Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Македониялық генерал (б.з.д. 400 – 330 ж.)
Macedonian general (c. 400 – 330 BC)
Парменион (сонымен қатар Парменио; б.з.д. 400 – 330 ж.), Филотастың ұлы, Македония патшасы II Филипп пен Александр Ұлының қызметінде болған генерал еді. Ақсүйек Парменион Филиптің бас әскери лейтенанты және Александрдың стратегі (әскери генерал) деңгейіне көтерілді. Оның ұлы Филотас мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыпталып сотталғаннан кейін ол өлітілді. Оның бауырлары Асандр мен Агатон да Александрдың Македониясындағы көрнекті тұлғаларға айналды.
Parmenion (also Parmenio; ; 400 – 330 BC), son of Philotas, was a Macedonian general in the service of Philip II of Macedon and Alexander the Great. A nobleman, Parmenion rose to become Philip's chief military lieutenant and Alexander's strategos (military general). He was assassinated after his son Philotas was convicted on a charge of treason. His siblings Asander and Agathon would also become prominent members of Alexander's Macedonia.
Филипп ІІ-нің әскери қызметі
Филипп II билік құрған кезде Парменион 356 жылы іллириялықтар үстінен үлкен жеңіске жетті. Он жылдан кейін Парменион Тесалияның оңтүстігіндегі Халос қаласын қиратты. Ол б.з.д. 346 жылы Афинамен бейбітшілік орнату үшін тағайындалған македониялық делегаттардың бірі болды және б.з.д. 342 жылы Эвбеядағы македониялық ықпалды қадағалау үшін әскермен жіберілді. Бірақ Парменион бұл Александрдың таққа мұрагерлікке тегіс өтуі үшін қажеттілік екенін түсінді. Осының салдарынан Александр Парменионның алдында қарыздар болып қалды, әсіресе Парменион оның ең тәжірибелі генералы болғандықтан және ірі әскерге басшылық еткендіктен. Сондықтан Александр Парменионның бірнеше туыстарын македониялық әскердегі маңызды лауазымдарға тағайындады. Парменионның досы Аминтас және оның інісі Ассандр да маңызды қызметтерге орналастырылды. Парменионның үлкен ұлы Филотас 1800 атты әскерден тұратын, Македонияның шайқастардағы ең тиімді құралы болған "Компаньон" атты әскеріне қолбасшы болды. Парменион Александрдың бас қолбасшысы болды, дәл сол лауазымды ол Филипп тұсында да атқарған.
During the reign of Philip II, Parmenion achieved a great victory over the Illyrians in 356 BC. Ten years later, Parmenion destroyed the southern Thessalian town of Halos. He was one of the Macedonian delegates appointed to conclude peace with Athens in 346 BC, and was sent with an army to oversee Macedonian influence in Euboea in 342 BC. However, Parmenion recognised that this was a necessary act if Alexander's succession was to be smooth. As a consequence, Alexander was in Parmenion's debt particularly given that Parmenion was his most experienced general and commanded a large army. As a result, a number of Parmenion's relatives were placed by Alexander in key positions in the Macedonian army. Parmenion's friend Amyntas and his brother Asander were placed in key positions. Parmenion's oldest son Philotas was made commander of the Companion cavalry, a unit of 1,800 horsemen that was Macedonia's most effective weapon in its battles. Parmenion became Alexander's second in command, the same position he had held under Philip.
Парсы империясына қарсы жорық
334 жылы Александр Анатолияда Парменионмен күш біріктіріп, Парсыға қарсы жорысын бастады. Алдағы шайқастарда Парменион сол қанатты, ал Александр өзі оң қанатқа басшылық етті. Осы кезде Киликия, Лидия, Фригия және басқа да аймақтардың парсы сатраптары Дассилий маңындағы Зелеяға жиналды. Екі әскер Граник өзені жанында кездесті. Көптеген ежелгі дереккөздер Парменион Александрға шабуылдамауға кеңес бергенін, ал Александрдың бірден шабуыл жасау ниеті болғанын айтады. Парменион командирінің жаңашыл стратегиясына қарсы салмақ ретінде әрекет етіп, дәстүрлі стратегияны шеберлікпен жасады. Мысалы, Аррианның «Александрдың жорығы» еңбегінде айтылғандай, Граник шайқасында Парменион шабуылға дейін күтіп отыруды ұсынды, себебі әскер күні бойы жол жүрген еді, әрқашан сақтық жолын ұсынып, патша оны көбінесе елемейтін. Александр осы кеңеске қарамастан өзенді кесіп өтіп, жеңіске жетті. Алайда, Диодор Сицилийский Александр кеңеске құлақ қойғанын нақты айтады. Гректер бастапқыда кері шегіп, кейін парсыларға қарсы түнде өзенді кесіп өткен деген болжам бар. Бұл парсы кавалериясын ертеңгі күні гректерге қарсы майданға бірінші болып шығарды, нәтижесінде олар жеңіліске ұшырады, бұл туралы сол кездегі есептерде айтылған. Қай жағдайда болса да, македониялықтар шайқаста жеңіске жеткенімен, Александрдың шайқастағы қауіп-қатерлі жағдайы оның жастық шағының асығысқандығын басып тастады, өйткені ол келесі алты ай бойы Кіші Азиядағы грек қалаларын азат ететін кезде өте сақтықпен әрекет етті, ал оның агрессивтілігінің басылуы жеңіліске жақын болумен сәйкес келеді. Шабыстан кейін Парменион парсы бекінісі Дассилийді, Хелеспонтин Фригиясының астанасын басып алды. Кейін Магнезия мен Траллеисті де жаулап алды. Оның бауыры Асандр Лидияны басқаруға тағайындалды. Осы уақытта Александр Анатолиядағы грек қалаларын, Сардис, Эфес, Милет және Галикарнас сияқтыларын азат етті. 334-333 жылдардың қысында патша Ликия арқылы өтті. Сонымен қатар Парменион батыстан Анатолияның ортасына басып кірді, қалған парсы әскерін қуып шығып, аймақты басып алды. Екі әскер б.з.д. 333 жылы сәуір айында Фригияның астанасы Гордиумда кездесті. Біріккен әскер шығысқа қарай Киликияға бет алды, онда Парменион Тарс қаласын басып алды. Александр Дарийге Сочи жазығында шабуыл жасауды жоспарлады. Алайда парсы патшасы үлкен әскерімен Аманус тауларын кесіп өтіп, Исс қаласын басып алды, содан кейін македониялықтардың жалғыз жабдықтау желісін үзіп тастады. Екі әскер арасындағы шайқас б.з.д. 333 жылдың қараша айында Исс қаласының оңтүстігінде өтті. Парменион парсы шабуылына қарсы тұрғандықтан, парсы әскерінің саны көп болғанына қарамастан, македониялықтар жеңіске жетті. Бұл Александрға қарсы шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Парменион б.з.д. 331 жылы Дарийдің Гаугамела шайқасында жиналған күштеріне түнгі шабуыл жасауды ұсынған деген мәлімдеме бар, бұл Александр Дарийдің әскерін түнде дайын күйде ұстайтынын және македониялықтарға күндізгі шайқасқа демалыс алғанда бірнеше артықшылықтар беретінін көрсетті. Шайқас кезінде Парменион сол жақтан Пезетайрлерге басшылық етті, олар Александрдың кавалериясымен жылдам шабуылынан зардап шекті. Парменионның командиріне деген құрметсіздігі немесе Александрдың жетістіктеріне қызғануы мүмкін. Парменион Вавилонды жаулағанға дейін маңызды ықпал етуші және қолбасшы болып қала берді. Сол жақтан басшылық ету македониялықтардың жалпы жоспары мен шайқас философиясында маңызды рөл атқарды, патшаға шешуші соққы беруге мүмкіндік берді. Парменионның осы қастандыққа қатысы бар екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ, бірақ оған өзін қорғау мүмкіндігі берілмеді. Сонымен қатар, Парменион Филоттың отбасының басшысы ретінде, онымен байланыстыратын ешқандай дәлел болмаса да, оның әрекеттеріне жауапты деп есептелді. Сондықтан Александр тез әрекет етіп, Клеандр мен Ситалкесті шөл арқылы ең тікелей жолмен Парменионды өлтіруге жіберді. Парменион Александрдың бұйрығын естігенге дейін екі офицер келді де, оны өлтірді. Оның бауыры Асандр содан кейін қысқа уақытқа сот алдында азап шекті, бірақ кейін Александр империясында қайтадан беделге ие болды. 1956 жылы Роберт Россеннің «Ұлы Александр» фильмінде Парменион рөлін ирланд актері Найл МакГиннис ойнады. 1961 жылы Теренс Раттиганның «Құмыл-қозғалыстың оқиғасы» пьесасының теледидар нұсқасында Парменионды Уильям Девлин сомдады. 1999 жылы түсірілген «G2» фильмінде Парменион Александр Ұлының қылыш ұстаушысының қарсыласы, моңғол батыры ретінде бейнеленеді, ол 2003 жылы мың жылдық қақтығысты шешу үшін қайта туылады. 2004 жылы Оливер Стоуннің «Александр» фильмінде Парменионды (Джон Каванағ) сенімді, бірақ консервативті қолбасшы ретінде көрсетіп, оны сәл маргиналдандырған. Фильмде оның ұлының өлімін хабарлаған хаттарын оқығаннан кейін Клейт және Антигон өлтіргені көрсетілген (тарихи деректерге сәйкес Клеандр мен Ситалкес оның өлімі туралы білгенге дейін өлтіргені орнына).
In 334 BC, Alexander joined Parmenion in Anatolia with reinforcements, thus starting Alexander's campaign against Persia. During the great battles that followed, Parmenion commanded the left wing while Alexander himself commanded the right wing. Meanwhile, the Persian satraps of Cilicia, Lydia, Hellespontine Phrygia and other territories had assembled at Zelea, near Dascylium. The two armies met near the river Granicus. Most ancient sources agree that Parmenion advised Alexander not to attack and that it was Alexander's own idea to attack at once. Parmenion is said to have acted as a foil to his commander's innovative strategies, by expertly formulating the orthodox strategy. For instance, according to Arrian's Anabasis of Alexander, at the Battle of Granicus, Parmenion suggested delay before the attack, as the army had already marched all day, always presenting the cautious path and often resulting in his being ignored by the King. Alexander attacked across the river regardless of this counsel and gained a victory nevertheless; however, Diodorus Siculus contradicts Arrian by stating clearly that Alexander accepted the advice. It is suggested that the Greeks were initially repulsed, and then stole a march on the Persians and crossed the river at night. This brought the Persian cavalry onto the field first against the Greeks the next morning, setting up a defeat in detail, as is reported in the accounts from that time. In any event, despite the Macedonians winning the overall battle, the near loss by Alexander during the battle may have tempered any youthful brashness on the part of Alexander, for he proceeded very cautiously the next six months or so as he liberated Greek cities in Asia Minor, and that muting of his aggressiveness is more in line with a near defeat. After the battle, Parmenion captured the Persian stronghold Dascylium, the capital of Hellespontine Phrygia. Later, he seized Magnesia and Tralleis. His brother Asander was given responsibility for governing Lydia. Meanwhile, Alexander liberated the Greek towns in Anatolia including Sardis, Ephesus, Miletus and Halicarnassus. During the winter of 334 333 BC, the king moved through Lycia. At the same time, Parmenion invaded central Anatolia from the west, driving out the remaining Persian troops and occupying the region. The two forces met each other in April 333 BC at Gordium, the capital of Phrygia. The united army then moved east to Cilicia where Parmenion captured the city of Tarsus. Alexander planned to attack Darius in the plains of Sochi. However the Persian king with his large army had crossed the Amanus Mountains, captured Issus and then cut off the only Macedonian line of supply. The battle between the two forces took place south of Issus in November 333 BC. The Macedonians were victorious despite the Persian army being much larger, mainly because Parmenion had been able to counter the Persian attack. This gave Alexander a chance to launch a counter attack. It has been stated that Parmenion counselled a night attack in 331 BC on Darius' assembled superior forces at the Battle of Gaugamela, which Alexander took as evidence that Darius would keep his troops at the ready through the night and offer the Macedonians some advantage if they rested for a battle in daylight. During the battle, Parmenion led the Pezhetairos on the left flank which had been hurt by an opening made by Alexander's speedy advance with the cavalry. leadership, or even that he was jealous of Alexander's successes. Parmenion would continue to be a significant influence and commander up until the conquest of Babylon. A steady hand commanding the left was critical in the overall Macedonian scheme and philosophy of battle, allowing the king to strike the decisive blow. There was no proof that Parmenion was in any way implicated in the conspiracy, but he was not afforded the opportunity to defend himself. Also, as head of Philotas' family, Parmenion would have been held responsible for his actions, despite a lack of evidence connecting them to him. Alexander therefore acted swiftly and sent Cleander and Sitalces on racing camels across the desert by the most direct route possible to assassinate Parmenion. Before the news reached Parmenion of Alexander's order, the two officers arrived and stabbed Parmenion to death. His brother Asander would suffer in court for a short period following this but would later regain prominence in Alexander's empire. In the 1956 film Alexander the Great, directed by Robert Rossen, Parmenion was played by Irish actor Niall MacGinnis. In the 1961 television version of Terence Rattigan's play Adventure Story, Parmenion is played by William Devlin. In the 1999 film G2, Parmenion is portrayed as the Mongol rival to Alexander the Great's swordbearer, who reincarnates along with the latter in 2003 to resolve a millennia spanning conflict. In the 2004 film Alexander, directed by Oliver Stone, Parmenion (played by John Kavanagh) is depicted as a trusted but conservative commander and is slightly marginalized. The film depicts him as being assassinated by Cleitus the Black and Antigonus just after reading from their letter informing him of his son's execution (instead of by Cleander and Sitalces before he learns of it as is historically accurate).