Кіріспе

Крингл – Солтүстік Еуропаның нан өнімі, прецельдің бір түрі. Прецельді 13 ғасырда Данияда Рим-католик монахтары таныстырды, одан кейін ол Скандинавияға тарап, түрлі тәтті, тұзды немесе ішіндегісі бар, барлығы крингл пішіндес нан өнімдеріне айналды. Дания және Норвегия тілдерінде бұл сөз – kringle, көпше түрі – kringler; латыш тілінде – kringlid, көпше түрі – kringļi; литва тілінде – kringla, көпше түрі – kringlor; фин тілінде – rinkelit; неміс тілінде – Kringel және исланд тілінде – kringla. Бұл сөздің түбірі – көне скандинав тіліндегі kringla, ол «сақина» немесе «шеңбер» деген мағынаны білдіреді. Нидерландыда тәтті кринглдің бір түрі голланд тілінде krakeling деп аталады. Кринглдің пішіні кейбір ақуыздарда кездесетін ұқсас өрілген құрылымға, яғни крингл доменіне ат берді.

Скандинавия

Данияда "крендль" сөзі крендел нанының түріне емес, оның түйін тәрізді пішініне қатысты. Кринглерлер қамырдан немесе ашытқыдан жасалуы мүмкін, ішіне ремонс немесе марципан және кішміс салынып, ірі қант, жаңғақ кесектері немесе глазурьмен шашырылады. Скандинавиядағы кринглердің басқа түрлеріне кішкентай тұзды кринглерлер (saltkringler) жатады, олар скандинавиялық кренделдерге балама, сондай-ақ комменскринглер (kommenskringler) – бұл қарақұмықпен дәмделген, қантсыз ашытқы қамырынан жасалған, ладоньдай пішіндес нан. Суккеркринглерлер (sukkerkringler) осыған ұқсас, бірақ тәтті кренделдер, қарақұмық орнына қант себіледі. Туған күнге арналған кринглерлер (fødselsdagskringler) – бұл туған күн тойлауға арналған үлкен тәтті нан. Смёркринглерлер (smørkringler) – үлкен, қыршақты және тәтті кренделдер, олардың артқы жағына май жағылады. Смёркринглерлер қазіргі уақытта бұрынғыдай танымал емес. Кринглерлер Данияда ұзақ тарихы бар және қазіргі Дания нан пісіретін орындарында әлі де сүйікті тағамдардың бірі. Бүгінгі күні кринглерлер көбінесе бастапқы крендль мен крендел пішініндегідей екі емес, бір ғана қиылыспен жасалады.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та кренклдер Даниялық қамырдан (wienerbrød қамырынан) қолмен оралады, пішіндеу, толтыру және пісіру алдында бір түн бойы демалдырылады. Қамырдың көп қабаттары қабатталып, содан кейін овал пішініне келтіріледі. Жеміс, жаңғақ немесе басқа дәмдік қоспалармен толтырылғаннан кейін, бұл тәтті нан пісіріліп, глазурь жағылады. Висконсин штатындағы Расин қаласы тарихи тұрғыдан Даниялық-американдық мәдениеті мен кренкл жасау орталығы болып келген. Расинде жасалған кренкл әдетте шамамен 14 дюймге 10 дюйм (35 см х 25 см) өлшемдес, жалпақ овал пішіндес және салмағы шамамен 1,5 фунт (680 г) болады. Висконсин штатының Миддлтон қаласындағы Висконсин дистиллериясы Висконсиннің қаймағы, ром, қант және табиғи кренкл хош иісі қосылған кренкл дәмі бар қаймақ ликерін шығарады. АҚШ-тың басқа аймақтарында кренкл сәл тәтті майлы сүт печеньесін, пішіні тұйық немесе сегіздік тәрізді болуы мүмкін. Америка Құрама Штаттарында кренклдерді табуға болатын басқа да жерлерге Сиэтл қаласының Баллард ауданы (Вашингтон штаты), Редмонд (Вашингтон штаты), Солванг (Калифорния штаты), Айова штатының Стори-Сити қаласы, Иллинойс штатының Бёрр-Ридж қаласы, Спрингфилд (Миссури штаты) және Уотертаун (Массачусетс штаты) жатады. 2005 жылы Небраска штатының Блэр қаласындағы Дана колледжі «Крингл конкурсын» өткізді, оның жеңімпазы Иллинойс штатының Бёрр-Ридж қаласындағы Кирстеннің Даниялық нан пісіру зауыты болды.

Символизм

Еуропадағы нан пісірушілер гильдиясы ғасырлар бойы крендельді немесе претцельді символ ретінде пайдаланған. 1529 жылы Вена қаласын түрік-осман әскерлері қоршағанда, түнде жұмыс істеген жергілікті нан пісірушілер қала қорғанысына шабуыл жасайтын жау туралы ерте ескерту берген деген әңгіме бар (бірақ бұл әзірге тарихи құжаттармен расталмаған). Осының орнына, олар Пападан тәжді өздерінің крендель гильдиясының символының бір бөлігі ретінде пайдалануға рұқсат алды. Белгісіз себептерге байланысты, Даниядағы гильдия қазіргі таңда әлемдегі жалғыз нан пісірушілер гильдиясы болып табылады, ол нан пісірушілер гильдиясының сауда белгісінің құрамында патшалық тәжді ресми түрде көрсетуге құқылы, және оны көбінесе нан пісірушілер дүкендерінің сыртында іліп қояды.