Кіріспе

Польшалық ғылыми фантастика жазушысы Станислав Лемнің шығармаларындағы ойдан шығарылған кейіпкер Ион Тихи (поляк тілінде айтылуы: ) - польшалық ғылыми фантастика жазушысы Станислав Лемнің бірнеше шығармасында кездесетін ойдан шығарылған кейіпкер: алғашқыда «Жұлдыз күнделіктерінде», кейіннен «Футурологиялық конгресс», «Жер бетіндегі бейбітшілік», «Жердегі бақылаулар» және «Ғарыш саяхатшысының естеліктерінде» (ағылшын тіліне аудармада жеке том ретінде жарық көрген «Жұлдыз күнделіктерінен» алынған әңгімелер). Тихи 1973 жылғы «Профессор А. Донда» романында профессордың серігі ретінде де танылады.

Кейіпкер

Тихи – ғарыш зерттеушісі, оның планетааралық тәжірибелері «Жұлдыздық күнделіктерде» баяндалған. Ол сонымен қатар Жердегі ғылыми ортада жүреді; оны Коста-Рикадағы футурологиялық конгресске шақырады, ал оның қолдауы мен бекітуін саласының шегіндегі бірқатар зерттеушілер мен өнертапқыштар іздейді, мысалы, адамзаттан тәуелсіз жасанды интеллект жасаған доктор Диагорас және мәңгілік жанды ойлап тапқан Декантор. Тихи өзі қатысқан барлық әңгімелерде баяндаушы болып табылады. Кейде ол басты кейіпкер, ал кейде басқа кейіпкерді таныстыру үшін ғана қызмет етеді. Ол үйленбеген, көбінесе ізгі ниетті, апатқа бейім және өзінің сәтсіздіктері туралы мақтауға лайық шыншыл, оның ішінде (уақытпен болған келесі бақытсыз оқиғаның арқасында) біз білетін бүкіл Ғайны. Профессор Тарантога «Жұлдыздық күнделіктер» кітабына жазған әдеби алғы сөзінде Тихидің төрт әдеби ізілдесін атап көрсетті: Барон Мюнхаузен, Павлушка Маслобоиников (Михаил Салтыков-Щедриннің «Қала тарихы» сатирикалық романындағы ойдан шығарылған баяндаушылардың бірі), Лемуэль Гулливер және Маître Алкофрибас Насьер (Франсуа Рабленің «Гаргантуа» және «Пантагрюэль» сатирикалық романдары сериясының ойдан шығарылған авторы). Әдеби сыншылар (нағыз сыншылар) осы кейіпкерге басқа да ұқсастықтарды ұсынады.

Өлеңдер

Тичи әңгімелері көбінесе комикалық немесе сатирикалық, көбінесе дәстүрлі ғылыми фантастика тақырыптарын "ғылыми фантастиканың аңыз әңгімелері" деп сипатталатын түрде зерттейді. Кейде олар қасақана абсурдтық деңгейге жетеді, мысалы, "Жұлдыз күндегірлері" эпизодында, уақыт тізбегіне ілігіп қалған бақытсыз Тичи өзінің болашақ нұсқалары қолданатын қазанмен бірнеше рет басына соққы алады. Басқа әңгімелерде Тичи адамзатты әжуалауға Лемге мүмкіндік беретін бейтарап көзқарастағы шетелдік өркениеттермен кездеседі; бір саяхатында Тихи дін қызметкерімен кездеседі, оның әріптесі мүлде өзімшіл емес және жақсы ниетті шетелдік жаратылыстар тарапынан қорқынышты түрде шейіт болған, себебі ол оларға шейіт болудың христиан үшін ең ұлы жетістіктердің бірі екенін айтқан. Тағы бір жерде Тихи "Индиоци" (поляк тіліндегі түпнұсқада) немесе "Пулс" (ағылшын тіліндегі аудармада) деп аталатын шетелдік жаратылыстармен кездеседі, олар өмірлерінде толық үйлесімділікті қалайды және оларды планеталарында әдемі үлгілерге орналастырылатын жылтыр дискілерге айналдыратын машинаға сеніп тапсырады.

Шежіресі

Тичи отбасының генеалогиялық суреттемесі Лемнің «Жұлдыздық күнделіктерінде» келтірілген. Отбасының көрнекті мүшелері:
Аноним, Тичи отбасының негізгі тармағын құрған адам. Оның айналасында, тегінің шығу тегін қоса, құпия сырлар толы. Бірде оның Анонимнің лақап аты болғаны айтылады, себебі ол өзінің егізін жеген деген айыппен сотта бір сөз де айтпаған. Шын мәнінде, оның аты «Тихи» емес, «Cichy» («поляк тілінде тыныш») болуы керек еді, бірақ нотариус сөйлеу кесірінен...

Иеремиас Тихи, Ижонның әкесі, «Барлық нәрсенің жалпы теориясын жасауға шешім қабылдады және оны жасаудан ешнәрсе тоқтата алмады» деп белгілі.

Неміс телесериалдары

2007 жылдың 26 наурызында неміс мемлекеттік телеарнасы ZDF Оливер Янн басты рөлде және Нора Чирнер Аналог Халюзинель рөлінде сомдаған «Ион Тихи: Ғарыш пилоты» сериалының 15 минуттық эпизодарын көрсетуді бастады. CGI технологиясын пайдалана отырып, сериал Тихидің саяхаттарын көрсетеді, мысалы, сыртынан француз пресіне, ал ішкі жағынан 1970-ші жылдардағы Берлин пәтеріне ұқсайтын «үш бөлмелі зымыран». Телевизиялық оқиғалар көбінесе «Жұлдыз күнделіктерінде» айтылған оқиғалардан сәл өзгеше, бұл 15 минуттық форматтың шектеуімен байланысты. Сериал интернетте ағынды бейне түрінде қолжетімді болды. Сериалдың құрметіне 343000 Ионтихи және 343444 Халлузинелл астероидтарына ат қойылды.