Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгр жазушысы Петер Надас (Péter Nádas; 14 қазан 1942 жылы туған) – венгр жазушысы, драматург және эссеші.
Hungarian writer
Péter Nádas (born 14 October 1942) is a Hungarian writer, playwright, and essayist.
Өмірбаян
Ол Будапештте еврей отбасында дүниеге келді, Ласло Надастың (алғашқы аты Нуссбаум) және Клара Таубердің ұлы. Венгрия нацистері билікті басып алғаннан кейін, 1944 жылдың 15 қазанында Клара Таубер ұлымен Бачка мен Нови-Садқа қашып кетті, бірақ Будапешт қоршауы алдында астанаға қайтып келді. Петер Надас қоршау кезінде анасымен бірге ағасы, журналист Пал Араньоссидің пәтерінде аман қалды. Оның ата-анасы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасырын коммунист болған және кейін коммунистік үкіметте де қатысқан болса да, екі ұлын – Петер мен Палды Поцоньи көшесіндегі реформат (кальвинистік) шіркеуінде крещение рәсімінен өткізді. 13 жасында анасы аурудан қайтыс болды. 1958 жылы әкесі – министрліктердің біріндегі бөлім басшысы, парақорлыққа айыпталып, жала жапқандардың құрбаны болды, бірақ соттың шешімімен барлық айыптан босатылды – өзін-өзі өлтірді; Петер Надас 16 жасында жетім қалды. Магда Араньосси екі баланың қамқоршысы атанды. 1961-1963 жылдары Петер Надас журналистика мен фотосуретке оқыды. 1965-1969 жылдары Будапешт журналында (Pest Megyei Hírlap) журналист болып жұмыс істеді. Ол сонымен қатар драматург және фотограф ретінде де жұмыс істеді. 1969 жылдан бері бос кәсіпкерлікпен айналысады. 1990 жылы Магда Саломонға үйленді (онымен 1962 жылдан бері бірге өмір сүріп келген). 1984 жылы олар Мажарстанның батысындағы Гомбоссег деген шағын ауылға көшіп, содан бері сол жерде тұрады, бірақ Будадағы Касл ауданында да үйі бар. 1993 жылы Сеченьи әдебиет және өнер академиясының мүшесі болып сайланды. 1970 жылдардың басынан бері ол Германияның Берлин қаласында жиі болып, Гумбольдт университетінде лекция тыңдайды немесе Штаттсбиблиотекте оқиды. Ол Берлиндегі Wissenschaftskolleg zu Berlin, Institute for Advanced Study институтының стипендияты болды. 2006 жылы Берлиндегі Академияның мүшесі болып сайланды. Ол Германияда жоғары беделге ие.
He was born in Budapest into a Jewish family, the son of László Nádas (originally Nussbaum) and Klára Tauber. After the takeover of the Hungarian Nazis, the Arrow Cross Party on 15 October 1944, Klára Tauber escaped with her son to Bačka and Novi Sad, but returned to the capital directly before the Siege of Budapest. Péter Nádas survived the siege together with his mother in the flat of his uncle, the journalist Pál Aranyossi. Even though his parents were illegal Communists during World War II and involved with the Communist administration later on, as well, they had both their sons—Péter and Pál—baptized in the Reformed (Calvinist) Church of Pozsonyi Street. His mother died of an illness when he was 13. In 1958, his father—head of department in one of the ministries, slandered with accusations of embezzlement, then exonerated by the court of all charges—committed suicide; Péter Nádas became an orphan at 16. Magda Aranyossi became the guardian of the two children. Between 1961 and 1963 Péter Nádas studied journalism and photography. He worked as a journalist at a Budapest magazine (Pest Megyei Hírlap) from 1965 to 1969. He also worked as a playwright and a photographer. Since 1969 he has been a freelancer. In 1990 he married Magda Salamon (with whom he had been living since 1962). In 1984 they moved to a small village in western Hungary, Gombosszeg, where they have resided ever since, though he also has a residence in the Castle District of Buda. In 1993, he was elected member of the Széchenyi Academy of Literature and Arts. Since the early 1970s, he has frequently spent time in Berlin, Germany, attending lectures at Humboldt University or reading in the Staatsbibliothek. He has been a fellow of the Wissenschaftskolleg zu Berlin, Institute for Advanced Study. In 2006, he was elected a member of the Akademie der Künste, Berlin. He enjoys a high reputation in Germany.
Шығармалары
Көптеген әңгімелер жинағын жариялағаннан кейін, ол 1977 жылы өзінің алғашқы романы «Отбасылық оқиғаның соңы» деп жариялады. 1986 жылы екінші романы «Естеліктер кітабы» жарық көрді. Надас осы кітапты он екі жыл бойы жазды. Романның эпиграфы Иоанн Евангелиясынан алынған: «Бірақ ол өзінің денесінің ғибадатханасы туралы айтты» (Жохан, 2:21). Осы романында Надас әлемді адам денелерін бір-бірімен байланыстыратын қарым-қатынастар жүйесі ретінде бейнелейді. Бұл кітап Надасты Прустпен салыстыруға мүмкіндік берді. Ол 2005 жылы өзінің соңғы романын – үш томдық «Параллельді әңгімелер» (I: Үнсіз әлем, II: Түннің ең тереңі, III: Еркіндіктің демі) жариялады. Бұл роман – бір біртұтас повесть құрап біріккен көптеген тәуелсіз оқиғалар жиынтығы. Надас осы кітапты аяқтауға он сегіз жыл жұмсады. Роман «он тоғызыншы ғасырдың жоғары реализмі мен жаңа романның экспериментализмінің шеберлік үйлесімі» деп сипатталған, ал «шын мәніндегі повесть – денелердің бір-біріне тигізетін әсері, олардың тартымдылығы мен құштарлығы, өзара естеліктері туралы» (Габор Чордас) айтылады. Сюжет екі отбасының тарихы төңірегінде құрылған: бірі – мажар Липпай Лерлер, екіншісі – неміс Дёрингтер. Бұл екі басты желі кейбір оқиғалар немесе тұлғалар арқылы біркелкі емес түрде байланысады. Надастың басқа романдары: «Фотография туралы әдемі әңгіме», «Жылнама», «Көктегі және жердегі махаббат туралы» және «Ричард Шварцпен диалог». Өлім – Надас шығармаларындағы, әсіресе клиникалық өлім тәжірибесіне негізделген «Өз өлімі» туындысындағы маңызды тақырып. Оның жазу стилі зиялы, егжей-тегжейлі, күшті, инновациялық және талапты деп сипатталады. Ол 2014 жылы «Würth Preis für Europäische Literatur» сыйлығының иегері атанды. Сондай-ақ, ол Нобель сыйлығына үміткер ретінде қарастырылды.
After publishing volumes of short stories, he published his first novel The End of a Family Story in 1977. He published his second novel, A Book of Memories in 1986. It took Nádas twelve years to write this book. The epigraph of this novel is from the Gospel according to John: "But he spoke of the temple of his body" (John, 2.21). In this novel, Nádas describes the world as a system of relations linking human bodies to each other. This book earned Nádas comparisons to Proust. He published his latest novel, the three volume Parallel Stories (I: The Mute Realm, II: In the Very Depth of the Night, III: The Breath of Freedom) in 2005. This novel is a multitude of independent stories that melt into one single narrative. It took Nádas eighteen years to complete this book. The novel has been described as "a virtuoso combination of nineteenth century high realism with the experimentalism of the nouveau roman", while "the real narrative is that of bodies' actions on one another, their attraction and desires, their mutual memories" (Gábor Csordás). The plot is constructed around the histories of two families: one—the Lippay Lehrs, who are Hungarian, the other—the Döhrings, who are German. These two main threads link irregularly up to one another via specific events or figures. Nádas' other novels include Lovely Tale of Photography, Yearbook, On Heavenly and Earthly Love, and A Dialogue with Richard Swartz. Death is a recurrent theme in Nádas' work, particularly in Own Death, based on his experience of clinical death. His writing has been described as intellectual, detailed, strong, innovative, and demanding. He is the winner of the Würth Preis für Europäische Literatur in 2014. He has also been nominated for the Nobel Prize.