Кіріспе
Грек мифологиясындағы ханшайым
Грек мифологиясында Ино (Ino) – тебалық ханшайым, кейін Беотия патшайымы болған. Өлімінен және түрленуінен кейін, ол "ақ құдай" эпитетімен белгілі Леукотея ретінде құдайша табынылды. Алкман оны "Теңіз патшайымы" (θαλασσομέδουσα thalassomédousa) деп атады, егер бұл әдеби тіл болмаса, ол Амфитриттің екі жақты нұсқасы болар еді.
Отбасы
Ино – Фива патшасы Кадмус пен королева Гармонияның екінші қызы және Дионис туған Кадмус әулетінің өлімді әйелі Семеленің үш қарындасының бірі. Оның жалғыз ағасы – Тебаның тағы бір билеушісі Полидор. Екі қарындасы Агаве мен Автоноэмен бірге олар Дионисқа күтім жасаған және оның құдайлық мейірбикелері болды: Ино – алғашқы Дионис әйелі, құдайға күтім жасаған және құдайлық менад. (Kerenyi 1976:246) Ино – Миния патшасы Атамастың екінші әйелі, Леарх пен Меликерттің анасы және Фрикс пен Хельдің әкесінен туған қарындасы.
Мифология
Манадалар ақымақтықтарының кесірінен өз балаларының дене мүшелерін жыртып тастағандары жөнінде әңгімелер бар. Ясон мен Алтын Жүн туралы батырлық сағаның түпқырлында Атамас пен Нефеленің егіз балалары Фрикс пен Хелле, өз әкесінің әйелі Инодан жек көрінетін. Ино егіздерден құтылу үшін арам пиғылмен жоспар құрды, олар өспеу үшін Беотияның барлық егін тұқымдарын қуырып жіберді. Аштықтан қорқып қалған жергілікті шаруалар жақын жердегі оракулдан көмек сұрады. Ино оракулға жіберілген адамдарға пара беріп, Фрикс құрбандыққа шалынуы керек деп жалған айтты. Атамас көңілсіз келісім берді. Бірақ оны өлтіруге үлкермес бұрын, Фрикс пен Хелланы олардың анасы Нефеле жіберген алтын қошқар құтқарып алды. Хелла қошқардан құлап, Хеллеспонтқа (оның құрметіне аталған, "Хелла теңізі") түсіп, суға батып қайтыс болды, ал Фрикс Колхидаға дейін аман жетті, онда патша Эет оны қабылдап, мейірімділікпен күткен. Фрикс патшаға қызы Халкиопаны әйел ретінде берді. Алғыс айтып, Фрикс патшаға қошқардың алтын жүнін сыйға тартты, Эет оны өз патшалығындағы ағашқа іліп қойды. Кейін Ино Семеленің қызы, өзінің жүйегі Дионис есімді немересін тәрбиелеп, Гераның қызғанышын тудырды. Гера Атамасты ақылдан адастырды. Атамас ашуға еріп, ұлы Леархты өлтіріп, оны бұғыдай қуды да, Иноны іздеп жүрді. Ино одан қашып құтылу үшін ұлы Меликертпен бірге теңізге секіріп кетті. Кейін екеуі де теңіз құдайлары ретінде құлшылыққа алынды, Ино Леукотея ("ақ құдай"), Меликерт Палемон атанды. Басқа нұсқада Ино да ақыл-есін жоғалтып, Меликертті қайнаған қазанға лақтырып өлтірген, содан кейін өлі ұлымен бірге теңізге секіріп кеткен. Мейірімді Зевс Иноның өлуін қаламай, оны және Меликертті Леукотея мен Палемонға айналдырды. Ино, Атамас және Меликерт туралы оқиға екі маңызды тақырыпқа байланысты. Кадм мен Гармонияның қызы Иноның тағдыры бауырларының тағдырындай трагично болды: Семеле Зевстің баласына жүкті болғанда, өзінің мақтандығы мен сүйіктісіне сенімсіздігінен қаза тапты; Агава Дионис есімді ақылсыздыққа беріліп, өзінің ұлы Пентхесті өлтірді, ал үшінші бауырлас Актонояның ұлы Актеонды өзінің аңшы итттері жыртып жеді. Сондай-ақ, өзінің ұлы Леархты бұғыдай аулап өлтірген Ино мен Атамастың ақылсыздығы Диониспен байланысының нәтижесі болуы мүмкін, оның қатысуы ақылсыздыққа әкелуі мүмкін. Дионис, шарап құдайының билігінен ешкім де қашып құтыла алмайды. Еврипид "Бакхая" трагедиясында олардың ақылсыздығын Дионисиялық тұрғысынан түсіндіріп, олардың бастапқыда құдайдың құдайлығына сенбегендерінен тудырды. Иноның жоғалуынан кейін оның серіктерінің бірі Гераны кінәлап, Овидийге сәйкес, құдай оларды құстарға айналдырды, мүмкін aithuia құстарына (денеқұйрықтарға). Атамас екінші әйелі Иноға қайтып келгенде, Темисто (үшінші әйелі) балаларына ақ киім кигізіп, Иноға қара киім кигізіп, қара киімдегі балаларды өлтіруді бұйырды. Ино олардың киімдерін Темистоның білмеуіне қарай айырбастап, өз балаларын өлтірді. Леукотея құдайына айналған Ино Одиссейге (5:333ff) құдайлық көмек көрсеткен көптеген көздердің бірі болып табылады. Гомер оны "Кадмның қызы, әдемі білегі бар [καλλίσφυρος] Ино Леокотея деп атады, ол бір кезде адам тілімен сөйлейтін, бірақ қазір тұзды теңіз суларында құдайлардың құрметіне ие болды". Ол Одиссейге жамылғысын жауып, шапанын және кемені тастап, толқындарға сеніп, құрлыққа және ақырында Фаекейлердің мекені - Шерия (Коркира) аралына қалай жетуге болатынын айтады. Тарихи дәуірде Дионис қызметіндегі Тебалық манадалардың әйел желісі бойынша Инодан шыққандығын айтты; біз мұны Магнезиядағы Мэйандрдағы жазуда Дионисстің жаңа құпияларын Магнезияда басқару үшін Инно үйінен келген Тебалық үш манаданы шақырғанынан білеміз (Буркерт 1992:44).
Фестивальдар
Иноа (Ἰνῶα) құрметіне көптеген түрлі жерлерде мерекелер тойланды.