бойы байланысты болғанымен, француз әдебиетінде жүзім шырынына қант қосу туралы алғашқы жазба 1765 жылы жарық көрген «Энциклопедия» басылымында кездеседі, онда қантты шарапты тәттілендіру үшін, бұрын қолданылып келген қорғасын ацетатынан артық деп жариялаған. 1777 жылы француз химигі Пьер Маккер жүзім шырынына қант қосудың химиялық пайдасы, нашар піскен жүзімнің жоғары қышқылдығын теңестіру үшін спирт мөлшерін арттыру екенін анықтады, бұл жаңалық қанттың тәттілікті арттыруынан гөрі маңыздырақ болып шықты. 1801 жылы Наполеонның қызметінде болған Жан Антуан Клод Шапталь бұл әдісті шарапты күшейту және сақтау құралы ретінде жақтауға кірісті. 1840 жылдары неміс шарап индустриясы суық аймақта піскен жүзімді жинау қиын болғандықтан, нашар ауа райынан қатты зардап шекті. Химик Людвиг Галл шарапшыларға ауа райының зиянды әсерін азайту үшін Шаптальдың жүзім шырынына қант қосу әдісін ұсынды. Осылайша, Verbesserung (жақсарту) процесі осы қиын кезеңде Мозель аймағындағы шарап өндірісін сақтап қалуға көмектесті. ХХ ғасырдың басында бұл процесс француз шарап индустриясында дау тудырды, Лангедоктағы жүзімшілер француз шарап нарығын басып алған және бағаларды төмендеткен «жасанды шараптар» өндірісіне наразылық білдірді. 1907 жылдың маусымында Лангедок аймағында 900 000-нан астам наразылық білдірушілер үкіметтен өздерінің көрінісін қорғау үшін шаралар қабылдауды талап етті. Нарбонна қаласындағы тәртіпсіздіктер премьер-министр Жорж Клемансоны француз әскерін қалаға жіберуге мәжбүр етті. Соңынан болған қақтығыста бес наразылық білдіруші қаза тапты. Келесі күні Лангедок жақтастары Перпиньян префектурасын өртеп жіберді. Наразылықтарға жауап ретінде француз үкіметі қантқа салықты арттырып, шарапқа қант қосылатын мөлшерді шектейтін заңдар қабылдады.