Көне Семит құдайы Ашима

Кіріспе

Ежелгі семит қадірлі ішегі, Батыс семит қадірлі ішегі. Асима (; Асима) – ежелгі семит қадірлі ішегі.

Ежелгі Таяу Шығыс

Ашима – батыс семит тіліндегі тағдыр құдайы, аккадтық Шимти (“тағдыр”) құдайымен байланысты. Шимти өзі жеке құдай болған, сонымен қатар Дамкина және Иштар сияқты басқа құдайлардың да атағы ретінде қолданылған. Мысалы, Дамкина “банат шимти” (“тағдырды жасаушы”) деп аталып келген. Ашима деген есім контекстке қарай “атау, үлес немесе тағдыр” деп аударылуы мүмкін. Бұл арабтың қисима және түрік тіліндегі кисмет сөздерімен бір түбірден шыққан. Ашима – Еврей жазбаларындағы 2 Патшалар кітабында аты аталған Самария қалаларында құлшылық етілген көптеген құдайлардың бірі. Джулиан Оберман батыс семит түбірі “šm” арқылы “атау” және “тағдыр немесе мақсат” ұғымдарының тығыз байланысын көрсетеді және угарит мәтініндегі мысалдарды келтіреді, онда адамның немесе заттың атын қою оның болашақ қызметін анықтайды, бұл көптеген мифологияларда кең таралған тақырып. Годфри Рольс Драйвер “šmt” сөзін “міндет, парыз, функция” деп аударған және оны аккадтық “shimtu” сөзімен байланыстырған, ол “белгіленген тағдыр” деп аударылған. Тағдырды бейнелейтін Ашима, оңтүстік семит құдайы Манатхумен (немесе Манат) туыс, оның аты “өлшеуші, тағдыр немесе үлес” деген мағынаны білдіреді. Оған Иорданияның набатей халқы және басқа да ерте оңтүстік семит және араб халықтары құлшылық еткен. Бұл екі есім угарит мәтіндерінде кезекпен кездеседі. (Сонымен қатар, Ашера құдайының аты да Елат есімімен бірге кездеседі, екеуі де бір құдайды білдіреді). Ашим Яху және Ашим Бет-Эл – оның атының түрлері, ал оның атының басқа нұсқасы Египеттегі Элефантиндегі еврей ғибадатханасында да кездеседі. Ашима Яхо (хаШема ЙХВХ) деген құдай есімі немесе эпитеті, Египеттегі Элефантиндегі Яхве ғибадатханасынан алынған папирустарда кездеседі және тақырыбы мен құрылымы жағынан угарит мәтініндегі Астарте Баалдың аты (мысалы, KTU (“Keilalphabetische Texte aus Ugarit”) 1.16. vi.56) атауымен байланысты. Талмуд бойынша, Ашима бейнесі “бассыз қой” (мүмкін ешкі немесе қошқар) түрінде болған, ал раввин Саадия Гаон оның мысық пішінінде болғанын түсіндіреді. Раввин Элиас Левита Ашима маймыл пішінді бейне болғанын жазады.

Ashima was a West Semitic goddess of fate related to the Akkadian goddess Shimti ("fate"), who was a goddess in her own right but also a title of other goddesses such as Damkina and Ishtar. Damkina, for example, was titled banat shimti, "creator of fate". The name Ashima could be translated as "the name, portion, or lot" depending on context. It is related to the same root as the Arabian qisma and the Turkish kismet. Asima was one of several deities worshipped in the individual cities of Samaria who are mentioned specifically by name in 2 Kings in the Hebrew Bible. Julian Obermann suggests a close association with between the concept of "name" and "fate or purpose" from the West Semitic root "šm" and cites several examples in the Ugaritic text in which the naming of a person or object determines future function which is a familiar theme in many mythologies. Godfrey Rolles Driver translates "šmt" as "charge, duty, function" in his glossary of Ugaritic and links this with the Akkadian "shimtu" which he translates as "appointed lot". As a personification of fate, Ashima was cognate with the South Semitic goddess Manathu (or Manāt) whose name meant "the measurer, fate, or portion" who was worshiped by the Nabataean peoples of Jordan and other early South Semitic and Arabian peoples. Both names appear in alternate verses in Ugaritic texts. (In the same way, the name of the goddess Asherah appears in alternate verses with Elath to indicate that both names refer to the same goddess). Ashim Yahu and Ashim Beth El are forms of her name and a variant of her name is also attested in the Hebrew temple in Elephantine in Egypt. The divine name or epithet Ashima Yaho (haShema YHWH) which is attested in the papyri from the Yahweh temple of Elephantine in Egypt has been connected in both theme and structure with a title of Astarte which appears in the Ugaritic texts as Astarte Name of Baal (e. g., KTU ("Keilalphabetische Texte aus Ugarit") 1.16. vi.56). According to the Talmud, the Ashima idol took the form of a "bald sheep" (possibly a goat or ram), while Rabbi Saadia Gaon explains that it was in the shape of a cat. Rabbi Elias Levita writes that Ashima was a monkey shaped idol.