Кіріспе

Патент құқығындағы ұғым. Ұлттық немесе көпжақты заң жүйесінде өнертабыс, патент беруге қатысты заң талаптарына сай келсе, патентке ие болуға жарамды болады. Одан әрі, патентке қолдануға болатын жағдай патенттің күшінде болуы үшін қажетті мазмұндық талаптарды да қамтиды.

Қарсылық білдіру және қайта қарау

Көптеген ұлттық және аймақтық патенттік кеңселер патент берілгеннен кейін оның күшін жою мүмкіндігін қарастыру рәсімдерін ұсынады. Еуропалық патент конвенциясына сәйкес, кез келген адам патент берілгеннен кейін белгілі бір мерзім ішінде қарсылық білдіре алады. АҚШ-та жұртшылық мүшелері патентті қайта қарау рәсімдерін бастауға құқылы. Жапонияда да ұқсас мүмкіндіктер бар. Үндістандағы Патент заңында екі деңгейлі қарсылық жүйесі көзделген, яғни патент беруге дейінгі және патент бергеннен кейінгі қарсылық. Патент беруге дейінгі қарсылықты кез келген адам ұсынуы мүмкін, ал патент бергеннен кейінгі қарсылықты тек өнертабыс саласында мүдделі тұлға ғана ұсынуға құқылы. Сондай-ақ, жұртшылық мүшелері әртүрлі елдердің соттарына патенттің жарамсыздығын талап ету үшін сотқа жүгінуге болады. Ұлыбритания патенттерін Патент кеңсесінің міндетті емес пікірі арқылы немесе Патент кеңсесі немесе сот алдында күшін жою туралы ресми өтініш беру арқылы қайта қарауға болады. Егер патент күшін жою ісінен өтсе, бұл факті болашақта пайдалану үшін даулы жарамдылық туралы сертификат ретінде тіркеледі.

Құқық бұзушылық

Өнертабыстың патентке ие болуы немесе тіпті патенттелгендігі, оны пайдалану басқа патентті бұзбайды дегенді міндетті түрде білдірмейді. Белгілі бір сала бойынша алғашқы патент, егер сол кезде тиісті бұрынғы деңгей болмаса, жалпы өнертабыстық идеяны қамтитын кең ауқымды талапты қамтуы мүмкін. Кейіннен, осы идеяның нақтырақ іске асырылуы, егер ол бұрынғы патентте (немесе аралық бұрынғы деңгейде) жарияланбаса, бірақ бұрынғы талаптың (жалпы идеяны қамтитын) шеңберінде болса, патентке ие болуы мүмкін. Бұл, кейінгі өнертапқыш өзінің өнертабысын пайдалану үшін бұрынғы өнертапқыштан лицензия алуы керек дегенді білдіреді. Сонымен қатар, бұрынғы өнертапқыш кейінгі өнертапқыштан лицензия алуға мүдделі болуы мүмкін, әсіресе егер кейінгі өнертабыс бастапқы кең идеяны іске асыруда маңызды жақсартуды ұсынса. Мұндай жағдайда, екеуі өзара лицензия келісіміне келеді. Томас Эдисонның жұқа көміртекті шам шамға патенттелген жақсартуы, бұрын патенттелген Удвард пен Эванстың қалың көміртекті шам шамдарынан өзгеше болды. Томас Эдисон өзінің зерттеу жұмысын бастамас бұрын Вудвардтың патентын 5000 АҚШ долларына сатып алды, осылайша Вудвард Эдисон коммерциялық сәттілікке жеткеннен кейін патентті бұзды деп сотқа шағымдану мүмкіндігінен айырылды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-тың патенттік заңына сәйкес, өнертапқыштық патентке қабілеттілік критерийі ретінде қарастырылады. Бұл конституциялық талап. Конгресс патент беруге тек өнертапқыштарға ғана құқылы. Бұл сот шешімдерімен расталды: "Өнертапқыштық 35 U.S.C. § 102(f) бойынша патентке қабілеттілікке тікелей қатысты, және бұрын патенттер дұрыс есімдері көрсетілмеген жағдайларда, егер аталған өнертапқыштар жаман ниетпен немесе алдау ниетімен әрекет еткен болса, күшін жойған." АҚШ-та патентке қабілеттілік туралы толық мәліметтерді Патенттік сараптама процедурасының нұсқаулығынан немесе MPEP-ден табуға болады. Бұл нұсқаулықты АҚШ-тың Патенттік және сауда белгілері кеңсесі (USPTO) жариялайды және патент сарапшылары мен патенттік агенттер/адвокаттар үшін анықтамалық құрал болып табылады. Әсіресе 2100-тарау патентке қабілеттілік стандарттарына толық шолу, осыған қатысты сот практикасын талқылайды және сарапшының берген талаптарды қабылдамауына қалай қарсылық білдіруге болатындығы туралы нұсқаулар береді. АҚШ-та патент беру презумпциялық болып табылады, яғни патент беруге патенттік заңдар кедергі келтірмесе, патент беріледі. Басқаша айтқанда, патентті неге беруге болмайтынын дәлелдеу міндеті Патент кеңсесінде. Бірақ патент берілгеннен кейін, ол жарамды деп есептеледі және сот оны тек нақты және убедительный дәлелдер негізінде ғана жарамсыз деп тануы мүмкін.

Еуропа

Еуропадағы терминология, Еуропалық патенттік ұйымның мүше мемлекеттерінде, АҚШ терминологиясынан сәл өзгеше. АҚШ-та барлық патенттік өтініштер өнертабысты автоматты түрде қамтиды деп саналады, ал Еуропада патенттік өтінім алдымен өнертабысты қамти ма, қамти ма деген сынақтан өтеді: бұл төрт сынақтың біріншісі (қалған үшеуі – жаңалық, өнертабыстық деңгей және өнеркәсіптік қолданылу). Осылайша, еуропалық заң терминологиясындағы «өнертабыс» түсінігі американдық жүйедегі «патентке жататын нысанға» ұқсас. Еуропалық патенттік конвенцияның 52-57-баптары патентке қабілеттілік мәселелерімен айналысады.

Үндістан

Индияның патенттік заңына (1970 ж.) сәйкес, "өнертабыстар" жаңа өнім немесе процесс ретінде анықталады, олар өнертабысты қадамды қамтиды және өнеркәсіптік қолдануға қабілетті болуы тиіс. Осылайша, патентке қабілеттіліктің критерийлері көбінесе жаңалық, өнертабыстық қадам және өнертабыстың өнеркәсіптік қолданылуы немесе пайдалылығын қамтиды. Бұған қоса, 1970 жылғы Патент туралы заңның 3-тарауы патентке жарамсыз өнертабыстардың тізімін ұсынады, мысалы, мәнді емес немесе белгілі заңдарға қайшы келетін өнертабыстар.

Дәйексөздер

[Патентке жарамды өнертабыс бар ма деген сұрақ] – заңдық ұғымдардың барлық жиынтығында кездесетіндей, құбылып тұратын, ұстауға келмейтін, еркелейтін және анық емес бір көрініс. Ол, немесе олай болуы керек, одан бұрынғы саланың мүмкіндігі шегінде толыққанды қайта құрылуын қамтиды. Өнертабыстың өлшемі – жаңалықтың түпнұсқалығы, ал жаңалық – жаңа комбинацияны ойлап табудың зихилық әрекетіне байланысты, себебі барлық өнертабыс тек комбинация ғана. Физикалық өзгерістердің мөлшерімен объективті түрде өлшеуге болатындай сезінуден артық алдану жоқ. Соттар, немесе кем дегенде бұрынғы кезде, осы саладағылардың назарынан қашып кеткен, бірақ жемісті, шағын өзгерістерді байқап, жаңа көзқарасқа толылуды талқылаудан ешқашан жалыққан емес. Соңында, біз бұл жаңалықты барлық жарияланған және қоғамға сатылған нәрселермен таныс, гипотетикалық орташа маманға қарсы шығармашылықпен бейнелеуге шақырыламыз. Егер осыдан да қиын немесе сот дауларына бейім мәселе болса, біз оны білмейміз. АҚШ судьясы Лернед Хэнд, Харрис және Air King Prod. Co., 183 F.2d 158, 162 (2d Cir. 1950 ж.).