Кіріспе

Жаттығу құралдары түрі, Джош Тернердің альбомы.

Ұрғылау қапшығы (немесе британдық ағылшын тіліндегі punchbag) – қайталап ұруға арналған берік қапшық. Ұрғылау қапшығы көбінесе цилиндр пішіндес болып, тиісті қаттылықтағы әртүрлі материалдармен толтырылады.

Тарих

Соққы төңкергіштері жауынгерлік өнер мен қылышпен күресте әскери оқудың барлық жазба тарихы бойында қолданылып келген. Азия жауынгерлік өнеріндегі ұқсас құралдарға Окинава макиварасы және қытайлық мок-джонг жатады, олардың беттеріне жұмсақ төсемдер орнатылуы мүмкін.

Құрылыс

Соққы беру қаптары көбінесе астық, құм, мата қиқымдары немесе басқа материалдармен толтырылады және әдетте төбеге ілінеді немесе тіреуге бекітіледі. Кейбір қаптардың ішінде ауа немесе су толтыруға арналған ішкі қапшық болады. Соққы беру қабының конструкциясы оған қайталама және тұрақты физикалық әсерге шыдауға мүмкіндік береді. Қап сонымен қатар пайдаланушыға зиян келтірмей соққы күшін жұта алуы керек.

Түрлері

Соққы қаптарының әртүрлі түрлері бар, олардың өлшемі, қолданылуы және орнату әдісіне байланысты әртүрлі атауларымен аталады. Көбінесе соққы қаптары былғары немесе винил сияқты тозуға және көбеюге төзімді синтетикалық материалдармен қапталған. Төмен пайдалану және ылғалдылық болған жағдайда қалам да қап материалы ретінде қолданылуы мүмкін. Жылдамдық қаптары (немесе жылдамдық доптары) – жерге параллель кері қайту платформасына жоғарыдан бекітілген кішкентай, ауа толтырылған қаптар. Бұл қаптар жекпе-жекшіге қолдарын жоғары ұстауға, қол-көз үйлестіруді жақсартуға және соққылар кезінде салмақты аяқтары арасында ауыстыруды үйренуге көмектеседі. Олар жылдамдық доптары немесе жылдамдық доп қаптары деп те аталады. Әдетте олар ауамен толтырылады және ПУ негізінде немесе былғарыдан жасалған материалмен жабылады. Олар түрлі өлшемдерде келеді: үлкен, орташа және кішкентай. Қап неғұрлым үлкен болса, соғұрлым баяурақ болады және оны қоздыру үшін көбірек күш қажет. Үлкен қаптар күш пен төзімділікті арттыру үшін көбірек қолданылады, ал кішкентай қаптар жаттығушы спортшыға жылдамдыққа, уақытты ұстауға және үйлестіруге назар аударуға мүмкіндік береді. Жаңадан бастаушылар бұл қапты жылдамдық емес, "бақылау қабы" ретінде қарастыруы мүмкін, өйткені олар соғу күштерін және жылдамдықтарын бақылай алғанға дейін жылдам және қайталап соққы бере алмайды. Боксшы әдетте жылдамдық қабын алдыңғы жағынан ұрады, бірақ оны барлық жағынан – алдыңғы, артқы және бүйірлерден – тұмсықтар мен шынтақтарды қолданып соғуға болады. Бұл әдіспен пайдаланушы импровизациялық ырғақты акценттер жасайтын көптеген әртүрлі соққы комбинацияларын орындай алады. Жылдамдық қаптары көбінесе тік ілінеді, бірақ соңғы кезде қабырғаға көлденең ілу әдісі қайтадан танымал болып келеді. Бұл әдіс ХХ ғасырдың басында, әсіресе 1920-1940 жылдары өте танымал болған. Көлденең ілінген қапқа тік ілінген кезде қолданылатын соққы дағдыларын қолдануға болады. Координациялық қап – жылдамдық қабының жаңа түрі, ол ырғақты емес, болжаусыз қозғалады. Сонымен қатар, дәстүрлі жылдамдық қабы платформасын орнату кезінде қажет болатын қиын монтаждау мен бекітуге байланысты, есікке орнатылатын портативті жылдамдық қабы платформасы жасалды. Төменге қарайғы қысым осы портативті жылдамдық қабы платформасын тұрақтандырады, оны кез келген есікте қолдануға мүмкіндік беретін кернеу жүйесі арқылы орнатуға және алып тастауға болады. Swerve balls / floor to ceiling balls / double end bags жылдамдық қаптарына ұқсас, айырмашылығы – қаптың мөлшері, пішіні және материалы әртүрлі болуы мүмкін, ал кабель жүйесі төбеге және едендегі клипке бекітіледі. Боксшы допқа соққы бергенде, ол оларға жылдам соққы беру арқылы жауап береді, мақсаты – бұрылу, соққы беру, жалтару және үйлестіруді жақсарту. Бұл қаптар неғұрлым қатты және жылдам соққы алса, соғұрлым көп қайтарылады және әр түрлі қимылдар мен бұрыштармен әрекет етеді, осылайша жауынгерге кең тәжірибе береді. Дене-бас үйлесімді жаттықтыруға арналған екі қабатты еденнен төбеге дейінгі шарлар да бар. Еркін тұрған ауыр қаптар – жоғарыдан ілінген емес, салмақты тұғырға орнатылған ауыр қаптар. Тұғырдың негізі құммен немесе сумен толтырылады, бұл қапқа тұрақтылық береді және оның қозғалуын болдырмайды. Олар ауыр қаптарды ілумен бірдей мақсатқа қызмет етеді, бірақ оларды аударып, жерге және ұрып-соғу үшін де қолдануға болады. Стандартты ауыр қаптардың басқа да түрлеріне екі ұшынан көлденең аспасы, үстіңгі кесуді жаттығу үшін және цилиндрлі емес пішіндер кіреді. Сонымен қатар, өздігінен жұмыс істейтін рефлекстік қаптар (өздігінен жұмыс істейтін жылдамдық қаптары) да бар. Үстіңгі кесу қаптары ХХІ ғасырдың басында пайда бола бастады. Бокспен айналысу үшін түрлі-түсті қаптар мен жаттығу жабдықтарының көптігіне байланысты, клубтар мен спорт залдарында үстіңгі кесу қабы жиі кездеседі. Ол үстіңгі кесу, соққы, керл соққы және жоғары және төмен соққы жаттығуларының жылдам жарылыстарына арналған. Бұл жекпе-жекшіге стандартты 4 футтық тура ПУ (полиуретан) соққы қаптарына қарағанда әр түрлі ұзындықта, әр түрлі жылдамдықта және әр түрлі күштерде соғуға мүмкіндік береді. Үстіңгі кесу қаптарының кейбір түрлері: бұрышты қаптар – ілгектер мен үстіңгі кесуді жаттықтыру үшін қолданылатын үстіңгі кесу қабының нұсқасы; үстіңгі кесу көлденең соққы тақтасы, тамшы тәрізді қап, дене ұстағыш/қирату шар қабы немесе боулинг доп қабы – тізелер мен үстіңгі кесуді жаттықтыру үшін қолданылады. Қабырғаға ілінетін қап – қабырғаға бекітілген және ілгектер мен үстіңгі кесуді жаттықтыру үшін қолданылатын қап. Дене пішіндес жаттығу құралдары, мысалы, қазіргі заманғы "дене қарсыласы" қабы, көбінесе синтетикалық материалдардан жасалады, ал соққы қаптары кейде жоғарыдан ілінген емес, салмақты тұғырға орнатылады. Бұл қаптар тірі қарсыласты имитациялауға тырысады, сонымен қатар спарринг серігіне қауіпті деп есептелетін маңызды аймақтарға соққы беруді жаттығу мүмкіндігін береді. Бұл қаптар қатаң мағынада соққы қаптары деп есептелмейді, бірақ қытайлық Вин Чунның ағаш адам аппараты, орта ғасырлық квинтайн және қазіргі заманғы штыкпен жаттығуларда қолданылатын нысаналардың заманауи нұсқалары. Үлкен инфляциялық шарлар, салмақты негізі бар, тағы бір соққы қабының түрі, көбінесе суретпен боялған және балалар ойыншығы ретінде сатылады.

Қауіпсіздік шаралары

Ауыр қаптар әдетте "иілгіштігі" аз болатын тығыз материалмен толтырылады (мысалы, құм, астық және т.б.); жарақаттарды болдырмау үшін жаттығу кезінде қолды қорғау (бокс қолғаптары, қап үшін қолғаптар, жаттығу қолғаптары, қолғап орамалары және т.б.) қолданылады. Тәжірибесіз немесе жас спортшыларға (<18 әйел, <21 еркек) ауыр қапқа күшті соққылар жасау ұсынылмайды, себебі байланыстың жыртылуы, созылуы немесе сүйек пластинасының зақымдануы сүйек құрылымына кері әсер ете алады. Жарақат алу ықтималдығын азайту үшін (мысалы, боксшының қол сүйегінің сынуы) соққыларды мұқият бағыттау қажет.