Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тиундаланд – тарихи аймақ, Фолкланд, және 1296 жылдан бері қазіргі Уппланд провинциясының бір бөлігі. Бұл атау бастапқыда он жүздік жерді білдірген, сондай-ақ швед королінің лийданғы үшін 1000 ер және 40 кеме беру міндеттемесін де білдірген. 1314 жылғы тізімде Тиундаландқа Белинге жүздігі, Гастрикланд, Хабо жүздігі, Хагунда жүздігі, Норунда жүздігі, Нэрдинг жүздігі, Оланд жүздігі, Расбо жүздігі, Уллерёкер жүздігі және Ваксала жүздігі кіреді. Викинг дәуірінде бұл аймақ Балтық теңізінің жағалауынан Норртальеден бастап, бүгінгі Мёларен шығанағына дейін созылған болуы мүмкін. Бұл өте стратегиялық маңызға ие болған. Снорри Стурлусонның «Хеймскрингла» еңбегінде айтылуынша, Тиундаланд – Уппсаланың және барлық шведтердің тінгінің орналасқан жері болған, онда жыл сайын көптеген патшалар қатысқан үлкен блоттар өткізілген. Ол Тиундаландты Швецияның ең бай және құнарлы аймағы деп сипаттайды, онда швед патшаларының Уппсаладағы резиденциясы, швед архиепископтығы орналасқан және Уппсала өдінің аты осы аймақтан шыққан. Швецияның барлық заңгерлері Тиундаландтың заңгеріне бағынышты болған. Свитхьодтың үшінші бөлігі Тиундаланд, төртіншісі Аттундаланд, бесіншісі Сиаланд (Рослаген) деп аталады, ал оған қарасты аймақтар жағалау бойымен шығысқа қарай орналасқан. Тиундаланд – Свитхьодтың ең жақсы және ең көп халқы бар бөлігі, оның билігінде басқа патшалықтар тұр. Осы жерде патша мен архиепископтың ордасы – Уппсала орналасқан. Елдің әр бөлігінің өзіндік заңдары мен тінгі бар. Әрқайсысының үстінде лагман [заңгер] тұрады, ол негізінен бондалардың [еркін шаруалардың] істерімен айналысады: себебі ол сөзі арқылы оларды заң шығаруға итермелейді. Егер патша, граф немесе епископ елді аралап, бондалармен тінгі өткізсе, лагмандар [заңгерлер] бондалардың атынан жауап береді, және олардың барлығы өз лагмандарының пікірін ұстанады; сондықтан тіпті ең қуатты адамдар да бондалар мен лагмандардың заңын ескермей, өз тінгілеріне келуге батыл болмайды. Заңдардың өзара айырмашылығы бар барлық мәселелерде Уппсала заңы басшылыққа алынады, ал басқа лагмандар Тиундаландта тұратын лагманның қарамағында болады.
Tiundaland is a historic region, Folkland, and since 1296 part of the modern province of Uppland. It originally meant the land of the ten hundreds and referred to its duty of providing 1000 men and 40 ships for the Swedish king's leidang. A list from 1314 defines Tiundaland as Bälinge Hundred, Gästrikland, Håbo Hundred, Hagunda Hundred, Norunda Hundred, Närding Hundred, Oland Hundred, Rasbo Hundred, Ulleråker Hundred and Vaksala Hundred. During the Viking Age it probably extended from the coast of the Baltic Sea by Norrtälje to the bay which today is the lake Mälaren. A very strategic position. According to Snorri Sturluson in the Heimskringla it was the location of Uppsala and the Thing of all Swedes, where every year there were great blóts which were attended by many kings. He relates that Tiundaland was the richest and most fertile region of Sweden where was the seat of the Swedish kings at Uppsala, the Swedish Archbishopric and from which Uppsala öd had taken its name. All the Swedish lawspeakers were subordinate to the one of Tiundaland. The third portion of Svithjod proper is called Tiundaland; the fourth Attundaland; the fifth Sialand (Roslagen), and what belongs to it lies eastward along the coast. Tiundaland is the best and most inhabited part of Svithjod, under which the other kingdoms stand. There Upsala is situated, the seat of the king and archbishop; and from it Upsala audr (Uppsala öd), or the domain of the Swedish kings, takes its name. Each of these divisions of the country has its Lag thing, and Its own laws in many parts. Over each is a lagman [lawspeaker], who rules principally in affairs of the bondes [yeomen]: for that becomes law which he, by his speech, determines them to make law: and if king, earl, or bishop goes through the country, and holds a Thing with the bondes, the lagmen [law speakers] reply on account of the bondes, and they all follow their lagmen; so that even the most powerful men scarcely dare to come to their Al thing without regarding the bondes' and lagmen's law. And in all matters in which the laws differ from each other, Upsala law is the directing law; and the other lagmen are under the lagman who dwells in Tiundaland.