Кіріспе
Англия шіркеуіндегі 18 ғасырдағы теологиялық пікірталас – Бангория дауы 18 ғасырдың басында Англия шіркеуінде болған, саяси маңызы зор теологиялық пікірталас. Даудың бастауы 1716 жылы Джордж Хикстің "Католик шіркеуінің құрылысы және схизманың мәні мен салдары" атты еңбегінің, оның өлімінен кейін жарияланған нұсқасында жатыр. Хикс, Тетфорд епископы ретінде, Даңқты революциядан кейін Англия шіркеуінен бөлінген азшылықтың атынан, барлық шіркеу қызметкерлерін, қазылар еместерді қоспағанда, құлшылықтан шығарды. Бенджамин Ходли, Бангор епископы, "Қазылар еместердің принциптері мен тәжірибесіне қарсы сақтанушылық" деген жауап жазды; оның өзінің эрстиандық ұстанымы – шындықтың жалғыз өлшемі ретінде ұсынылды. Пікірталас 1717 жылдың 31 наурызында Ходлидің Ұлыбритания королі I Георгқа "Христос Патшалығының мәні" тақырыбында уағыз айтқан кезде айқын дауыспен басталды. Оның негізгі мәтіні – Жохан 18:36, "Менің Патшалығым осы дүниеден емес" болды, және Ходли осыдан, корольдің өтініші бойынша деген болжаммен, ешқандай шіркеу басқаруының Библиялық негізі жоқ деген қорытындыға келді. Ол шіркеуді Көк Патшалығымен теңестірді. Сондықтан ол осы дүниеден емес еді, және Христос өзінің билігін ешбір өкілге берген жоқ.
The Bangorian Controversy was a theological argument within the Church of England in the early 18th century, with strong political overtones. The origins of the controversy lay in the 1716 posthumous publication of George Hickes's Constitution of the Catholic Church, and the Nature and Consequences of Schism. In it, Hickes, as Bishop of Thetford, on behalf of the minority non juror faction that had broken away from the Church of England after the Glorious Revolution, excommunicated all but the non juror churchmen. Benjamin Hoadly, the Bishop of Bangor, wrote a reply, Preservative against the Principles and Practices of Non Jurors; his own Erastian position was sincerely proposed as the only test of truth. The controversy itself began very visibly and vocally when Hoadly delivered a sermon on 31 March 1717 to George I of Great Britain on The Nature of the Kingdom of Christ. His text was John 18:36, "My kingdom is not of this world" and from that, Hoadly deduced, supposedly at the request of the king himself, that there is no Biblical justification for any church government of any sort. He identified the church with the Kingdom of Heaven. It was therefore not of this world, and Christ had not delegated His authority to any representatives.
Өмірбаян
Бұл жерде екі балама үкіметтік көзқарас күшінде болды. Бір жағынан, Құдай патшаны және епископтарды басшылар етіп тағайындайды, оларды басқалардан бөліп шығарып, жаратылысы немесе құдайдың кеңшілігі арқылы ерекше қасиеттермен күшейтеді деген пікір болды. Осы көзқарас бойынша, патша, мемлекеттік билік қана емес, сонымен қатар орнатылған шіркеудің діни басшысы еді. Билік және реттеу Құдайдан халыққа қарай ағып келді. Бұл консерваторлық партия ұстанған аристократиялық модель болды және патшалардың құдайдан берілген құқығын негіздеу үшін пайдаланылды. Екінші көзқарас бойынша, билік халықтан басшыларға қарай ағады, басшылар басқарылатындардан кем емес, ал Құдай уахиды еркін сыйлайды. Бұл вигтердің көзқарасы, сонымен қатар пуритандар мен "Тәуелсіздердің" (әртүрлі қауымдық және баптист шіркеулері, квакерлер және т.б.) көзқарасы еді. Георг I парламентте вигтерді қолдады және жалпы алғанда, кең көзқарасты шіркеу саясатын ұстады. Бұл, әрине, патшалық биліктен бас тарту ниетінен туындамаған, аристократия мен Лордтар палатасының ықпалын әлсіретуге бағытталған шара еді. Англия патшаларының барлығы үшін маңызды кедергі – Лордтар палатасында епископтардың болуы еді. Патша пэрлерді жаратуға қабілетті болғанымен, епископтарды Лордтар палатасына кіргізу және шығару одан әлдеқайда қиын болды.
Дін уағызы және одан кейінгі оқиғалар
Бұл уағыз дереу жарияланып, бірден қарсы шабуылдарға ұшырады. Уильям Лоу («Бангор епископіне жолданған үш хат») және Томас Шерлок (Чичестер деканы) әсіресе шіркеу басқаруын қызу қорғады. Ходли өзі Шерлокқа, Этон проректоры Эндрю Снейпке және Вустер деканы Фрэнсис Хейрге жауап беру үшін «Жиналыс өкілдерінің шағымдарына жауап» деген шығарма жазды. Осы үш адам және тағы бір қарсыласы, Ели деканы Роберт Мосс патшаның жеке капелландық лауазымынан айырылды. Дегенмен, Ходли Уильям Лоуға жауап беруге тырыспады. Барлығы 53 автордың осы дауға қатысты 200-ден астам памфлеттері жарық көрді. Олардың 74-і 1717 жылдың шілде айында жарық көрді. 1717 жылдың мамыр айында Жиналыс уағызды зерттеу үшін комиссия құрды. Ходлиге қарсы синодтық санкцияны бекітуге дайын болған кезде, патша Жиналысты таратып жіберді, ол 130 жылдан астам уақыт бойы қайтадан шақырылмады.
Жарияланымдардың уақыт реті
ЖылАвторЖарнамаҰстанымЖауаптар1716Жордж Хикс (1715 жылы қайтыс болған), Томас Дикон жариялағанКатолик шіркеуінің құрылысы және ересінің табиғаты мен салдарыШіркеуден шеттетілгенБењамин Хоадли, «Шіркеу және мемлекетте ересіге қарсы сақтанушы», 1716.1717Эндрю СнейпБэнгер епископына хаттарЖоғары шіркеу1717Томас ШерлокБэнгер епископының дін қызметкерлеріне және соборға қатысты ұстанымы туралы ескертулер және басқа да еңбектерЖоғары шіркеу1717Уильям ЛоуБэнгер епископына үш хат, 1717 жылдан бастап. Ханноверлік мұрагерлікке қатысы жоқ шіркеуден шеттетілген1718Роберт МоссЖеке есептерден дәлелдендіЖоғары шіркеу1718Томас ХернДәрігер Эдвард Тенсонға хат, Кентербери архиепискобының Апостолдық әкелерге арналған алдын ала баяндамасынан алынған кейбір цитаталар туралы, жақында жарияланған «Дәрігер Хэйрге жауап» деп аталатын мақалаға жауап. Хоадли мен Тенсонды қолдаушы1719Фрэнсис ХэрШіркеу билігін қорғауЖоғары шіркеуХоадли, «Шіркеу билігін қорғау» атты уағызына жауап, 1720.