Кіріспе
Эдо дәуірінің оқшаулану кезінде Жапонияда математиканың тәуелсіз дамуы. Жапон математикасы (和算) – Эдо дәуірінде (1603–1867) Жапонияда дамыған ерекше математика түрін білдіреді. «Васан» термині 1870 жылдары «ва» («жапон») және «сан» («есептеу») сөздерінен туындап, жапон математикалық теориясын Батыс математикасынан (洋算 yōsan) ажырату үшін қолданылды. Математика тарихында васанның дамуы Батыс әлемінен тысқары қалыптасты. Мейдзи дәуірінің (1868–1912) басында Жапония және оның халқы Батысқа ашылды. Жапон ғалымдары Батыс математикалық әдістерін қабылдады, бұл васан идеяларына қызығушылықтың азаюына себеп болды.
Japanese mathematics (和算) denotes a distinct kind of mathematics which was developed in Japan during the Edo period (1603–1867). The term wasan, from wa ("Japanese") and san ("calculation"), was coined in the 1870s and employed to distinguish native Japanese mathematical theory from Western mathematics (洋算 yōsan). In the history of mathematics, the development of wasan falls outside the Western realm. At the beginning of the Meiji period (1868–1912), Japan and its people opened themselves to the West. Japanese scholars adopted Western mathematical technique, and this led to a decline of interest in the ideas used in wasan.
Тарих
Жапон математикалық схемасы Жапония халқы еуропалық ықпалдардан оқшауланған кезеңде дамыды, бірақ оның орнына Қытайда жазылған ежелгі математикалық мәтіндерден, соның ішінде Юань әулетінен және одан бұрынғылардан қарыз алды. Жапон математиктері Йошида Шичибей Кою, Имамура Чишо және Такахара Кисшу ең ерте жапон математиктерінің қатарына жатады. Олар замандастары арасында "Үш арифметикашы" деп аталды. Йошида 1627 жылы жазылған "Джинкоки" атты ең көне жапондық математикалық мәтіннің авторы болды. Бұл жұмыс соробан арифметикасы, соның ішінде квадраттық және кубтық түбірлерді табу операциялары тақырыбына арналған. Йошиданың кітабы математиктердің жаңа буынына елеулі әсер етіп, білім беру ағартушылығы туралы жапондық түсінікті қайта анықтады, ол Он жеті баптан тұратын Конституцияда "шынайы зерделеудің нәтижесі" деп белгіленген. Секи Такакадзу енри (円理: шеңбер қағидалары) деп аталатын математикалық жүйені құрды, оның мақсаты Еуропадағы есептеулердің дамуымен бірдей болды. Алайда Секидің зерттеулері Ньютонның Еуропадағы зерттеулеріне негіз болған қағидалардан өзгеше болды. Takebe Katahiro сияқты математиктер Enri ("шеңбер қағидасы") әзірлеуде маңызды рөл атқарды, ол батыстық есептеулердің қарапайым аналогы еді. Ол 1722 жылы, Эйлерден 15 жыл бұрын, қуат қатарларын кеңейтуді алды. Ол 1695 жылы, Ричардсоннан 200 жыл бұрын Ричардсон экстраполяциясын қолданды. Сондай-ақ, ол көпбұрыштық жуықтау және Ричардсон экстраполяциясы негізінде π санының 41 таңбасын есептеді.