Никомед IV Филопатор: Б.з.д. 94-74 ж.ж. Вифиния патшасы, Никомед III-тің ұлы және мұрагері. Өмірі, туған анасы туралы әртүрлі мәліметтер. Тарихтан оқыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бітүния патшасы (б.з.д. 94–74 ж.)
King of Bithynia (94–74 BC)
IV Никомед Филопатор б.з.д. 94 жыл шамасынан бастап б.з.д. 74 жылға дейін Бітүния патшасы болды. Ол Бітүнияның Никомед III-нің тұңғыш ұлы және мұрагері еді.
Nicomedes IV Philopator was the king of Bithynia from c. 94 BC to 74 BC. He was the first son and successor of Nicomedes III of Bithynia.
Өмір
Мемнон Гераклеялық Никомед IV-тің Никомед III-тің әйелі Нисадан туған ұлы екенін жазды, бірақ Граний Лицинианның сөзіне сенсек, ол Никомед III-тің Аристоника есімді бірінші әйелінен туған ұлы. Граний Лициниан оның туылғаннан кейін тоғыз күнде қайтыс болғанын айтады. Оның үш жарты бауыры болған: Ниса – әкесінің екінші әйелі Нисадан, Сократ Крест – әкесінің күңі Хагнеден, ал мүмкін, Пыламен III – белгісіз әйелден. Оның билеуі әкесінің қайтысымен басталды. Патшалығының алғашқы жылдары салыстырмалы түрде тыныш өтті, бірақ көп ұзамай Понт патшасы Митридат VI (Никомед IV-тің анасының туысы), Республиканың соңғы кезеңінде Римнің ірі жауы, Битиния шекараларын мазалауға кірісті. 90 жылы Митридат VI-ның көмегімен Никомед IV-тің ағасы Сократ Крест Никомед IV әскерін жеңіп, оны Италияға қашуға мәжбүр етті. Римнің аймақтағы ықпалы арқасында Маний Аквилий оны таққа қайта отырғызды. Бірақ Аквилий Никомед IV-ті Митридат VI-ның жеріне шабуыл жасауға итермеледі, соның салдарынан Митридат VI 88 жылы қайтадан қарсы шара қолданды. Никомед IV тағы да Римге қашты. Митридат Битинияға және Азияның рим провинцияларына басып кірді, осылайша бірінші Митридат соғысы басталды. Римдіктер үшін Шығыс – алтын мен күміс кенішіндей мол байлыққа толы аймақ болды. Сондықтан, Гай Марий мен консул Луций Корнелий Сулла сияқты екі күшті римдік осы аймақта билікке ие болуды мақсат етті. Сулла Римге шабуыл жасап, Мариустың қызметін тоқтатқаннан кейін, шығысқа аттанып, келесі үш жыл бойы Митридат VI-мен бірнеше рет шайқасты. Ақырында, 85 жылы Митридат VI бейбітшілік туралы келісімге келді және ауыр айып төлегеннен кейін Понттағы патшалығын сақтап қалды. 84 жылы Никомед IV Битиния тағына қайта оралды. Оның арасында жыныстық қатынас болған-болмағаны белгісіз, мүмкін, бұл қарсыластары тарапынан таратылған әңгіме ғана болған, ал Цезарь мұның рас еместігін қатаң түрде жоққа шығарды. 74 жылы Никомед IV патшалықтың соңғы әрекеті ретінде бүкіл Битиния патшалығын Римге мұра етті. Рим Сенаты оны дереу жаңа провинция деп жариялады. Бірақ Римнің ескі жауы, Понт патшасы Митридат VI-ның Битинияға қатысты өзге жоспарлары болды. Никомед IV-тің өлімі мен мұрагерлік тікелей үшінші Митридат соғысына алып келді.
Memnon of Heraclea wrote that Nicomedes IV was the son of Nicomedes III by his wife Nysa, but according to Granius Licinianus he was a son of Nicomedes III by a first wife called Aristonica, who Granius Licinianus claims died nine days after his birth. He had three half siblings, Nysa by his father's second marriage to Nysa, and a half brother named Socrates Chrestus from his father's concubine, Hagne, and possibly Pylaemenes III by an unknown woman. His reign began at the death of his father. The first few years of his kingship were relatively peaceful, but soon King Mithridates VI of Pontus (the maternal grand uncle of Nicomedes IV), one of Rome's greatest enemies during the late Republic, began harassing Bithynia's borders. Nicomedes IV's brother, Socrates Chrestus, assisted by Mithridates VI, defeated Nicomedes IV's army in 90 BC, and Nicomedes IV was forced to flee to Italy. He was restored to his throne by Manius Aquillius due to Rome's influence in the region. However, Aquillius encouraged Nicomedes IV to raid Mithridates VI's territory, prompting Mithridates VI to retaliate again in 88 BC. Nicomedes IV fled once again to Rome. Mithridates invaded and conquered Bithynia and the Roman provinces of Asia starting the First Mithridatic War. The East was seen by the Romans as a province providing an abundance of gold and silver. As such, two powerful Romans, Gaius Marius and the consul Lucius Cornelius Sulla aimed at a command in the region. After marching on Rome and outlawing Marius, Sulla sailed east and fought Mithridates VI on several occasions over the next three years, and finally in 85 BC, Mithridates VI sued for peace, and was allowed to retain his kingship in Pontus after paying a heavy fine. Nicomedes IV was restored to his throne in Bithynia in 84 BC. It is unknown if a sexual relationship existed or was only a story told by his opponents, and Caesar vigorously denied its truthfulness. As one of his last acts as king of Bithynia, in 74 BC, Nicomedes IV bequeathed the entire kingdom of Bithynia to Rome. The Roman Senate quickly voted it as a new province. Rome's old enemy Mithridates VI of Pontus had other plans for Bithynia, however, and Nicomedes IV's death and bequeathal led directly to the Third Mithridatic War.