Кіріспе

Адам аурулары

Гнатостомия, сондай-ақ терең миграциялық құрт деп те аталады, бұл Гнатостома спинигерум және/немесе Гнатостома гиспидум нематодаларымен қоздырылатын, омыртқалы жануарларды жұқтыратын адам инфекциясы.

Симптомдар мен белгілер

Ет жұтқаннан кейін бірнеше күн өткен соң науқаста эпигастриялық ауырсыну, қызба, құсу және личинкалардың ішек қабырғасы арқылы іш қуысына қозғалғаннан туындаған тәбет жоғалуы пайда болады. Мененингит, энцефалит және эозинофилия дамуы мүмкін. Личинкалардың орталық нерв жүйесіне енуінен эозинофильді миелоэнцефалит те пайда болуы мүмкін. G. malaysiae адамдарда ауру тудырғаны туралы бір расталмаған хабарлама бар.

Беріліс

Гнатостомиаз шикі немесе жеткіліксіз пісірілген соңғы қожайындарды, мысалы, тұщы су балығы, құс немесе бақаларды жеу арқылы жұғады. Таиланд пен Вьетнамда ең көп кездесетін себеп – G. spinigerum жұқтырған, толық пісірілмеген азиялық батпақ балығын (Monopterus albus, сондай-ақ Fluta alba деп те аталады) тұтыну болып табылады. Monopterus albus Солтүстік Америкада жаулап алушы түр, бірақ АҚШ-та адамдарда Gnathostoma инфекциясы әлі нақты анықталған жоқ.

Орташа қоныс

Негізгі аралық қожайын – Cyclops туысына жататын ұсақ шабақтар.

Морфология

Ересекті паразиттің түсі қызғылт қоңыр, және ол денесінен тартылған, дөңгелек бас бөлігіне ие. Личинкалар кейін Cyclops туысына жататын ұсақ копеподтармен жұтылады. Копеподқа енгеннен кейін, личинкалар аралық қожайындарының асқазан қабырғасын тесіп, екінші және тіпті үшінші сатыдағы личинкаларға дамуға бастайды. Осы екінші аралық немесе түпкілікті қожайын ішінде личинкалар асқазан қабырғасын тесудің ұқсас үлгісін қайталайды, бірақ содан кейін бұлшықет тініне көшіп, жетілген үшінші сатыдағы личинкаларға айналады. Егер иттер мен мысықтар сияқты түпкілікті қожайын осы аралық қожайынның еті бар кистаны жұтса, кисталар жұтылады және личинкалар кистадан шығып, асқазан қабырғасын теседі.

Эпидемиология

Эндемиялық аймақтарға Азия, Мексика, Үндістан және Оңтүстік Африканың кейбір бөліктері кіреді. Оңтүстік-Шығыс Азия мен Латын Америкасында эндемиялық болғанымен, бұл сирек кездесетін ауру. Дегенмен, зерттеушілер соңғы уақытта аурудың көбейгенін байқады. Бұл ауру Таиланд пен Жапонияда ең көп кездеседі, бірақ Таиландта байқалған паразиттік орталық нерв жүйесінің жұқпасының басым бөлігі осы ауруға байланысты.

Тарих

Гнатостома инфекциясының алғашқы жағдайы сэр Ричард Оуэн Лондон зообағында аортасы жарылып өлген жас жолбарыстың асқазанын қарап тексергенде анықталды. Бірақ 1889 жылға дейін Левинсон адамдағы алғашқы жағдайды сипаттағанда, ол тай әйелінен Гнатостома деріқанын тапқанға дейін бұл жағдай белгілі болмады. G. spinigerum-ның тіршілік циклын 1933 және 1936 жылдары Таиландтан Svasti Daengsvang және Chalerm Prommas сипаттады. Адамдарда паразиттің анықталуының кешігуі, адамның бұл паразит үшін толыққанды мезбен еместігіне байланысты, сондықтан осы паразиттен жұғу өте сирек. Гнатостомиаз инфекциясы сирек кездеседі, себебі паразит үшінші деріқаны сатысына жеткенде қорытылуы керек, бұл паразит адамға жұғуға қабілетті уақыттың қысқа мерзімін ғана қамтамасыз етеді. Лавалардың жұққан тамақ немесе су арқылы адам терісіне енуі, оны жұтпастан бұрын, сирек кездеседі.