Кіріспе

Баден кантоны — Хельветтік Республиканың (қазіргі Швейцарияның Наполеон дәуіріндегі алды) кантоны болды. Оның астанасы Баден қаласы еді.

Құрылу

Кантон 1798 жылы Баден графтығының, Фрейе Амтер (еркін сот орындаушылары) және Келлерхамтпен бірігуінен құрылды. Бұлардың бәрі сол кезге дейін Ескі Швейцария Конфедерациясының ортақ билігінде (gemeine Herrschaften) болған. Кантон бес округке бөлінді: Баден, Бремгартен, Мури, Сарменсторф және Зурцах. Кантон, Хельветтік Республиканың өзгелері сияқты, губернатор (Statthalter) және әкімшілік кеңес (Verwaltungskammer) арқылы басқарылды, әр округте вице-губернатор (Unterstatthalter) және муниципалитеттерде агенттер жұмыс істеді. 1799 жылы халық саны 45 982 адамды құрады, алайда еврей халқы халық санағына енгізілмеді.

Тарату

Рим-католиктерінің көпшілігі жаңа мемлекетке бейжай болғандықтан, көрші кантоннан шенеуніктер мен саясаткерлерді шақыруға тура келді. Кантон бөлінді, және кейбір муниципалитеттер басқа кантондарға қосылуды қалады: Лимматтальдағы лютерандық қауымдар Цюрихпен, Хитцкирх аймағы Люцернмен, ал Жоғарғы Фрайамт Цуг немесе Швицпен қосылуды қалады. Кантонның экономикалық базасы болмағандықтан, саяси тұрғыдан тұрақтамауы байқалды; 1801 (Мальмезон конституциясы) және 1802 (Екінші Хельветикалық конституция) жылдары кантонды Аргауға біріктіру туралы шешім қабылданды, бірақ бұл шара аяқталмады. Наполеон Бонапарт 1803 жылдың 19 ақпанында Медиация актісіне қол қойды, осы процесте Баден кантоны таратылып, Аргау және Фриктал кантондарымен біріктіріліп, қазіргі Аргау кантонын құрады. Осы кезде Баден кантонының бір бөлігі басқа кантондарға берілді: Хитцкирх аймағы Люцернге, ал Хюттикон, Оэтуил-ан-дер-Лиммат, Диетикон және Шлиерен Цюрихке өтті. Қарсылық ретінде Люцерннің Мереншванд аймағы Аргауға (Мюри ауданы) ауыстырылды.

Қазіргі аудандар

Бұрынғы кантонды қазіргі Аргау округтерінің – Зурзах, Баден, Бремгартен және Мури округтерімен (жоғарыда егжей-тегжейлі сипатталғандай, 1803 жылғы өзгерістер ескеріле отырып) анықтауға болады.