Кіріспе
Ертедегі грек тіліндегі Жаңа Өсиет қолжазбасы
Папирус 46 (П. Честер Битти II), сиглуммен белгіленеді (Грегори-Аланд нөмірлеуі бойынша), папируста жазылған ертедегі грек тіліндегі Жаңа Өсиет қолжазбасы және Честер Битти папирустарының құрамына кіретін қолжазбалардың бірі. Честер Битти папирустарының арасында бірнеше тегі бар, олардың ең ықтимал жері – Фаюм. Палеографиялық зерттеулер бойынша ол 175-225 жылдар аралығында, яғни біздің заманымыздың 3-ші ғасырының басында жазылған. Онда Пауылдың Римдіктерге, 1-Қорынттықтарға, 2-Қорынттықтарға, Ғалаттықтарға, Ефестіктерге, Қолосалықтарға, Филиппіліктерге, 1-Салоникалықтарға және Еврейлерге арналған хаттарынан үзінділер кездеседі. Кейбір жапырақтары Честер Битти Киелі кітап папирустарының, ал қалғандары Мичиган университетінің папирустар жинағында сақталады. 2020 жылдың қараша айында Жаңа Өсиет қолжазбаларын зерттеу орталығы (CSNTM) Хендрикссон баспасымен бірлесіп, қара-ақ фонға түсірілген 1:1 ажыратымдылықтағы факсимильдік басылымын жариялады.
Сипаттама
Кодекс бір ғана жинақтан жасалған папирустан тұрады, парақтың мөлшері шамамен алғанда. Мәтін бір бағанға жазылған, мәтін блогының орташа мөлшері бір бетке 26-32 жол, бірақ жолдардың ені де, бір бетке жолдардың саны да біртіндеп өседі. Әрбір беттің төменгі жағындағы мәтінді қамтитын жолдар зақымдалған (лакуноз), кодекстің бірінші тоқсанында 1–2 жол жоқ, ортаңғы жартысында 2–3 жол, ал соңғы тоқсанында жеті жолға дейін жоқ. Ежелгі қолжазбаларда сирек кездесетіндей болса да, кодексте әрбір бет нөмірленген. Римдіктерге, Еврейлерге және 1 Қорынттықтардың соңғы тарауларында кішкентай, қалың штрихтар немесе нүктелер кездеседі, олар бастапқы көшіруші емес, оқырманның қолынан шыққан деп саналады, себебі сия мәтіннің өзінен әлдеқайда ақшыл. Олар мағыналық бөлістерді белгілейтін сияқты (Құдай кітаптарындағы тармақтарға ұқсас), сондай-ақ, екі кодексті де сақтаған қауымда оқу орын алғанын көрсетеді. Эдгар Эбохо бұл "оқу белгілерінің" аралықтарымен немесе аралықтарсыз оқырмандарға көмектесетін, көбінесе діни қызметтерде қолданылатын құрал болғанын дәлелдеді.
Nomina Sacra (Құдай аты)
атаулы қасиеттердің кең және жақсы дамыған жүйесін қолданады. Онда қысқартылған түрінде (атай сөз) келесі атаулы қасиеттер кездеседі: (κυριος / Иеміз) немесе (χριστος / майланған) (Ιησους / Иса) (θεος / Құдай) (πνευμα / Рух) (υιος / Ұлы) (σταυρος / айқыш). Атаулы қасиеттердің қолданылуы туралы талқылаулар кезінде Брюс Гриффин Йонг Кю Кимге қарсы пікір білдірді, атап айтқанда, атаулы қасиеттер жүйесінің мұндай кең қолданылуы қолжазбаның 1 ғасырға жататындығын жоққа шығарады. Алайда, ол Кимнің болжамын тек осы негізде жоққа шығаруға болмайтынын мойындады, себебі атаулы қасиеттер жүйесінің нақты шығу тегі толыққанды анықталмаған. Екінші жағынан, Филип Комфорт (шамамен 150–75 жылдар) жазушының үлгісінде атаулы қасиеттер шектеулі немесе мүлдем қолданылмағандығын көрсетеді. Бірнеше жағдайда, контекст атаулы қасиет талап ететін жерде, «Рух» сөзі толық жазылған, бұл жазушының мағынасына сәйкес атаулы қасиеттерді қолданғанын, бірақ үлгіден нұсқау алмағандықтан «Рух» пен «рух» арасындағы айырманы ұғуға тырысқанын көрсетеді. Сондай-ақ, мәтінде Мәсіхтің қысқа немесе толық түрі тұрақсыз қолданылады.
Мазмұны
Құрамында Пауылдың хаттарының көпшілігі бар, бірақ кейбір парақшалар жоқ. Онда (рет бойынша) Римдіктерге арналған хаттың соңғы сегіз тарауы, Еврейлерге арналған хат, 1-2 Коринфтіктерге арналған хаттар, Ефестіктерге арналған хат, Ғалаттықтарға арналған хат, Филиппіліктерге арналған хат, Колосалықтарға арналған хат және 1 Салоникалықтарға арналған хаттың екі тарауы бар. Барлық жапырақтарының төменгі жағындағы бірнеше қатарлар зақымданудан жоғалған. (CB = Chester Beatty Library; Mich. = University of Michigan)
Folio Contents Location 1–7 Римдіктерге 1:1–5:17 Жоқ 8 Римдіктерге 5:17–6:14 CB 9–10 Римдіктерге 6:14–8:15 Жоқ 11–15 Римдіктерге 8:15–11:35 CB 16–17 Римдіктерге 11:35–14:8 Mich. 18 (фрагмент) Римдіктерге 14:9–15:11 CB 19–28 Римдіктерге 15:11–Еврейлерге 8:8 Mich. 29 Еврейлерге 8:9–9:10 CB 30 Еврейлерге 9:10–26 Mich. 31–39 Еврейлерге 9:26–1 Коринфтіктерге 2:3 CB 40 1 Коринфтіктерге 2:3–3:5 Mich. 41–69 1 Коринфтіктерге 3:6–2 Коринфтіктерге 9:7 CB 70–85 2 Коринфтіктерге 9:7–соңы, Ефестіктерге, Ғалаттықтарға 1:1–6:10 Mich. 86–94 Ғалаттықтарға 6:10–соңы, Филиппіліктерге, Колосалықтарға, 1 Салоникалықтарға 1:1–2:3 CB 95–96 1 Салоникалықтарға 2:3–5:5 Жоқ 97 (фрагмент) 1 Салоникалықтарға 5:5, 23–28 CB 98–104 1 Салоникалықтарға 5:28–2 Салоникалықтарға, және мүмкін Филимонға; 1-2 Тиматайға және Титке қатысты (төменде қараңыз) Жоқ.
Folio Contents Location 1–7 Romans 1:1–5:17 Missing 8 Rom 5:17–6:14 CB 9 10 Rom 6:14–8:15 Missing 11–15 Rom 8:15–11:35 CB 16–17 Rom 11:35–14:8 Mich. 18 (fragment) Rom 14:9–15:11 CB 19–28 Rom 15:11–Hebrews 8:8 Mich. 29 Heb 8:9–9:10 CB 30 Heb 9:10–26 Mich. 31–39 Heb 9:26–1 Corinthians 2:3 CB 40 1 Cor 2:3–3:5 Mich. 41–69 1 Cor 3:6–2 Corinthians 9:7 CB 70–85 2 Cor 9:7–end, Ephesians, Galatians 1:1–6:10 Mich. 86–94 Gal 6:10–end, Philippians, Colossians, 1 Thessalonians 1:1–2:3 CB 95–96 1 Thess 2:3–5:5 Missing 97 (fragment) 1 Thess 5:5, 23–28 CB 98–104 Thought to be 1 Thess 5:28–2 Thessalonians, and possibly Philemon; as for 1–2 Timothy, and Titus (see below) Missing
Жоғалған мазмұны
Соңғы жеті жапырақтың мазмұны белгісіз, себебі олар жоғалған. Кенион екінші Салоникалықтарға арналған хатқа екі жапырақ қажет ететінін есептеп, қалған канондық Пауылдық әдебиет үшін бес жапырақ (10 бет) ғана қалдырды. Олар: Бірінші Тімотеге (шамамен 8,25 бет), Екінші Тімотеге (6 бет), Титке (3,5 бет) және Филемонға (1,5 бет) – барлығы он жапырақ (19,25 бет) қажет. Осылайша Кенион бастапқы құрастырылымда пасторлық хаттардың болмағанын қорытындылады. Жалпы, Кенион кодекстің соңында жоғалған жапырақтардың мазмұнына қатысты түрлі мүмкіндіктерге ашық болды. Ол соңғы бес жапырақ бос қалдырылған немесе пасторлық хаттарға орын жасау үшін қосымша жапырақтар қосылған болуы мүмкін деген пікірде болды. 1998 жылы Джереми Дафф Кенионның екінші ұсынысын қызу қолдап, жазушының кодекстің екінші жартысында бір бетке жазылатын әріптер санын арттырғанын көрсетті. Даффтың сөзіне қарағанда, жазушы дәстүрлі 14 хаттан тұратын жинақтың бәрін қосуды жоспарлаған және бастапқы қорапта жеткілікті орын болмаса, қосымша жапырақтар қосылған болар еді. Сондай-ақ, Дафф бірнеше ежелгі кодекстерді мысалға келтірді, оларды кодекске көбірек материал қосу үшін қосымша жапырақтар тіркеудің жақсы дәлелі деп санайды. Дафф ұсынған ежелгі дәлелдердің маңыздылығына күмән тудырылғанмен, сақталған ежелгі бір қорапты кодекстерді зерттеу кодекстің соңында бос беттер қалдыру практикасының бар екенін көрсетеді. Осылайша, кодекстің бастапқы құрастырылымында қандай мазмұн болғаны туралы мәселе әлі де ашық күйде қалып отыр.
Шығу тегі
Папирустың қайдан алынғаны белгісіз. Кенион бұл кодекс пен басқа Битидің Киелі кітап папирустары Файюм аймағынан шыққан деп ойлады. Коптолог Карл Шмидт кітаптардың "‘Alâlme, Нилдің шығыс жағалауындағы Аṭfiḥ, ежелгі Aphroditopolis аймағындағы ауылда" табылғаны туралы естіген. Дегенмен, Мичиган университетінің кодексінің бір бөлігін сатып алған археологтар оның Асюттан (ежелгі Lykopolis-тен) келгеніне сенді. Осылайша, нақты табылған орны туралы бір пікірге келмейді.