Майкл Андретти: Американдық жарыс шеберінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Майкл Марио Андретти (Michael Mario Andretti) – американдық бұрынғы жарыс жүргізушісі және қазіргі команда иесі. Статистикалық тұрғыдан алғанда, американдық ашық дөңгелекті автокөлік жарыстары тарихындағы ең табысты жүргізушілердің бірі саналатын Андретти 1991 жылғы CART чемпионатында жеңіске жетті және 42 жарыста жеңіс тойлады, бұл CART дәуіріндегі ең көп көрсеткіш және барлық уақыттағы төртінші орын. Зейнетке шыққаннан бері Андретти «Андретти Автоспорт» командасына ие, ол төрт рет IndyCar Series және бес рет «Индианаполис 500» жарысында жеңімпаз атанды. Ол көп мәрте чемпион атанған Марио Андреттидің ұлы және IndyCar Series жүргізушісі Марко Андреттидің әкесі.

Ерте өмір және білім

Андретти 1962 жылдың 5 қазанында Пенсильвания штатының шығысындағы Лехай аңғары аймағындағы Бейтлехем қаласында дүниеге келді. Ол төрт мәрте IndyCar чемпионы және бір мәрте Формула-1 чемпионы, жарыс жүргізуші Марио Андретти мен оның әйелі Ди Энн (туған есімі Хох) отбасында өсті. Оның ағасы Джефф Андретти IndyCar жарысына қатысты. Оның әйелінің ағасы, Алдо Андретти, апатқа ұшырағанға дейін жарыс машинасымен айналысты. Алдоның ұлы Джон Андретти, оның туысы, NASCAR-ға тұрақты қатысудан бұрын IndyCar-да жарысты. Ол 2007, 2008, 2009, 2010 және 2011 жылдары IndyCar-ға қайта оралды, онда Indy 500 жарысына қатысты. Алдоның тағы бір ұлы Адам да жарыс жүргізуші. 2006 жылы оның үлкен ұлы Марко IndyCar сериясында алғашқы рет жарысқа қатысты. Андретти отбасы бес мүшесі (Майкл, Марио, Марко, Джефф және Джон) бірдей серияда (CART/Champ Car/IndyCar) жарысқан алғашқы отбасы атанды. Андретти Пенсильвания штатының Назарет қаласындағы Назарет ауданы орта мектебін бітіріп, содан кейін Бейтлехемдегі Нортгемптон қауымдастық колледжінде оқыды.

Мансап

Карт жарыстарында сәтті мансап құрған Андретти сегіз жыл ішінде өткізген 75 жарыстың 50-інде жеңіске жетті. 1980 жылы ол SCCA ұлттық лицензиясын алды, ал 1981 жылы SCCA Солтүстік-Шығыс дивизионының Формула Форд чемпионатында алты жарыста жеңіске қол жеткізді. Ол сондай-ақ аймақтық SCCA жарыстарында бірнеше Formula Vee жарысына қатысты. 1982 жылы Роберт Бош АҚШ Формула Супер Ви Чемпионатын жеңіп алу жолында 11 жарыстың алтысында жеңіске жетті. 1983 жылы ол Формула Атлантикке көшіп, келесі маусымда FIA Formula Mondial Солтүстік Америка кубогын жеңіп, екінші титулын иеленді. 1982 жылы Ле-Манның 24 сағаттық жарысына халықаралық спорттық автомобильдерде тұңғыш рет қатысқанмен, оған жарысқа қатысуға рұқсат берілмеді, себебі ол әкесімен бірге жарысуға таңдаған Mirage M12 жарыс басталғанға 80 минут қалғанда дисквалификацияланды. Әке мен баланың серіктестігі келесі жылы Circuit de la Sarthe-ге қайта оралды, оларға Филипп Аллиот қосылып, Porsche Kremer Racing командасының Porsche 956 көлігімен үшінші орынды жеңіп алды. Андретти әкесімен бірге Риверсайдтың 6 сағаттық жарысында да қатысты, оларға А. Дж. Фойт және Престон Хенн қосылды, бірақ Porsche 935 жарысты аяқтауға үлкермеді. Әке мен ұлы 1984 жылы 24 сағаттық Дейтона жарысына тағы да бірге қатысты, бұл жолы жарысқа тұңғыш рет шыққан Porsche 962 көлігінде. Олар поул позициясын жеңіп алды, бірақ жарыс барысында қозғалтқыш бұзылып қалды.

CART

Андретти өзінің CART дебютын 1983 жылы Kraco Enterprises командасының құрамында өткізді. 1984 жылы Kraco клубымен қайта келісімшарт жасады, онда ол бес рет үшінші орынға ие болды және жаңадан келген маусымын жалпы есепте жетінші орында аяқтады. Индианаполис 500 жарысында ол бесінші орынды алды және Роберто Герреромен бірге «Жылдың жаңашылы» сыйлығын бөлісті. Өзінің алғашқы IndyCar жарысын 1986 жылы Лонг-Бичтегі Toyota Grand Prix-де жеңіп алды. Маусымда чемпиондық атақ үшін Андретти мен Бобби Рахал арасында қызықты бәсеке болды. Андретти Милуоки милясындағы жеңісімен ұпайлар кестесінде көшбасшы болды. Бір аптадан кейін, Әкелер күнінде, Андретти Портлендтегі соңғы айналымда көш бастап келе жатқанда, оның March Cosworth 86C машинасы отын тауысып қалды, бұл оның әкесі Мариоға 0,07 секундқа жеңіске жетіп алуға мүмкіндік берді. Бұл IndyCar тарихындағы ең сенімсіз фиништердің бірі және 1997 жылға дейін ең шамалы айырмамен аяқталған жарыс болды. Рахал жарыстарда жеңіске жетуді жалғастырғандықтан, Андреттидің тұрақты нәтижелері Рахалға екі жарыс қалғанда 9 ұпайлық артықшылықты қамтамасыз етті. Андретти Финиксте маңызды жеңіске жетті. Маусымның соңғы жарысына, Тамиами паркіне келгенде, Андретти Рахалдан үш ұпай ғана артта қалды, бірақ екеуі де жарыста көзге түспеді, Андретти жарылған жарты осьпен жарыстан шықты. «Альфа Корсе» командасымен бір рет қатысқан жарыста, ол 500 км Монцада өткен тұңғыш Дүниежүзілік туристік автомобиль жарысына қатысты. Алессандро Наннинимен бірге олар жалпы есепте 16-шы орынды, класта екінші орынды иеленді. CART-ке оралғаннан кейін, ол 1987 жылы Kraco командасымен жалғастырды, және 1986 жылы болғандай, чемпионат Андретти мен Рахал арасында өтті. Андретти 1987 жылы Марлборо 500 жарысын жеңіп, Рахалдан тоғыз ұпай ғана артта қалды. Назарет спидвейінде басымдықпен жеңіске жеткендіктен, оның чемпиондық үміті сақталды, бірақ Рахал келесі жарыста чемпиондықты жеңіп алды. Андретти сонымен қатар маусымның соңғы жарысында, Тамиами паркінде жеңіске жетті. Ол екінші маусымда да екінші орынды иеленді. 1987 жылдың маусым айында Андретти Хендрик Моторспортпен бірге Огайоның орталығында 500 км аралықта Chevrolet Corvette GTP жарысына қатысты, бұл жолы оның туысы Джон Андретти де қатысты, олар 11-ші орынды иеленді. 1988 жылы Дайтона 24 сағатында Porsche жеңілгеннен кейін, Porsche Майкл, Марио және Джон үшін 962C машинасымен Ле-Манға қатысты. Жарыстың бірінші жартысында олар бәсекеге қабілетті болды, бірақ Андретти отбасының машинасына бес цилиндрлі машинаға ауысудан бұрын кішігірім жөндеулер қажет болды, нәтижесінде жалпы есепте алтыншы орын алды. Майкл мен Марио 1989 жылы Дейтона 24 сағаттық жарысына Busby Racing командасына қосылды, бірақ олардың 962 машинасы тежегіш проблемаларынан зейнетке шықты. 1988 жылғы CART маусымы Андретти үшін сәтсіз жыл болды. Ол Kraco командасымен бірге қалды және тек бір жарыста, Marlboro Challenge жеңіске жетті, бірақ бұл жарысқа чемпионат ұпайлары берілмеді. 1989 жылғы маусымда Андретти Newman/Haas Racing командасымен келісімшарт жасады, оны әкесімен бірге жарысуға шақырды. Ол сол маусымда екі жарыста, Molson Indy Toronto және Мичиган халықаралық жылдамдық трассасындағы 1989 жылғы Marlboro 500 жарыстарында жеңіске жетіп, ұпайлар кестесінде үшінші орын алды. 1990 жылы Ал Унсер-младший чемпион атанды, Андретти оның ең жақын бәсекелесі болды, бес жарыста және төрт квалификациялық жарыста жеңіске жетті. Назареттегі маусымның соңғы жарысында Унсер құлап, Андреттиге айырмашылықты азайтуға үлкен мүмкіндік берді. Андретти алтыншы орынға ие болды және Унсердің бақытсыздығын пайдалана алмады. Унсер Назареттен 27 ұпайлық артықшылықпен шықты, бұл чемпионатты жеңуге жеткілікті болды. Андретти тағы да екінші орынды иеленді. Андретти 1991 жылы CART PPG Indy Car World Series жүргізушілерінің чемпионы болды. Ол 17 жарыстың сегізінде жеңіске жетті, сегіз квалификациялық жарыста жеңіске жетті және маусым бойы жарыстың жартысынан астамын бастап кетті, бірақ Рахал чемпионат шайқасын маусымның соңғы жарысына дейін жалғастырды. Андреттидің маусымы баяу басталды, алғашқы екі жарыста DNF тіркелді, содан кейін Инди 500 жарысында жүрегі ауырсып екінші орын алды. Ол осыдан кейін қалпына келіп, маусымның соңғы бес жарысының төртеуінде жеңіске жетті және Рахал Лагуна Секадағы титулды шешу кезінде жарыстан шыққаннан кейін, ол титулға жетті. Алдымен ол екінші рет «Марлборо» сынағын жеңіп алды. 1992 жылы Ньюман/Хас командасында қалған Андреттидің маусымы баяу басталды, бірақ одан кейін маусымның ортасында төрт жарыстың үшеуінде жеңіске жетті. Жылдың соңында тағы екі жеңіске қол жеткізгеніне қарамастан, оның ішінде Лагуна Секадағы маусымның финалында Рахал оны тағы да төрт ұпайға жеңіп алды. Ол жылдың соңында Формула 1-ге өтті, оның орнын 1993 жылы CART титулын жеңіп алған Формула 1 әлем чемпионы Найджел Манселл иеленді. 1989-1992 жылдар аралығында төрт маусым бойы Андреттидің Newman/Haas командасында әкесі командаласы болды. Бірге олар бірнеше рекордтарды орнатып, 1986 жылғы Phoenix-тегі Special Olympics үшін Dana 200 жарысында әкел-баладан алғашқы қатарда тұрды, ал 1984 жылғы Laguna Seca-дағы Cribari Wines 300K жарысында әкел-баладан алғашқы үштікке кірді, соңғысы шамамен он жылдан кейін 1992 жылғы Daikyo IndyCar Grand Prix жарысында Surfers Paradise көшелерінде болды.

Andretti made his CART debut in 1983, racing for the Kraco Enterprises team. He re signed for Kraco for the 1984 season, where he managed five third place finishes and ended his rookie season in seventh overall. In the Indianapolis 500, he finished fifth and shared the Rookie of the Year award with Roberto Guerrero. He went on to win his first IndyCar race in 1986 in the Toyota Grand Prix of Long Beach. The season became a two man battle for the championship title, between Andretti and Bobby Rahal. Andretti would take the points lead with his victory on the Milwaukee Mile. A week later, on Father's Day, Andretti was leading on the final lap at Portland, when his March Cosworth 86C ran out of fuel, allowing his father Mario to beat him by just 0.07 seconds. It was one of the most shocking finishes in the history of IndyCar, and the closest finish until 1997. With Rahal continuing to win races, Andretti's consistent finishing only allowed Rahal a nine point lead in the standing with two races remaining. Andretti won a key victory in at Phoenix. Going into the season finale at Tamiami Park, Andretti was just three points behind Rahal, but neither driver were a factor in the race, with Andretti retiring with a broken halfshaft. In a one off race with Alfa Corse, he took part in the inaugural World Touring Car race, 500 km di Monza. Paired with Alessandro Nannini, they finished 16th overall, second in class. Back in CART, he continued with Kraco in 1987, and like 1986, the championship was between Andretti and Rahal. Andretti would win the 1987 Marlboro 500, drawing within nine points of Rahal. With him winning in dominating fashion at Nazareth Speedway, his championship hopes remained alive, although Rahal clinched the championship at the next race. Andretti would also win the season finale, Tamiami Park. He would finish runner up for the second season in a row. Back in June 1987, Andretti joined Hendrick Motorsport to race a Chevrolet Corvette GTP in the Mid Ohio 500 km, this time joined by his cousin, John Andretti, where they finished 11th. Following Porsche's defeat in the 1988 Daytona 24 Hours, Porsche entered a 962C at Le Mans for Michael, Mario, and John. They were competitive in the first half of the race until the Andretti family's car needed minor repairs before lapsing on to five cylinders, finishing sixth overall. Michael and Mario join Busby Racing for 1989 Daytona 24 Hours, only for their 962 to retire with brakes problems. The 1988 CART season was a lean year for Andretti. He remained with Kraco and won only a single race, the Marlboro Challenge, for which no championship points were awarded. For the 1989 season, Andretti signed with Newman/Haas Racing, partnering him with his father. He won two races that season, Molson Indy Toronto and the 1989 Marlboro 500 at the Michigan International Speedway, placing third in points. For 1990, Al Unser Jr. would become champion, Andretti was his nearest competitor, winning five races and four poles. In the second to last race of the season at Nazareth, Unser crashed out, giving Andretti a huge opportunity to close the gap. Andretti managed only a sixth place finish, and could not capitalize on Unser's misfortune. Unser left Nazareth with a 27 point lead, enough to clinch the championship. Andretti would finish runner up once again. Andretti was the drivers' champion of the 1991 CART PPG Indy Car World Series. He won a total eight of 17 races, eight poles and led more than half of the laps during the season, but Rahal still took the championship battle down to the final race of the season. Andretti's season started slowly, recording DNFs in the opening two events, then the heartbreaking second place at the Indy 500. He recovered from this, winning four of the last five races of the season and with Rahal retiring during the title decider at Laguna Seca, he cruised to the title. The day before, he won the non championship, Marlboro Challenge for a second time. Remaining with Newman/Haas for 1992, Andretti's season started slowly, but then won three races out of four during the mid season. Despite taking two more wins later in the year, including the season finale at Laguna Seca, Rahal beat him again to the title by just four points. He would leave for Formula One at the end of the year, with his seat going to the reigning Formula One World Champion Nigel Mansell, who would win the 1993 CART title in his rookie season. For four seasons between 1989 and 1992, Andretti had his father as his teammate at Newman/Haas. Together, they established a number of firsts, including the first father son front row, for the 1986 Dana 200 for Special Olympics at Phoenix, and the first of 15 father son podiums in the 1984 Cribari Wines 300K at Laguna Seca, with the last coming nearly a decade later in the 1992 Daikyo IndyCar Grand Prix, around the street of Surfers Paradise.

Индианаполистегі пайдасыздық

Андретти отбасының Индианаполис автокөлік жарыстарындағы бәлесі Андретти қарғысы деп аталады. 1984 жылы ол Герреромен бірге «Жыл жаңашылы» атағын бөлісті, жарысты бесінші орында аяқтады. 1991 жылы ол 12 айналым қалғанда көш бастады, бірақ бірнеше рет Инди 500 жеңімпазымен күрескеннен кейін Рик Мирске екінші орынды иеленді. Екеуі де соңғы айналымдарда бірінші бұрышта керемет сыртқы озулар жасасты. Келесі жылы, 1992 жылы, ол жарыстың бес бөлігінен төртінші бөлігін бастап кетіп, жарыста үстемдік құрды, бірақ екі айналымдан кейін 11 айналым қалғанда жанармай сорғысы істен шығып, машинасы тоқтады. Ол 13-ші орынға тағайындалды. Ол 1989, 1995 және 2003 жылдары да Инди 500-ге жетекшілік еткенде жарыстан шықты. Андретти Инди 500-де жеңіске жетпегенше ең көп айналым басқарған рекордты сақтайды. Андреттидің Формула-1-дегі дебюттік маусымында бәсекеге қабілетті деңгейде өнер көрсетуіне кедергі келтіретін бірнеше фактор болды. Осы маусымда енгізілген ереже өзгерістері оның жолдарды жақсы білуі үшін еркін жаттығуларда шектеусіз айналымдар жасау мүмкіндігін жойды, өйткені көптеген жолдар оған жаңа болды. 1993 жылдың басынан бастап таңертеңгі уақытсыз сеанста тек 23 айналымға, ал іліккен сеанста тек он екі айналымға рұқсат етілді. 1993 жылғы Испания Гран-присінде Андретти ақыры жарысты аяқтады, алдыңғы қатардағы бесінші орынды иеленді. Андреттидің ұлы Марконың айтуынша, Макларен командасы оның әкесінің бәсекеге қабілетті болу мүмкіндігін «саботаж» жасады, оны команданың сынақ пилоты Мика Хаккиненмен ауыстыру үшін, оған аз жалақы төленуі керек еді. 2008 жылы Марко былай деді: «Шындығында, олардың Мика Хаккиненді менің әкемнің алған жалақысынан әлдеқайда аз ақшаға келуге дайын екендігін білді, және мәселе сонда болды. Сол сәтте олар оны жаман көрсетуі керек еді. Олар машинаны бұрыштарда электронды түрде қызық нәрселер жасауға мәжбүрледі, оның бақылауынан тыс нәрселер». Андретти Италия Гран-приіне дайындық кезінде де қиындықтарға тап болды, ал ол да, Сенна да жарыстың басында тежегіш балансымен мәселелерге тап болды. Андретти қайтадан үшінші орынға көтеріліп, Вендлингерді ұстап қалды. Маусым бойы Сенна Андретти сияқты сенімділік проблемаларын бастан кешірді, әсіресе Сан-Марино, Канада, Венгрия және Бельгияда, бірақ Хаккинен Жапониядағы Монцада Андреттидің үшінші орынына теңесті, ал Сенна Жапон Гран-присінде және маусымды аяқтаған Австралия Гран-присінде жеңіске жетті, бұл оның Макларен үшін соңғы жарысы болды. Хаккиненнің кейінірек берген сұхбатында айтуынша, Андреттидің Америка Құрама Штаттарынан Еуропаға үнемі қатынайтындығы оның тестілеу кезінде Еуропада жеткілікті уақыт болмауына себеп болды, бұл Хаккиненге жылдамдығын үнемі көрсетуге және командамен жақсы қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік берді. Хаккинен сондай-ақ Андреттидің ойлау тәсілі дұрыс емес екенін және Формула-1-де табысқа жету үшін қандай құрбандықтар жасау керектігін оның түсінбегенін айтты. Сондай-ақ, 1993 жылғы маусымның басында Деннис Сенаның резервтік пилоты ретінде Хаккиненге қол қойды, ол бастапқыда командаға толық маусымға қатысуға құлықсыз болды; Сенаның Уильямсқа көшуі келесі маусымға дейін күтуге тура келді, өйткені оның бәсекелесі Ален Прост зейнетке шығу маусымын өткізіп жатқан еді және келісімшартына Сенаны оның командаласы ретінде қол қоюға рұқсат етілмейтіні жазылған еді. Бұл Андретти үшін қиын атмосфера тудырды, ол Сеннаның көлеңкесінде болады және Хаккиненнің орнын басатын қаупіне де тап болды.

The Andretti family's bad luck at the Indianapolis Motor Speedway is known as the Andretti curse. He shared Rookie of the Year honours with Guerrero in 1984, when he finished fifth. In 1991, he led with 12 laps remaining, but finished second to Rick Mears after battling the multiple Indy 500 winner. The pair of them traded memorable late lap outside passes for the lead in Turn One. The next year, 1992, he dominated the race, leading four fifths of the laps, but, with 11 laps remaining after holding a two lap lead, his fuel pump failed, and his car coasted to a stop. He was classified in 13th place. He also dropped out while leading the Indy 500 in 1989, 1995 and 2003. Andretti holds the record for most laps led in the Indy 500 without having achieved a victory. There were practical factors that mitigated against Andretti being able to show competitive form in his debut season in Formula One. The rule changes introduced that season destroyed his hopes of unrestricted laps in free practice during which he could learn the tracks, as most were unfamiliar to him. From the start of 1993, just 23 laps were allowed in the morning's untimed session and only twelve in the qualifying session. In the 1993 Spanish Grand Prix, Andretti finally completed a race, finishing fifth amongst the established front runners. According to Andretti's son Marco, the McLaren team "sabotaged" his father's chances at being competitive in order to replace him with the team's test driver Mika Häkkinen, who would require a smaller salary. In 2008, Marco said: "The reality of it was, they had Mika Häkkinen ready to come in for a lot less than what my dad was getting paid, and that's all it was. Right then and there, they had to make him look [bad]. They would make the car do weird things in the corner electronically, stuff out of his control." Andretti still had problems in practice for the Italian Grand Prix, and both he and Senna spun off with brake balance problems early in the race. Andretti was able to continue and fought back up to third, holding off Wendlinger. Throughout the season, Senna experienced similar reliability problems to Andretti, mainly electronic gremlins, particularly in San Marino, Canada, Hungary, and Belgium, although Häkkinen equalled Andretti's third place Monza finish in Japan, while Senna won both the Japanese Grand Prix and the season ending Australian Grand Prix, his final race for McLaren. According to Häkkinen in a much later interview, Andretti's commuting to Europe from the United States meant he was not in Europe enough when testing needed to be done, allowing Häkkinen to consistently show his speed and build a relationship with the team. Häkkinen had also said that Andretti's mental approach was wrong, and he did not realize the kind of sacrifices one needed to make in order to succeed in Formula One. It has also been reported that at the start of the 1993 season, Dennis signed Häkkinen as a backup to Senna, who was initially reluctant to commit to the team for the whole season; Senna's move to Williams had to wait until the next season because his rival Alain Prost was having his retirement season there and had it written into his contract that they could not sign Senna as his teammate). This created a difficult atmosphere for Andretti, who would be in the shadow of Senna, and also faced the threat of being replaced by Häkkinen.

CART-қа қайта оралу

Андретти Формула 1 командасында сәтсіз маусымнан кейін IndyCar жарыстарына оралды. Ол 1994 жылы Австралияның Квинсленд штатындағы Surfers Paradise Street Circuit трассасында өткен FAI Indycar Grand Prix жарысында өз сериясындағы алғашқы жарысында жеңіске жетті. Бұл жеңіс Рейнард командасының CART жарысындағы дебюттік жеңісі болды. Сонымен қатар, ол Молсон Инди Торонто жарысында төртінші рет жеңіске жетіп, рекордтық көрсеткішті орнатты. Зейнеткерлікке шыққанға дейін ол көрме алаңында жеті рет жеңіске жеткен. 1995 жылы Андретти Ньюман/Хаас Racing командасына қайта оралды. Торонтода бір жеңіске қол жеткізіп, тұрақты маусымды өткізді, әр кезеңде ұпай жинап, нәтижесінде Андретти жалпы есепте төртінші орын алды. Келесі маусымда ол Джимми Вассерден екінші орынды иеленді, бұл маусым Джефф Кросноффтың қазасымен және Indy Racing League-тен бөлінумен қиынға соқты, ол жеңіс тұғырына бес рет көтерілді. Ньюман/Хаас 1997-1999 жылдары Свифт командасымен жаңа қарым-қатынас орнатты, бірақ бұл өте сәтті болмады. 2000 жылы команда Lola шассиін пайдаланды, Андретти Жапониядағы Twin Ring Motegi трассасында және Торонтода өткен Firestone Firehawk 300 жарысында жеңіске жетті. Андретти 1997 жылы Ле-Ман жарысын жеңуге тағы да тырысты, бұл жолы әкесімен бірге, ал оларға Оливье Груйяр да қосылды. Түнде болған апаттан кейін үштік Courage C36 көлігінен шығуға мәжбүр болды. Ол Ла Сартеге жүргізуші ретінде қайта оралмады. 2001 жылы Андретти Team Green командасына өтті, себебі ол Индианаполис 500 жарысын жеңгісі келді, ал Ньюман/Хаас Indy Racing League жарысына қатысудан бас тартты. Андретти үшінші Team Green көлігімен Motorola демеушілігімен Индианаполисте жарысты. Ол 16 айналымда көшбасшы болды және жарыстың ортасынан кейін жаңбыр салдарынан жарыс тоқтатылғанда алдыңғы орында болды. Егер жарыс жаңбырдың салдарынан тоқтатылған болса, ол жеңімпаз деп жариялануы мүмкін еді. Алайда, сол кезде қызыл ту шықпады және жарыс қайта басталды. Бір дөңгелегінің тесілуі және ақырында жеңімпаз атанған Хелио Кастроневестің пит-стоптағы шағын соқтығысы оны баяулатты, соңында Андретти үшінші орынға қанағат тұтты. Шілде айында ол команданы сатып алғанын және барлық операцияны (Andretti Green Racing деп қайта аталды) IRL-ге көшіруді жоспарлағанын жариялады. Андреттидің CART мансабы 2002 жылы аяқталды, ол Лонг-Бичтегі Toyota Grand Prix жарысында өзінің 42-ші және соңғы жеңісін оді. Ол әкесінің (52 жеңіс) және А. Дж. Фойттың (67 жеңіс) артында чемпионаттық автожарыстардағы барлық уақыттардағы жеңістер саны бойынша үшінші орынға ие болды. Андретти сонымен қатар CART/IndyCar маусымындағы ең көп жеңіске ие болған Аль Унсер-младшиймен сегіз жеңіс бойынша тең. Ол бұл жетістікке 1991 жылы чемпиондық маусымында қол жеткізді. IndyCar-да өткен уақытында ол тұрақты және әсерлі нәтижелерді көрсетті, чемпионатта 17 рет топ-10-ға кірді. Команда 2004 және 2005 жылдары Тони Канаан және Дэн Уэлдонмен IndyCar Series чемпионатын қатарынан жеңіп алды, 17 жарыстың 11-ін жеңіп, оның ішінде Индианаполис 500 жарысын да жеңіп алды. 2007 жылғы маусым Андретти мұрасын арттырды, Дарио Франчиттти Andretti Green Racing командасына төрт маусымдағы үшінші сериялық титул мен екінші Индианаполис 500 жеңісін сыйлады. Андретти 2006 жылы Индианаполис 500 жарысына 2006 жылғы маусымда IndyCar жарысына жаңадан келген ұлы Марконың дамуына көмектесу үшін бір реттік күш-жігермен жүргізуші орындығына оралды. Андретти төрт айналым қалғанда жарысқа көшбасшы болды, бірақ бір айналымнан кейін ұлынан екінші орынға түсті. Ол үшінші орынды иеленді, ал Марко үш мәрте IndyCar чемпионы Сэм Хорниш-Жүніор соңғы айналымдағы старт/финиш сызығынан бұрын өтіп кеткеннен кейін 500 жеңісін мүжілді. 2007 жылы Индианаполис 500 жарысына машинасын 11-орында біліктілікке алғаннан кейін Андретти 13-орында аяқтады. Ол бұл өзінің Indy 500 жарысындағы соңғы қатысуы болатынын мәлімдеді. Андретти Indy жарысындағы ең көп айналым (431) жүргізген, бірақ жарысты жеңбеген жүргізуші ретінде танылды. Ол 16 рет Indy 500 жарысына қатысып, 1991 жылы екінші орынды иеленді, бірақ жарысты тоғыз рет бастап кеткен. 2012 жылы Andretti Autosport атауымен жарысқан команда 2012 жылы IndyCar Series чемпионатын қайтадан жеңіп алды. Ол команда иесі ғана емес, сонымен қатар Райан Хантер Рейдің төрт жарыста жеңіске жетуіне көмектескен стратегиялық кеңесші болды. Хантер Рей 2014 жылы Индианаполис 500 жарысында да жеңіске жетті, Хелио Кастроневеске қарсы тартысты жеңіске жетті. 2022 жылдың 18 ақпанында Андретти FIA-ға "Andretti Global" атауымен Формула 1-ге қатысу үшін өтініш бергені хабарланды. Формула 1 2024 жылдың 31 қаңтарында Андреттидің 2026 жылға дейін спортқа қосылу туралы соңғы ұсынысын қабылдамағанын, бірақ 2028 жылдан бастап қатысу мүмкіндігін қарастырып отырғанын мәлімдеді.

Andretti returned to the IndyCar racing after his unsuccessful season in Formula One with Target Chip Ganassi Racing, where he once again proved successful. He went on to win in his very first race back in the series at the 1994 Australian FAI Indycar Grand Prix, around the Surfers Paradise Street Circuit in Queensland, Australia, having led every lap along the way. That win also got Reynard's first win in CART in their debut. He also won again in the Molson Indy Toronto, taking a record fourth win. By the time he retired, he would have won seven times around the Exhibition Place. In 1995, Andretti returned to Newman/Haas Racing. Taking only one win in Toronto, he had a consistent season, scoring points in every round which resulted in Andretti claiming fourth overall in the points standing. The following season, he would finish as runner up to Jimmy Vasser, in a season marred by the death of Jeff Krosnoff and split with Indy Racing League, visiting victory lane on five occasions. Newman/Haas began a new relationship with Swift which did not prove to be very successful in 1997–1999. In 2000 the team used Lola chassis and Andretti won the Firestone Firehawk 300 held at Twin Ring Motegi in Japan, and again in Toronto. Andretti tried again to win Le Mans in 1997, again alongside his father, but joined on this occasion by Olivier Grouillard. Following an accident during the night, the trio were forced to retire their Courage C36. He would not return to la Sarthe as a driver. For 2001, Andretti made the decision to move to Team Green as he wanted to try to win the Indianapolis 500 and Newman/Haas refused to enter the Indy Racing League event. Andretti ran in a third Team Green car with Motorola sponsorship and ran at Indianapolis. He led 16 laps, and was leading the race during a rain delay just beyond the halfway point. Had the race been halted due to the rain, he could have been declared the winner. The red flag, however, did not come out at the time and the race resumed. A punctured tyre, and a minor collision in the pits with eventual winner Hélio Castroneves, driving for car owner Roger Penske, slowed him down, and at the end of the day, Andretti settled for 3rd place. In July, it was announced that he had bought the team and intended to shift the entire operation (which was renamed Andretti Green Racing) to the IRL. Andretti's career in CART ended in 2002, in which he took his 42nd and final career victory at the Toyota Grand Prix of Long Beach. placing him in third place for all time victories in championship car racing behind his father (52 wins) and A. J. Foyt (67 wins). Andretti is also tied with Al Unser Jr. for the most wins in a CART/IndyCar season with eight victories. He achieved this during his championship winning season of 1991. Throughout his time in IndyCar, he retained a consistent and impressive record, finishing in the top ten of the championship on 17 occasions. The team claimed consecutive IndyCar Series titles in 2004 and 2005, with Tony Kanaan and Dan Wheldon respectively, winning 11 of the 17 races, including the Indianapolis 500. The 2007 season enhanced the Andretti legacy, when Dario Franchitti captured Andretti Green Racing its third Series title in four seasons, and its second Indianapolis 500 win. Andretti returned to the driver's seat for the 2006 Indianapolis 500 in a one time effort to assist the development of his son, Marco, an IndyCar rookie for the 2006 season. Andretti led the race with four laps to go, before falling to second behind his son a lap later. He went on to finish third, while Marco only just missed out on the 500 victory after he was passed just before the start/finish line on the last lap by three time IndyCar champion, Sam Hornish Jr. After qualifying his car in 11th place for the 2007 Indianapolis 500, Andretti went on to finish 13th. He then announced that this would be his last Indy 500 as a driver. Andretti leaves driving competition at Indy with a frustrating distinction: the driver who led the most laps (431) without winning the race. He competed in 16 Indy 500s, with a top finish of second in 1991, but led the race nine times. By 2012, racing under the name of Andretti Autosport, they brought the 2012 IndyCar Series championship back home. He served not only as the team owners, but as the strategist on Ryan Hunter Reay's four race victories. Hunter Reay also captured the 2014 Indianapolis 500, with a close victory over Hélio Castroneves. On February 18, 2022, it was announced that Andretti had submitted a request with the FIA to enter Formula 1 under "Andretti Global". Formula One announced on January 31, 2024, that it had rejected Andretti's latest bid to join the sport by 2026, but that it was leaving the door open for an admission from 2028.

Басқа қызмет түрлері

1996 жылы Андретти өзінің туған штаты Пенсильванияда Toyota дилерлік орталығына инвестиция жасады. Көптеген жеке кездесулердің ішінде Андретти 2012 жылдың ақпан айында тұңғыш рет көрсетілген "The Celebrity Apprentice" реалити-шоуының 5-ші маусымында қатысушы ретінде пайда болды. Андретти шоуға ұлы Марконың орнына соңғы сәтте қосылды, себебі Марконың досы Дэн Уэлдон 2011 жылғы IZOD IndyCar әлем чемпионатында қаза тапқаннан кейін, "Апрентис" түсірілімі басталуға тиіс болған кезде Марко шоудан бас тартты. Андретти төртінші эпизодта, Buick Verano ұсынғаннан кейін, Buick басшылары алдында жұмыстан босатылды. 2012 жылдың наурыз айында Andretti Sports Marketing компаниясы Milwaukee Mile IndyCar жарысын ұйымдастырушы болып тағайындалды. Компания сондай-ақ Луизианадағы Indy Grand Prix, Майами ePrix және Вашингтон мен Нью-Йоркте өткен Global RallyCross чемпионаты іс-шараларын да насихаттады.

Жеке өмір

Андретти 1985 жылдың қарашасынан 1996 жылға дейін Сандра "Сэнди" Спиноццимен үйленген және олардың екі баласы болды: ұлы Марко (13 наурыз 1987 жылы туған) және қызы Марисса (31 қазан 1990 жылы туған). 1997 жылдың 24 желтоқсанында ол Лесли Вудқа қайта үйленді. 1999 жылдың 16 қыркүйегінде олардың Лука есімді ұлы дүниеге келді. Андретти 2003 жылы Вудтан ресми түрде ажырасып, 2004 жылдың 7 қыркүйегінде ажырасуға өтініш берді. Екі жыл өткен соң, 2006 жылдың 15 шілдесінде Андретти 1994 жылғы «Мисс Орегон Тин АҚШ» жеңімпазы, 1999 жылғы «Playboy Playmate of the Year», модель және актриса Джоди Энн Патерсонмен құдаласқанын хабарлады. Жұбайлар 2006 жылдың 7 қазанында Калифорния штатының Напа аңғарындағы Андретти шарап зауытында үйленді. Олардың 2014 жылдың 13 ақпанында туған Марио және Миати (Миа) есімді егіз балалары бар. Олар Индиана штатының Фишер қаласында тұрады.

Ле-Манның толық 24 сағаттық жарысының нәтижелері

Жыл Командасы Пилоттар Автомобиль Сыныбы Айналымдар 1982 Grand Touring Cars Inc. Марио Андретти Mirage Cosworth M12 C 0 DNS(DSQ) DNS(DSQ) 1983 Porsche Kremer Racing Марио Андретти Филипп Аллиот Porsche 956 C 364 3-орын 3-орын 1988 Porsche A. G. Марио Андретти Джон Андретти Porsche 962C C1 375 6-орын 6-орын 1997 Courage Compétition Марио Андретти Оливье Груйлард Courage Porsche C36 LMP 197 Сайыстан шықты Сайыстан шықты

"Дейтонаның 24 сағаттық жарысының" толық нәтижелері

Жыл Командасы Пилоттар Автомобиль Классы Айналымдар 1984 Dr. Ing. H. C. F. Porsche Марио Андретти Porsche 962 GTP 127 66-шы (DNF) 25-ші (DNF) 1989 Busby Racing Марио Андретти Porsche 962 GTP 237 47-ші (DNF) 16-шы (DNF) 1991 Jochen Dauer Racing Марио Андретти Джефф Андретти Porsche 962C GTP 663 5-ші (DNF) 3-ші (DNF)

12 сағаттық себрингтің толық нәтижелері

Жыл Командасы Пилоттар Автомобиль Классы Айналым 1983 Хеннс Свап Шоп Жарысы Дерек Белл Джон Пол, кіші Porsche 935L GTP 125 56-шы (DNF) 9-шы (DNF)

CART

Жыл Команда Шасси Двигатель 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Рейтинг Баллы Ссылка 1983 Kraco Racing March 83C Cosworth DFX V8tATLINDYMILCLEMIS1ROAPOCRIVMDOMIS2LVGLSPHXT 26-шы4 1984 Kraco Racing March 84C Cosworth DFX V8tLBHPHX1INDYMILPORMEACLEMIS1ROAPOCMDOSANMIS2PHX2LSLVG7-шы102 1985 Kraco Racing March 85C Cosworth DFX V8tLBHINDYMILPORMEACLEMIS1ROAPOCMDOSANMIS2LSPHXMIA9-шы53 1986 Kraco Racing March 86C Cosworth DFX V8tPHX1LBHINDYMILPORMEACLETORMIS1POCMDOSANMIS2ROALSPHX2MIA2-шы171 1987 Kraco Racing March 87C Cosworth DFX V8tLBHPHXINDYMILPORMEACLETORMISPOCROAMDONAZLSMIA2-шы158 1988 Kraco Racing March 88C Cosworth DFX V8tPHXLBHINDYMILPORCLETORMEA6-шы119 Lola T88/00MISPOCMDOROANAZLSMIA 1989 Newman/Haas Racing Lola T89/00 Chevrolet 265A V8tPHXLBHINDYMILDETPORCLEMEATORMISPOCMDOROANAZLS3-шы150 1990 Newman/Haas Racing Lola T90/00 Chevrolet 265A V8tPHXLBHINDYMILDETPORCLEMEATORMISDENVANMDOROANAZLS2-шы181 1991 Newman/Haas Racing Lola T91/00 Chevrolet 265A V8tSRFLBHPHXINDYMILDETPORCLEMEATORMISDENVANMDOROANAZLS1-шы234 1992 Newman/Haas Racing Lola T91/00 Ford XB V8tSRFPHX2-шы192 Lola T92/00LBHINDYDETPORMILNHMTORMISCLEROAVANMDONAZLS 1994 Chip Ganassi Racing Reynard 94i Ford XB V8tSRFPHXLBHINDYMILDETPORCLETORMISMDONHMVANROANAZLS4-шы118 1995 Newman/Haas Racing Lola T95/00 Ford XB V8tMIASRFPHXLBHNAZINDYMILDETPORROATORCLEMISMDONHMVANLS4-шы123 1996 Newman/Haas Racing Lola T96/00 Ford XD V8tMIARIOSRFLBHNAZMIS1MILDETPORCLETORMIS2MDOROAVANLS2-шы132 1997 Newman/Haas Racing Swift 007. i Ford XD V8tMIASRFLBHNAZRIOGATMILDETPORCLETORMISMDOROAVANLSFON8-шы108 1998 Newman/Haas Racing Swift 009. c Ford XD V8tMIAMOTLBHNAZRIOGATMILDETPORCLETORMISMDOROAVANLSHOUSRFFON7-шы112 1999 Newman/Haas Racing Swift 010. c Ford XD V8tMIAMOTLBHNAZRIOGATMILPORCLEROATORMISDETMDOCHIVANLSHOUSRFFON4-шы151 2000 Newman/Haas Racing Lola B2K/00 Ford XF V8tMIALBHRIOMOTNAZMILDETPORCLETORMISCHIMDOROAVANLSGATHOUSRFFON8-шы127 2001 Team Motorola Reynard 01i Honda HR 1 V8tMTYLBHTXSNHNAZMOTMILDETPORCLETORMISCHIMDOROAVANLAUROCHOULSSRFFON3-шы147 2002 Team Motorola Reynard 02i Honda HR 2 V8tMTYLBH9-шы110 Lola B02/00MOTMILLSPORCHITORCLEVANMDOROAMTLDENROCMIASRFFONMEX

Year Team Chassis Engine 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Rank Points Ref 1983 Kraco Racing March 83C Cosworth DFX V8tATLINDYMILCLEMIS1ROAPOCRIVMDOMIS2LVGLSPHXT 26th4 1984 Kraco Racing March 84C Cosworth DFX V8tLBHPHX1INDYMILPORMEACLEMIS1ROAPOCMDOSANMIS2PHX2LSLVG7th102 1985 Kraco Racing March 85C Cosworth DFX V8tLBHINDYMILPORMEACLEMIS1ROAPOCMDOSANMIS2LSPHXMIA9th53 1986 Kraco Racing March 86C Cosworth DFX V8tPHX1LBHINDYMILPORMEACLETORMIS1POCMDOSANMIS2ROALSPHX2MIA2nd171 1987 Kraco Racing March 87C Cosworth DFX V8tLBHPHXINDYMILPORMEACLETORMISPOCROAMDONAZLSMIA2nd158 1988 Kraco Racing March 88C Cosworth DFX V8tPHXLBHINDYMILPORCLETORMEA6th119 Lola T88/00MISPOCMDOROANAZLSMIA 1989 Newman/Haas Racing Lola T89/00 Chevrolet 265A V8tPHXLBHINDYMILDETPORCLEMEATORMISPOCMDOROANAZLS3rd150 1990 Newman/Haas Racing Lola T90/00 Chevrolet 265A V8tPHXLBHINDYMILDETPORCLEMEATORMISDENVANMDOROANAZLS2nd181 1991 Newman/Haas Racing Lola T91/00 Chevrolet 265A V8tSRFLBHPHXINDYMILDETPORCLEMEATORMISDENVANMDOROANAZLS1st234 1992 Newman/Haas Racing Lola T91/00 Ford XB V8tSRFPHX2nd192 Lola T92/00LBHINDYDETPORMILNHMTORMISCLEROAVANMDONAZLS 1994 Chip Ganassi Racing Reynard 94i Ford XB V8tSRFPHXLBHINDYMILDETPORCLETORMISMDONHMVANROANAZLS4th118 1995 Newman/Haas Racing Lola T95/00 Ford XB V8tMIASRFPHXLBHNAZINDYMILDETPORROATORCLEMISMDONHMVANLS4th123 1996 Newman/Haas Racing Lola T96/00 Ford XD V8tMIARIOSRFLBHNAZMIS1MILDETPORCLETORMIS2MDOROAVANLS2nd132 1997 Newman/Haas Racing Swift 007. i Ford XD V8tMIASRFLBHNAZRIOGATMILDETPORCLETORMISMDOROAVANLSFON8th108 1998 Newman/Haas Racing Swift 009. c Ford XD V8tMIAMOTLBHNAZRIOGATMILDETPORCLETORMISMDOROAVANLSHOUSRFFON7th112 1999 Newman/Haas Racing Swift 010. c Ford XD V8tMIAMOTLBHNAZRIOGATMILPORCLEROATORMISDETMDOCHIVANLSHOUSRFFON4th151 2000 Newman/Haas Racing Lola B2K/00 Ford XF V8tMIALBHRIOMOTNAZMILDETPORCLETORMISCHIMDOROAVANLSGATHOUSRFFON8th127 2001 Team Motorola Reynard 01i Honda HR 1 V8tMTYLBHTXSNHNAZMOTMILDETPORCLETORMISCHIMDOROAVANLAUROCHOULSSRFFON3rd147 2002 Team Motorola Reynard 02i Honda HR 2 V8tMTYLBH9th110 Lola B02/00MOTMILLSPORCHITORCLEVANMDOROAMTLDENROCMIASRFFONMEX

(Іс-шара)1 : Чемпионат емес, чемпионат жарысынан бір күн бұрын өткізілетін көрме жарысы.

Индикар сериясы

Жыл Командасы Шасси No Двигатель 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Рангылық Ұпайлары Ref 2001 Команда Motorola Dallara IR 01 39 Oldsmobile Aurora V8PHXHMSATLINDYTXSPPIRRIRKANNSHKTYSTLCHITX2 34-шы 35 2002 Команда Green Dallara IR 02 Chevrolet Indy V8HMSPHXFONNAZINDYTXSPPIRRIRKANNSHMISKTYSTLCHITX2 38-ші 26 2003 Andretti Green Racing Dallara IR 03 7 Honda HI3R V8HMSPHXMOTINDYTXSPPIRRIRKANNSHMISSTLKTYNAZCHIFONTX2 24-ші 80 2006 Dallara IR 05 1 Honda HI6R V8HMSSTPMOTINDYWGLTXSRIRKANNSHMILMISKTYSNMCHI 24-ші 35 2007 39 Honda HI7R V8HMSSTPMOTKANINDYMILTXSIOWRIRWGLNSHMDOMISKTYSNMDETCHI 27-ші 17