Кіріспе

VIII ғасырдағы франк билеушісі Карлман (706 және 716 жылдар аралығында – 17 тамыз 754) – сарайдың басқарушысы және франктардың герцогы Карл Мартел мен оның әйелі Тревердің Хротрудының үлкен ұлы. Карл 741 жылы қайтыс болғаннан кейін Карлман мен оның інісі Пепин Ұзын әкесінің лауазымдарын мұрагерлік етті, Карлман Аустразияда, ал Пепин Неустрияда биледі. Ол кейін Каролингтер деп аталған әулеттің мүшесі болды және франктардың биліктегі Меровингтер патшаларының есебінен олардың билігін нығайтуға зор үлес қосты деуге болады. 747 жылы ол қоғамдық өмірден шығып, монах болып киелі киім киді. Норман Кантордың сөзіне қарағанда, ол "жаңа үлгідегі қасиетті патшалардың алғашқысы", "патшалық биліктен гөрі діни құлшылыққа көбірек бейім, келесі үш ғасыр бойы жиі кездесетін және германдық қоғамға христиандық нанымның күшейген ықпалының белгісі" болды.

Билікті қабылдау

Чарльз Мартел қайтыс болғаннан кейін, билік оның жартылай ағасы Грифоны, Чарльздың екінші әйелі Сванахильден туған ұлын қамту үшін бөлінбеді. Бұл Чарльздың өсиетімен болды; Грифо патшалықтың үлесін талап еткенімен, оның ағалары оған бас тартты. 741 жылы Карлман мен Пипин Лаонда Грифоны қоршап алып, тұтқынға ұстап, монастырға жіберуге мәжбүр етті. Әрбір ағасы сарайдың мэрі ретінде өзінің ықпал ету аймағына назар аударды, Пепин батыста (Нейстрия деп аталатын, шамамен Нанси мен Реймс арасындағы аймақта) және Карлман шығыста (Австразия деп аталатын, шамамен Брюгге, Метц және Фулда арасындағы аймақта), бұл Каролингтердің билік ортасы болды. Грифоны бағындырғаннан кейін, әкесі сияқты патшалықты қорғауда өзін көрсетпеген екі мэр, Карлманның бастамасымен Меровингтерден III Хильдерихті патша етіп тағайындады (743). Пипин 742–743 жылдары сакстарға қарсы Карлманға көмектесті, герцог Теодорих келісімге келуге мәжбүр болғанда, сондай-ақ 742 және 744 жылдары Бавария герцогы Одилоға қарсы күресті, осы кезде ағалар мен күйеу баласы арасында бейбітшілік орнатылды, себебі Одило олардың әпкесі Хилтрудаға үйленген еді.

Династияның нығаюы

Карлман өзінің билігін Англия-Саксония миссионері Уинфридті (кейіннен – әулие Бонифацийді) қолдау арқылы нығайтты. Бұл оның атасы Герстальский Пипин кезінде басталып, әкесі Карл Мартель кезінде жалғасқан саясаттың бір бөлігі болды. Карл Мартель Баварияда төрт діни округ (Зальцбург, Регенсбург, Фрайзинг және Пассау) құрып, оларға Бонифацийді Рейннен шығысқа қарайғы Германияның архиепископы және митрополиті етіп тағайындады, ол Майнц қаласында орналасқан болатын. Бонифаций 723 жылдан бастап Карл Мартельдің қорғауында болды, тіпті әулие өзінің ескі досы Винчестерлік Даниэльге, оның қорғауы болмаса, шіркеуін басқара алмайтынын, дін қызметкерлерін қорғай алмайтынын және сенімсіздік пен жалған құдайларға табынуды тоқтата алмайтынын айтқан. Карлман 742 жылы Франк мемлекетінің шығыс аймақтарында өткен алғашқы маңызды шіркеу синоды – Concilium Germanicum жиналысын өткізуге мұрындық болды. Ол және Бонифаций бірлесіп төрағалық еткен синодта дін қызметкерлеріне қару ұстауға және үйлерінде әйелдерді қабылдауға тыйым салынды, сондай-ақ олардың басты міндеттерінің бірі – түрлі дінге сенушілердің нанымдарын жою екендігі шешілді. Оның әкесі жиі шіркеу мүлкін жақтастарына сыйлап, Тур шайқасында жеңіске жеткен тұрақты армияны қаржыландырған (Бонифаций христиандықты қорғау үшін қажет деп санаған саясат). 742 жылға қарай Каролингтер әскери қызметкерлеріне жалақы төлеуге және шіркеуді қолдауға жеткілікті бай болды. Карломан үшін, дінге берілген адам үшін, бұл махаббатқа негізделген міндет болды, ал Пиппин үшін – практикалық қажеттілік. Екеуі де әулеттері мен шіркеу арасындағы байланысты нығайту қажеттігін түсінді. Карлман Бонифацийдің ең маңызды құрылымдарының бірі – Фулда монастыры үшін жер сыйлады. Бұл іс-әрекеттер Карлманның және жалпы отбасының беделін арттырды, әсіресе Бавариялық Агилольфингтер сияқты басқа да беделді германдық әулеттерімен бәсекелестік тұрғысынан.

Қоғамдық өмірден кету

15 тамыз 747 жылы Карлман сарайдың мэрі лауазымынан бас тартып, Рим папасы Захарияның Римде шашын қырқып, монастырь өмірін басталды. Осы кезеңдегі барлық дереккөздер Карлманның әлемнен бас тартуы өз еркімен болғанын көрсетеді, бірақ кейбіреулер оның Римге басқа, белгісіз себептермен барғанын және Рим папасының Пипиннен Карлманды Италияда ұстап тұру туралы сұранысы бойынша Римде қалуға "ынталандырылғанын" болжайды. Карлман Монте Сораттеде монастырь құрып, содан кейін Монте Кассиноға барды. Осы кезеңдегі барлық дереккөздер оның шақырудың монастырь өмірі екеніне сенгенін көрсетеді. Ол Монте Кассиноға тартып, өмірінің көп бөлігін сол жерде медитация мен дұғада өткізді. Оның ұлы Дрого Пепиннен әкесінің отбасылық мұрасының үлесін талап етті, бірақ ол тез арада бейтараптандырылды. Карлман зейнетке шыққаннан кейін жеті жыл өткен соң, өлімі алдында ол тағы да қысқа уақытқа қоғамдық сахнаға шықты. 754 жылы папа Стефан II, енді патша болған Пепинге Ломбардтардың патшасы Аистульфқа қарсы көмек сұрады. Карлман Аистульфтің өтінішімен Монте Кассинодан ағасына барып, Италияға жорық жасамауын сұрады. Аистульфпен бірігіп, ағасын жаңылыстыруға тырысқанын білген Пепин дайындықтарын жалғастырып, Монте Кассиноға қайтудың орнына Франциядағы бенедиктиндік монастырға қоныстануын өтінді. Бірақ, одан бұрын Карлман 17 тамызда Виеннада қайтыс болды. Ол Монте Кассиноға жерленді.