Кіріспе
Сингапурдың ең шығыс аралы – Малайзия мен Сингапур арасындағы аралға қатысты аумақтық даудың нысаны. Педра Бранка (ˈpɛðɾɐ ˈβɾɐ̃kɐ) – шеткі арал және Сингапурдың ең шығыс нүктесі. Аралдың атауы португал тілінде «ақ тас» деген мағынаны білдіреді және оған жартасқа жиналған ақ түсті гуаноның себептігі. Аралдың ауданы шамамен 5 км² құрайды, ал төмен су кезінде 2 км²-ге дейін азаяды. Судың ең төменгі тарылуы кезінде аралдың ұзындығы шамамен 2 км-ге жетеді, ал орташа ені шамамен 0,4 км. Педра Бранка Сингапур бұғазының Оңтүстік Қытай теңізімен қосылатын жерінде орналасқан. Педра Бранканың жанында екі теңіз нысаны бар: Малайзияның егемендігіндегі Ортаңғы тау жыныстары, Педра Бранкадан оңтүстікке қарай шамамен 1 км қашықтықта орналасқан екі шағын тастың жиынтығы; және Педра Бранкадан оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай орналасқан, тек төмен су кезінде ғана көрінетін жартасты құрылым – Оңтүстік Ледж. Педра Бранка ғасырлар бойы теңізшілерге белгілі болған. Ол бастапқыда 1528 жылы құрылған Джохор сұлтанының құрамына кірген, және 1824 жылғы Англо-Голланд шартынан кейін британдық ықпал аймағына өткенімен, Джохор сұлтанатының құрамында қалды. 1850 және 1851 жылдар аралығында британдықтар аралда Хосбург маягын салды, бірақ бұл туралы Джохор билігінен рұхсат алмады және оларды хабардар етпеді. Осыдан кейін аралды Тынық мұхитындағы британдық қоныстары басқарды, ал 1946 жылы Тынық мұхитындағы британдық қоныстары таратылғаннан кейін Сингапур жауапкершілікті өз мойнына алды. 1953 жылдың 21 қыркүйегінде Джохордың әрекеттік мемлекеттік хатшысы Сингапурдың отарлаушы хатшысының аралдың мәртебесі туралы сауалына жауап беріп, «Джохор үкіметі Педра Бранкаға иелік етуді талап етпейді» деді. 1979 жылдың 21 желтоқсанында Малайзия аралдың өзінің аумақтық суларында екенін көрсететін картаны жариялады. Бұл 29 жылға созылған аумақтық дауды тудырды, және дауласу тараптары Ортаңғы тау жыныстары мен Оңтүстік Леджге қатысты мәселені де шешу үшін Халықаралық сотқа (ICJ) жүгінуге мәжбүр болды. 2008 жылдың 23 мамырында Халықаралық сот Педра Бранка Сингапурдың егемендігінде екенін шешті. Осы ретте, Халықаралық сот Сингапурдың Педра Бранкада құрылыс жұмыстарын жүргізу жоспарларын да атап өтті. Арал бастапқыда Джохор сұлтанатының егемендігінде болғанымен, Ұлыбритания мен Сингапур аралға қатысты түрлі егемендік актілерін жүзеге асырды. Малайзия мен оның алдыңғылары осы әрекеттерге жауап бермегені және Сингапурдың аралға билігін мойындаған басқа да әрекеттері Сингапурдың Педра Бранкаға билігін иеленуіне себеп болды. Ал Ортаңғы тау жыныстары Сингапур оған қатысты ешқандай егемендік актісін көрсетпегендіктен, Малайзияның аумағының бөлігі болып қала береді. Сот қалған жартасты құрылым – Оңтүстік Леджге қатысты түпкілікті шешім қабылдамады, ол оның аумақтық суларында орналасқан мемлекетке тиесілі екенін мәлімдеді. Малайзия мен Сингапур Педра Бранка мен Ортаңғы тау жыныстары маңындағы теңіз шекарасын белгілеу және Оңтүстік Леджге иелік етуді анықтау үшін бірлескен техникалық комитет құрды. 2019 жылдың 1 ақпанында Педра Бранка Сингапур Парламенті үшін Шығыс жағалауы сайлау округіне қосылды.
the territorial dispute regarding the island between Malaysia and Singapore
Pedra Branca (ˈpɛðɾɐ ˈβɾɐ̃kɐ) is an outlying island and the easternmost point of Singapore. The name of the island, which is Portuguese for "white rock", refers to whitish guano deposited on the rock. The island consists of a small outcrop of granite rocks with an area of about at low tide. During the low water spring tide it measures, at its longest, and has an average width of Pedra Branca is situated at , where the Singapore Strait meets the South China Sea. There are two maritime features near Pedra Branca. Middle Rocks, under the sovereignty of Malaysia, consists of two clusters of small rocks about apart situated south of Pedra Branca. South Ledge, which is to the south south west of Pedra Branca, is a rock formation visible only at low tide. Pedra Branca was known to sailors for centuries. It was originally within the territory of the Johor Sultanate, which was founded in 1528, and remained under the new Sultanate of Johor while under the British sphere of influence following the signing of the Anglo Dutch Treaty of 1824 between the United Kingdom and the Netherlands. Between 1850 and 1851, the British built Horsburgh Lighthouse on the island without seeking the consent of the Johor authorities or informing them of the decision. From that time, the Straits Settlements administered the island; Singapore then assumed responsibility in 1946 after the dissolution of the Straits Settlements. On 21 September 1953, the Acting State Secretary of Johor, responding to a query from the Colonial Secretary of Singapore about the status of the island, stated that "the Johore Government does not claim ownership of Pedra Branca". On 21 December 1979, Malaysia published a map that showed the island to be within its territorial waters. This ignited a 29 year territorial dispute which, together with the issue of sovereignty over the nearby maritime features of Middle Rocks and South Ledge, the disputants presented to the International Court of Justice (ICJ) for resolution. On 23 May 2008, the ICJ ruled that Pedra Branca was under Singapore's sovereignty. At this point, the ICJ also noted Singapore's plans to conduct reclamation at Pedra Branca. Although the island had originally been under the sovereignty of the Johor Sultanate, the United Kingdom and Singapore had carried out various acts of sovereignty in respect of the island. The failure of Malaysia and its predecessors to respond to these acts, and other actions that demonstrated their acknowledgment of Singapore's sovereignty over the island, meant that Singapore had gained sovereignty over Pedra Branca. On the other hand, Middle Rocks remain part of Malaysian territory as Singapore had not manifested any acts of sovereignty in respect to it. The Court did not rule definitively on the remaining outcrop, South Ledge, declaring that it belonged to the state in the territorial waters of which it is located. Malaysia and Singapore have established the Joint Technical Committee to delimit the maritime boundary in the area around Pedra Branca and Middle Rocks, and to determine the ownership of South Ledge. On 1 February 2019, Pedra Branca was added to East Coast GRC for the Parliament of Singapore.
Этимология
Педра Бранка португал тілінде "ақ жартас" дегенді білдіреді және аралды ұялау үшін пайдаланған қара мойынды шағаланың жартасқа қалдырған ақшыл гуаносына (құс тынысы) сілтеме жасайды. Бұл атау Сингапурдағы ағылшын және малай тілдеріндегі баспасөзде қолданылады. Малайзия бұрын аралды Pulau Batu Puteh деп атаған, бұл малай тілінде "ақ жартастың аралы" дегенді білдіреді, бірақ Малайзия үкіметі кейіннен Pulau ("арал") сөзін жоюға шешім қабылдады. 2008 жылдың тамызында Сыртқы істер министрі Раис Ятим Малайзияның бұл теңіз нысаны арал үшін халықаралық деңгейде қабылданған талаптарға сай емес деп есептейтінін, яғни экономикалық қызметпен айналысатын адамдар тұратын жер емес екенін мәлімдеді. Арал мандарин тілінде Байдзиао деп аталады. Тамил тілінде оның атауы - பெத்ரா பிராங்கா, Педра Бранканың транслитерациясы.
География
Pedra Branca, 1° 19′ 48″ N және 104° 24′ 27″ E координаталарында орналасқан, төмен су кезінде шамамен ауданы бар арал. Судың ең төменгі жарық кезінде оның ең ұзын жері шамамен 1,5 метрді құрайды, ал орташа ені шамамен Сингапурдың шығысында; Малайзияның Джохор штатының оңтүстігінде; және Индонезияның Бинтан аралының солтүстігінде жатыр. Педра Бранканың жанында екі теңіз нысаны бар. Малайзияның қарамағындағы Ортаңғы Тастар аралдың оңтүстігінде шамамен арақашықтықта орналасқан екі кішкентай тас шоғырынан тұрады. Олардың биіктігі тұрақты түрде 0,5-1 метрді құрайды. Ал Оңтүстік Жыныс – тек төмен су кезінде ғана көрінетін тас формациясы. Ол Педра Бранканың оңтүстік-оңтүстік-батысында орналасқан. Оның меншігі Малайзия мен Сингапур тарапынан әлі нақты анықталған жоқ. Педра Бранка, Ортаңғы Тастар және Оңтүстік Жыныстан алынған тау жынысы үлгілері олардың барлығы ақ түсті, ірі ұсақталған биотит граниттен тұратынын көрсетеді. Сондықтан геоморфологиялық тұрғыдан алғанда, үш теңіз нысаны бір тау жынысы денесіне жатады.
Тарих
Педра Бранка ғасырлар бойы теңізшілерге танымал болған. Адмирал Чжэн Хэ (1371–1433) жинаған мәліметтер негізінде құрастырылған Оңтүстік Қытай теңізіне арналған қытай теңізшілер нұсқауларының бір бөлігінде кемешіге Лонг Я Меннен ("Аждаһа тістері қақпасы") шыққаннан кейін, қазіргі Сингапурдың Кеппел портына кіреберісіндегі жартасты тасқа дейін бес сағат бойы 75° және 90° аралығында бағыт алуы керек екені айтылған, ол кемесі Байцзяоға жеткенше солай жасауы тиіс. Бұл ақпарат португалдық Шығыс Үндістандағы саяхаттары туралы жазбада келтірілген. 1596 жылы бұл еңбек жарық көргеннен кейін арал Еуропа карталарындағы Ежелгі Шығыс аймақтарында жиі көрсетіле бастады. 1598 жылғы ағылшын басылымында былай делінген: Сингапур мүйісінен шығысқа қарай Синосура деп аталатын ілгекке дейін 18 миль қашықтық бар; одан 6 немесе 7 миль жерде Педра Бранк, яки Ақ жартас орналасқан, онда Қытайдан келіп-кеткен кемелер жиі үлкен қауіпке ұшырайды және кейбіреулері осы жерде қалып қояды. Сондықтан, теңізшілер осы жерге келгенде, басқа жолмен өтуден қатты қорқады. Бұл жер 1528 жылы Малакка сұлтандығының сұлтан Махмуд Шаһтың ұлы, сұлтан Алауддин Рият Шах II құрған. 17-ғасырдың ортасында Малакканың голланд губернаторы Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясына хат жазып, Сингапур бұғазына екі қайық жіберуді сұрады. Олардың міндеті – "Сингапур бұғазының оңтүстігінде Барбукит ілгерілеуінің және Педра Бранканың жанында теңізді күздеп, Қытай саудагерлерінің Жохор өзеніне кіруін тоқтату" болды. Бұл жоспар орындалды, екі қытай жонкісі тұтқындалып, Малаккаға жеткізілді. Алайда, бұл әрекет Жохор сұлтанының наразылығын тудырды, ол жонкілерді басып алуды аймақтағы өзінің егемендігін бұзу деп қарады. 1824 жылы Сингапурдағы британдық резидент Джон Кроуфурд Үндістан үкіметіне жазған үш хатында Сингапур бұғазындағы барлық аралдар Жохор сұлтандығына қарасты екенін түсіндіргенін растады. Сонымен қатар, 19-ғасырға қатысты басқа да құжаттар Жохор сұлтаны Сингапур бұғазының теңіз аймақтарында тұратын және Педра Бранкаға барып-қайтатын Оранг Лот ("теңіз халқы") үстінен билік жүргізгенін көрсетеді. Олардың бірі – 1850 жылғы қарашада Сингапурдың мемлекеттік геодезисі Джон Тернбулл Томсонның хаты, онда Хорсбург маягы салынып жатқан Педра Бранкадан Оранг Лотты шығарып тастау қажеттігі туралы баяндалды. Оларды "жартылай балық аулаумен, жартылай қарақшылықпен айналысатын секта" деп атаған Томсон, олардың "тасқа жиі келіп тұратынын, сондықтан олардың келуіне ешқашан рұқсат бермеуге және оларға сенбеуге тиіс екенін" айтты. "Бұғаздағы және көршілес аралдардағы шағын аралдарда осы адамдар көптеген өмірлерді құрбан етеді". 17 наурыз 1824 жылы Ұлыбритания мен Нидерланды 1824 жылғы ағылшын-голланд шартына қол қойды. Бұл шарт ескі Жохор сұлтандығын екі жаңа сұлтандыққа бөлді: британдық ықпал аймағына кіретін жаңа Жохор сұлтандығы және голландтық ықпал аймағына кіретін Риау-Линга сұлтандығы. Шарттың XII бабына сәйкес Ұлыбритания "Кэримон аралдарында, Бантам, Бинтанг, Лингин аралдарында немесе Сингапур бұғазының оңтүстігінде орналасқан басқа да аралдарда британдық мекемелер құрылмауына" келісті. Бұғаз ішіндегі аралдар британдық ықпал аймағына кірді. Осыған байланысты Педра Бранка да жаңа Жохор сұлтандығының аумақтық құрамына кірді.
Blockquote|From the Cape of Singapura to the hook named Sinosura to the east, are 18 miles; 6 or 7 miles from there lies a cliffe in the sea called Pedra Branque, or White Rock, where the shippes that come and goe from China doe oftentymes passe in greate danger and some are left upon it, whereby the Pilots when they come thither are in greate feare for other way than this they have not. which was founded in 1528 by Sultan Alauddin Riayat Shah II, the son of Sultan Mahmud Shah of the Malacca Sultanate. In the mid 17th century, the Dutch Governor of Malacca wrote to the Dutch East India Company, asking it to send two boats to the Straits of Singapore to "cruise to the south of Singapore Straits under the Hook of Barbukit and in the vicinity of Pedra Branca" to stop Chinese traders from entering Johor River. The plan was put into force, and two Chinese junks were captured in the Straits and diverted to Malacca. However, this action provoked a protest from the Sultan of Johor, which showed that the Sultan regarded the junks' seizure as an infringement of his sovereignty in the area. Three letters written in 1824 to the Government of India by the British Resident in Singapore, John Crawfurd, also confirm it was his understanding that all the islands in the region of the Straits of Singapore came under the Johor Sultanate. In addition, other 19th century documents show that the Sultan of Johor exercised authority over the Orang Laut ("sea people") who inhabited the maritime areas of the Straits of Singapore and visited Pedra Branca. One of these was a letter of November 1850 by John Turnbull Thomson, the Government Surveyor of Singapore, which reported on the need to exclude the Orang Laut from Pedra Branca where Horsburgh Lighthouse was being built. Calling them a "half fishing half piratical sect", Thomson noted that they "frequently visit the rock so their visits should never be encouraged nor any trust put in them In the straits and islets of the neighbouring shores and islands many lives are taken by these people." On 17 March 1824, the United Kingdom and the Netherlands signed the Anglo–Dutch Treaty of 1824. It divided the old Johor Sultanate into two new Sultanates: the new Sultanate of Johor, which would be under the British sphere of influence, and the Sultanate of Riau–Lingga under Dutch influence. Under Article XII of the Treaty, Britain agreed that "no British Establishment shall be made on the Carimon Isles, or on the Island of Bantam, Bintang, Lingin, or on any of the other Islands South of the Straits of Singapore " The islands and islets within the Straits fell within the British sphere of influence. This included Pedra Branca, which thus remained part of the territorial domain of the new Johor Sultanate.
1840-1851 жылдар: Хорсбург маяк құрылысын салу
1836 жылдың мамыр айында шотландтық гидрограф Джеймс Хорсбург қайтыс болды. Ол Британдық Шығыс Үндістан компаниясы үшін көптеген карталар мен Шығыс Үндістан, Қытай, Жаңа Голландия, Жақсы Үміт мүйісі және басқа да аралық порттарға арналған теңіздік нұсқауларды дайындаған. Саудагерлер мен теңізшілер оған құрмет ретінде бір немесе бірнеше маяк салудың орынды екенін ойлады және 1836 жылдың қарашасында Педра Бранка таңдаулы орындардың бірі ретінде ұсынылды. 1844 жылы Румыния сыртқы аралы немесе Пик Рокқа басымдық берілді. 1844 жылдың қарашасында, Бұғаз қоныстарының губернаторы Уильям Джон Баттерворт Джохор сұлтаны мен Теменггунгқа бұл мәселе бойынша хат жазды. Оның хаттары табылған жоқ, бірақ 1844 жылдың 25 қарашасындағы жауаптардың ағылшын тіліндегі аудармалары сұлтан мен Теменггунгтың ұсынысты қолдағанын көрсетті. Атап айтқанда, Теменггунг: «[Шығыс Үндістан] компаниясы бұл жерде немесе кез келген лайықты жерде шам салуға толық құқылы» деді. Хат алмасу Пик Рокпен ғана шектелгені ме, әлде Педра Бранка сияқты маяк үшін басқа да ықтимал орындарды қамтыды ма және Джохордың маяк үшін таңдалған кез келген жерге қатысты егемендігі британ үкіметіне берілді ме, әлде тек маяк салуға, күтіп ұстауға және пайдалануға рұқсат берілді ме, бұл белгісіз. 1845 жылдың 22 тамызында губернатор Баттерворт Үндістан үкіметіне Пик Роктағы маяқ құрылысы жақын арада басталады деп сенетінін білдіретін тағы бір хат жазды, өйткені «осы аймақтағы шам күннен күнге маңыздырақ болып келеді». 1824 және 1851 жылдар аралығында Педра Бранка мен Джохор жағалауындағы Пойнт Румыния маңында кем дегенде 16 ірі кемелер апатқа ұшырады. Алайда 1846 жылдың сәуір айында Лондондағы Адмиралтейство Лордтары Шығыс Үндістан компаниясының директорлар кеңесіне Педра Бранканың маяқ үшін ең жақсы орын екенін ойлайтындарын хабарлады. Джон Томсон және Шығыс Үндістан компаниясының «Хугли» пароходының капитаны С. Конгалтон мамыр және тамыз айларында сараптама жүргізді. 25 тамыздағы есепте олар «Педра Бранка Сингапур бұғазына кіретін немесе шығатын кемелердің қауіпсіздігі үшін шам орнатуға арналған жалғыз дұрыс орын» деген пікірде екендерін айтты. Келесі күні губернатор Баттерворт Үндістан үкіметіне хат жазып, үкіметтің «Педра Бранка – жарық үйдің жалғыз дұрыс орны» екенін бірден түсінетінін мәлімдеді. 1846 жылдың 30 қазанында Үндістандағы Президент Кеңесі Педра Бранканы маяқ орны ретінде бекітті. Шығыс Үндістан компаниясы 1847 жылдың 24 ақпанында мақұлдады, ал сол жылдың 10 мамырында Үндістан үкіметі губернатор Баттерворттан маяқ құрылысы үшін шаралар қабылдауды сұрады. Сингапур билігі Джохор билігін маяқ орнату туралы шешім туралы хабардар етуді немесе оның орнатылуына келісім алуді қажет немесе дұрыс деп тапқанына ешқандай дәлел жоқ. Хорсбургты еске алуды қалаған жеке тұлғалар Сингапур билігіне бергенде, құрамына пайызы қосылған 7400 испан долларынан астам сома жинады, бірақ құрылыс жұмыстарына қаражат жетіспеді. Осылайша Үндістан үкіметі Шығыс Үндістан компаниясымен келісіп, губернатор Баттервортқа Сингапурға кіретін кемелерге баж салынатын заң дайындауға уәкілеттік берді және оны маяқ құрылысын бастау үшін дереу шаралар қабылдауды сұрады. «Жылы алымдар туралы» заң 1852 жылдың 30 қаңтарында Үндістанның генерал-губернаторы кеңесінде қабылданды. Губернатор тағайындаған Томсон жобаның сәулетшісі ретінде Хорсбург маяғының жоспарлау және құрылысын қадағалауды өз міндетіне алды. Королева Викторияның туған күні, 1850 жылдың 24 мамырында, жаңадан құрылған масондық ложаның мүшелері өткізген салтанатты шарада іргетасы қаланды. 749 нөміріндегі Шығыстағы Зетланд масондық ложасының мүшелеріне қатысты, губернатор, Сингапур гарнизонының қолбасшысы, контр-адмирал және бірнеше шетелдік консулдар қатысты. Маяк құрылысы 21 қазанға дейін жалғасты, ал 1851 жылдың сәуірінде муссоннан кейін қайта басталды. Жұмыстарға 50-ге дейін жұмысшы қатысты, оның ішінде қытай ағаш ұсталары мен тас қалаушылар, олардың малай көмекшілері, үнділік тас қазушылар мен сотталған жұмысшылар, аспазшы мен оның көмекшісі, ал аралды қарақшылардың шабуылынан қорғау үшін алты ласкар жұмыс істеді. Оңтүстік Қытай теңізінің қарақшыларының зұлымдығы мәлім болды – Хорсбург маяғының құрылысы кезінде тоғыз қытай жұмысшысы қарақшылардың шабуылынан қаза тапты. Шамды алғашқы салтанатты тұтану 27 қыркүйек 1851 жылы ұйымдастырылды, оған губернатор, Зетланд ложасының масондары, шетелдік салт әміршілері, Сингапурдың аға тұрғындары және басқа да беделді тұлғалар қатысты. Сингапурдің еркін баспасөзі: «Қонақтардың кешкі ас үстелінен бір мезгілде көтерілуі жарық беру процесі басталғанын хабарлады. Үш қуатты шурақ жарыққа құрмет көрсетті, оның жылтыры әлдебір мың жыл бойы теңізшінің түн ортасындағы жолын көрсетуі мүмкін» деп жазды. 15 қазан күні маяқ тұрақты түрде жанып, Томсон 18 қараша 1851 жылы «Хугли» пароходымен Педра Бранкадан Сингапурға қайтып келді.
1852 жылдан 1970 жылдарға дейін
1852 және 1854 жылғы (Үндістан) Жарық Ақысы туралы заңдар Хорсбург маягы мен оның қосымшаларын Шығыс Үндістан компаниясының меншігі деп жариялады және олар осы компанияға тиесілі болды. 1867 жылы Сингапур құрамына кіретін Тынық Елді Мекеңдері Корольдік Колонияға айналды, ал 1912 жылғы Тынық Елді Мекеңдер Маяқтары Ордонансы бойынша маяк Сингапурға берілді. 1912 жылдан кейін Сингапур бұғазы арқылы өтетін кемелерден алынатын ақылар жойылды; оның орнына маяқтың шығындарын көршілес мемлекеттер бөлісті. 1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сингапур жеке Корольдік Колониясы болды. Малакка мен Пенанг сияқты басқа Тынық Елді Мекеңдер Малай мемлекеттеріне (Жохорды қоса) қосылып, Малай Одағын құрды. Кейіннен ол 1948 жылы Малайя Федерациясына, ал 1963 жылы Малайзия Федерациясына айналды. 1953 жылдың 17 маусымында Сингапурдың Отарлық Хатының Секретары Жохор сұлтанының британдық кеңесшісіне Пидра Бранканың мәртебесін нақтылау үшін хат жолдады. Ол бұл тастың Сұлтан Хусейн Шах пен Теменггунгтың 1824 жылдың 2 тамызындағы Достық және Одақ шарты бойынша Сингапур аралымен бірге Шығыс Үндістан компаниясына берген шекарасынан тыс екенін атап өтті. Алайда, Отарлық Үкімет осы тасқа орнатылған маяқты күтіп келді, және "[б]ұл халықаралық практика бойынша Колонияға белгілі бір құқықтар мен міндеттерді жүктейді". Сондықтан ол "тасқа жалдау шарты немесе берілгендігін көрсететін қандай да бір құжат бар ма, әлде ол Жохор штатының Үкіметімен берілген бе, немесе басқа жолмен иеліктен шығарылған ба" деп сұрады. Жохордың Мемлекеттік Хатының Секретары 21 қыркүйекте "Жохор Үкіметі Пидра Бранкаға иелік етуді талап етпейді" деп жауап берді. Бұл хат алмасу 1953 жылға дейін Жохор Пидра Бранкаға егемендік құқығы жоқ екенін түсінгенін көрсетті, сондықтан ол Ұлыбританияға тиесілі болды. Сингапур Колониясы 1959 жылы өзін-өзі басқарушы мемлекетке айналды және 1963 жылы Малайзия Федерациясына қосылу үшін Британ империясынан шықты. Екі жылдан кейін, 1965 жылы, Сингапур толық тәуелсіз Республика болды. 1959 жылы Пидра Бранкада жиналған метеорологиялық ақпарат туралы ресми жарияланымда Малайя Хорсбург маяғын Сұлтан Шоалы мен Раффлс маяқтарымен бірге "Сингапур" станциясы ретінде тізімдеді. Педра Бранкадағы маяқ 1966 жылы Сингапур Федерациясынан шыққаннан кейін бір жыл өткенде Малайзия мен Сингапурдың бірлескен басылымында дәл осылай сипатталды. 1967 жылы екі ел метеорологиялық ақпаратты бөлек жариялай бастағанда, Малайзия Хорсбург маяғына сілтеме жасауды тоқтатты. Малайялық және Малайзиялық Бас Геодезист және Бас Картографиялық Картографиялық Басқармасының 1962, 1965, 1970, 1974 және 1975 жылдары жарияланған карталарында аралдың астына "(СИНГАПУР)" немесе "(СИНГАПУРА)" деген сөздер жазылған. Бұл белгі Сингапурдың егемендігіндегі аралға да қолданылды. Керісінше, бұл белгі Малайзияның егемендігіндегі Пулау Писанг аралына қолданылмады, онда Сингапур маяқ қызметін жүзеге асырды. Сингапур 1970 жылдары Хорсбург маяғының бастапқы керосинмен жұмыс істейтін шамдарын автоматтандырылған навигациялық шамдармен ауыстырды. 1977 жылдың 30 мамырында, ПСА рұқсатымен, Сингапур Республикасының Әскери-теңіз күштері Сингапур Республикасының Әуе күштерімен бөліскен әскери қайта хабар тарату станциясын орнатты. Кейіннен ПСА аралдың шығыс жартысына тікұшақ алаңын және Кеме Қозғалысы Ақпараттық Жүйесі үшін байланыс мұнарасын орнатты.
1980 жылдардан қазіргі уақытқа дейін
1980 жылдары Малайзия теңіз полициясының қайықтары бірнеше рет Педра Бранка маңындағы суларға кірді. Алайда, Малайзия да, Сингапур да ұстамдылық танытты, Сингапур теңіз күштеріне жағдайды ширықтырмау жөнінде қатаң нұсқаулар берілді. 1989 жылы Малайзияның сол кездегі премьер-министрі Махатхир Мохамад арал маңына алдын ала хабарсыз сапар жасады. Оның қайығы Сингапур теңіз күштерінің кемелерімен тоқтатылды. Халықаралық инциденттің алдын алу үшін ол қайығына кетуге бұйырды. 2002 жылдың 27 маусымынан бастап Педра Бранка, «Қорғалатын аумақтар және қорғалатын жерлер» заңының мағынасында, қорғалатын аймақ деп жарияланды. Осыған байланысты, аралға кіру үшін Сингапур теңіз және порт басқармасынан рұқсат алу қажет, ал рұқсатсыз болу – қылмыстық құқық бұзушылық болып табылады. 2008 жылдың 6 қазанында Сингапур азаматы Роджер Ли Педра Бранкаға заңсыз қонғандығы үшін сотталды. Сот құжаттарында ол 1998 жылы Индонезияның Батам қаласына барғаны айтылған. Кейін ол индонезиялық әйелге үйленіп, отбасын құрды, бірақ ол 2007 жылы оның тұрақсыз табысы мен жұмыс табудағы қиындықтарына байланысты оны тастап кетті. Индонезияда заңсыз ұзақ уақыт болғандықтан және досы оның паспорты мен жеке құжаттарын алдап алғандықтан, Ли полиция жағалау күзеті оны құтқарып, Сингапурға қайтарып алады деген үмітпен жоғалған балықшы болып көрінуді жоспарлады. 2008 жылдың 5 ақпанында ол қайықшыға ақы төлеп, өзін моторлы сампанмен теңізге шығарып салуын сұрады. Ол жағалау күзетінің немесе теңіз күштерінің патрульдік кемелерін көрмегендіктен, Педра Бранкаға түсіп, ондағы қызметкерлерге ұсталды. Ли Сингапурға заңсыз кіргені үшін кінәсін мойындады. Қорғалатын жерде рұқсатсыз болғаны туралы екінші айыптама жаза тағайындау кезінде ескерілді. Лидің тегін адвокаты Педра Бранкада аралға кірмеу туралы ескерту белгісінің жоқ екенін мәлімдеді. Ли алты аптаға бас бостандығынан айырылды. 2008 жылдың 4 қарашасында Сингапур Энергетика конференциясында сөйлеген сөзінде, аға министр Ли Куан Ю Сингапур үкіметі Педра Бранкада жерді қайтару және ядролық электр стансасын салуды қарастырғанын айтты. Халықаралық стандарттар электр стансасының айналасында қауіпсіздік аймағын талап ететіндіктен, мұндай станса Сингапурдың негізгі аралында салынбауы мүмкін. Алайда, Педра Бранка Малайзия жағалауынан 30 шақырымнан кем қашықтықта болғандықтан, мұның мүмкін емес екені мойындалды. 2021 жылдың 5 шілдесінде Сингапур үкіметі Педра Бранка маңындағы суды қайтару жоспарларын жариялады, бұл теңіз қауіпсіздігін жақсарту және айналасындағы суларда іздеу-құтқару (SAR) жұмыстарын күшейту үшін қажет. Аралға жоспарланған жаңа нысандар кемелерді тоқтатуға арналған аймақтар, сондай-ақ логистикалық, әкімшілік және байланыс ғимараттарын қамтиды.
Халықаралық Сот сотының ісі
1979 жылдың 21 желтоқсанында Малайзияның Ұлттық карталық қызметінің директоры «Малайзияның аумақтық сулары мен континенттік шельфінің шекаралары» деген аталыммен карта жариялады, онда Педра Бранка Малайзияның аумақтық суларында көрсетілген. Сингапур 1980 жылғы 14 ақпандағы дипломатиялық нотасында бұл талапты қабылдамады және картаны түзетуді сұрады. 1993 және 1994 жылдары өткен үкіметаралық келіссөздер мен хат алмасу арқылы дау шешілмеді. 1993 жылғы ақпан айында өткен келіссөздердің бірінші раундында Мидл Рокс және Саут Ледж аймақтарының егемендігі мәселесі де көтерілді. Осыған байланысты Малайзия мен Сингапур дауды Халықаралық сотқа (ХС) беруге келісіп, осы мақсатта 2003 жылғы ақпанда арнайы келісімге қол қойды және 2003 жылғы шілдеде Сотқа хабарлады. Іс 2007 жылғы 6-23 қараша аралығында Гаагадағы Бейбітшілік сарайында қарастырылды. Халықаралық соттың шешімі 2008 жылғы 23 мамырда жарияланды. Онда Педра Бранка бастапқыда Джохордың егемендігінде болғанымен, Сингапур мен оның ізашарларының мемлекеттік мәртебедегі (à titre de souverain) әрекеттері және Малайзия мен оның ізашарларының осы әрекеттерге жауап бермеуі 1980 жылы тараптар арасындағы дау туған кезде аралдың егемендігі Сингапурға өткенін көрсетті. Сингапур мен оның ізашарлары арал маңындағы теңіз оқиғаларын тергеу, құрлықты мелиорациялау жұмыстарын жоспарлау, теңіз байланыс жабдықтарын орнату және аралға баруға ниеттенген Малайзия шенеуніктерінен рұқсат алу сияқты шаралар қабылдады. Ал Джохор мен оның мұрагерлері 1850 жылғы маусымнан бастап бір ғасырдан астам уақыт бойы аралға қатысты ешқандай әрекет жасаған жоқ. 1953 жылы Джохор штатының хатшысының міндетін атқарушы Педра Бранкаға Джохордың иелік етпейтінін мәлімдеді. Аралға жасалған барлық сапарлар Сингапурдың тікелей рұқсатымен жүзеге асырылды, ал Малайзияның 1960 және 1970 жылдары жариялаған карталары Педра Бранкаға қатысты Сингапурдың егемендігін мойындағанын көрсетті. Педра Бранка сияқты, Джохор сұлтаны да Мидл Роксқа қатысты ежелгі құқыққа ие болды. Сингапур Мидл Роксқа қатысты мемлекеттік құқықтарды жүзеге асырмағандықтан, ХС Малайзияның осы теңіздік нысанға егемендігін сақтап қалғанын анықтады. Саут Леджге қатысты ХС оның материктік Малайзияның, Педра Бранканың және Мидл Рокстің аумақтық суларының араласып жатқан аймағына жататынын атап өтті. Сотқа Малайзия мен Сингапурдың аумақтық суларының шекарасын белгілеу міндеті қойылмағандықтан, ол Саут Леджге қатысты егемендік оның орналасқан аумақтық суларына иелік ететін мемлекетке тиесілі деп шешті.
Халықаралық соттың шешіміне реакция
Малайзия мен Сингапур Халықаралық соттың шешімін құрметтеуге және қабылдауға келіскенмен, Малайзияның сыртқы істер министрі Раис Ятим кейіннен елдің губернатор Баттерворттың Джохор сұлтанына және Теменггунгқа жазған хаттарын іздеуді жаңартқанын мәлімдеді. Ол Халықаралық сот ережелеріне сәйкес, жаңа дәлелдер ұсынылған жағдайда, іс он жыл ішінде қайта қаралуы мүмкін екенін атап өтті. Жауап ретінде Сингапурдың заң министрі К. Шанмугам қала-мемлекеті Малайзия үкіметінің қандай жаңа дәлелдер ұсынатынын күтетінін айтты. Халықаралық соттың шешімі жарияланғаннан кейін бір апта өткен соң, Малайзияның Сыртқы істер министрлігі Малайзия БАҚ-тарынан Педра Бранка үшін «Пулау» («Арал») деген малай сөзін пайдалануын тоқтатып, оны «Бату Путех» немесе «Педра Бранка» деп атауды сұрады. 2008 жылдың 21 шілдесінде Сингапур парламентінің мүшелері Педра Бранка туралы қойған сұрақтарына жауап ретінде Сыртқы істер жөніндегі аға мемлекеттік министр Баладжи Садасиван аралдың айналасындағы теңіз аумағының аумақтық теңізді және Эксклюзивті экономикалық аймақты қамтитынын мәлімдеді. Малайзияның сыртқы істер министрі Раис Ятим бұл «АСЕАН рухына және құқықтық құрылымына қайшы» екенін айтып, талапты «қабылданбас, ақылға сыймас және халықаралық құқық принциптеріне қайшы» деп бағалады. Оған жауап ретінде Сингапур Сыртқы істер министрлігінің өкілі Сингапурдың алғаш рет 1980 жылдың 15 қыркүйегінде аумақтық теңізге және Эксклюзивті экономикалық аймаққа талап қойғанын, ал 2008 жылдың 23 мамырында Халықаралық соттың шешімінен кейін бұл талапты қайта растағанын мәлімдеді. Екі мәлімдемеде де Сингапурдың аумақтық теңізінің немесе Эксклюзивті экономикалық аймағының шекаралары көрші елдердің талаптарымен сәйкес келсе, Сингапур халықаралық құқыққа сәйкес келісілген шекараларды белгілеу үшін осы елдермен келіссөздер жүргізетіні нақты айтылған. 2008 жылдың тамызында Раис Малайзияның Педра Бранка төңірегінде Эксклюзивті экономикалық аймаққа ие болуға құқығы жоқ екенін айтты, себебі ол теңіз нысаны арал үшін халықаралық деңгейде қабылданған критерийларға сәйкес келмейді, яғни адамдар тұратын және экономикалық қызмет атқаратын құрлық емес. Марапаттар 2008 жылдың 17 қарашасында табыс етілді.
Қалған мәселелерді шешу
Малайзия мен Сингапур Педра Бранка мен Мидл Рокстің айналасындағы теңіз шекарасын белгілеу және Оңтүстік Леджге меншік құқығын анықтау үшін Бірлескен техникалық комитет құрды. 2008 жылғы 3 маусымда өткен отырыстан кейін Комитет, аймақта және оның төңірегіндегі теңіз мәселелері бойынша келіссөздерді дайындау үшін бірлескен зерттеу жұмыстарын бақылау үшін техникалық кіші комитет құруға келісті. Егер Педра Бранка, Мидл Рокс және Оңтүстік Ледж суларында немесе оның төңірегінде кез келген оқиға болса, екі тарап та қатысқан кемелерге гуманитарлық көмек көрсетеді. Сонымен қатар, Малайзия мен Сингапур балықшылары осы суларда дәстүрлі балық аулау қызметін жалғастыра береді. 2008 жылдың қыркүйегінде Бірлескен техникалық комитет өз кіші комитетінің бірлескен зерттеу жұмыстарын жүргізу бойынша болашақ шекаралау талқылаулары үшін қажетті деректерді қамтамасыз ететін гидрографиялық зерттеуге техникалық дайындықтарын аяқтағанын хабарлады. Теңіз және әуе кеңістігін басқару және балық шаруашылығы жөніндегі кіші комитет те құрылды және 2008 жылғы 20 тамыздағы отырысында екі елдің Педра Бранка, Мидл Рокс және Оңтүстік Ледждің суларындағы дәстүрлі балық аулау қызметін жалғастыруы керек деп шешті.
Малайзияның қайта қарау және қайтарып алу туралы өтініші
2017 жылғы 2 ақпанда Малайзия Халықаралық соттың Статутының 61-бабына сәйкес 2008 жылғы сот шешімін қайта қарау туралы өтінішті, 2016 жылдың тамызы мен 2017 жылдың қаңтары аралығында Ұлыбритания Ұлттық мүражайынан алған үш құжат негізінде Халықаралық сотқа жолдады. Бұл құжаттар – 1958 жылға қатысты Сингапурдың отарлық үкіметінің ішкі хат алмасулары, сол жылы британдық теңіз офицері ұсынған оқиға туралы есеп, сондай-ақ 1960 жылдарға қатысты теңіз операцияларының картасы, онда түсіндірмелер бар еді. Малайзия үкіметі бұл құжаттардың "тиісті кезеңде британдық отарлық және Сингапур әкімшілігінің жоғары лауазымды шенеуніктері Педра Бранка/Пулау Бату Путе Сингапурдың егеменді аумағының бөлігі емес екенін түсінгенін" көрсеткенін мәлімдеді. Алайда, Малайзияның стратегиялық және халықаралық зерттеулер институтының аға сарапшысы Шахриман Локманның айтуынша, "Халықаралық сот шешімдерін қайта қарауға қатысты үлгілер өте аз". Хабарламаларға сәйкес, бұл өтініштің уақыты Малайзиядағы жақын арадағы сайлаумен сәйкес келеді, себебі биліктегі Барисан Насионал коалициясы, қазіргі уақытта IMDb жанжалына байланысты қысымға ұшырап отыр, "Педра Бранкаға қатысты жаңа сот дауының Малайзияның егемендігін қорғау мақсатында елдің сыртқы саясатындағы күшті басшылықты көрсетуге ең лайықты екенін көрсету үшін пайдалануы мүмкін". Сингапур Сыртқы істер министрлігі бас прокурор Люсьен Вонг, Чан Сек Кёнг, С. Джайкумар және Томми Кох (Халықаралық сотта Сингапурды өкілдік еткен) кіретін топты бұл талапты зерттеп, жауап беру үшін тағайындады. 2017 жылғы 5 ақпанда Заң және ішкі істер министрі К. Шанмугам, құжаттарды егжей-тегжейлі заңгерлік сараптамасыз қарастырғанда, олардың Халықаралық сот шешіміне қандай да бір өзгеріс енгізетінін көре алмағанын мәлімдеді. 2017 жылғы 30 маусымда Малайзия Халықаралық соттан 2008 жылғы шешімді түсіндіруді сұрады. Бұл өтініш аталған шешімді қайта қарау туралы 2 ақпандағы өтініштен "аyrı және дербес" болып табылады. Өтініште Сот Статутының 60-бабы мен Сот Ережелерінің 98-бабына сілтеме жасалды. Малайзияның бас прокуроры Мохамед Апанди Алидің сөзіне қарағанда, Малайзия мен Сингапур 2008 жылғы Халықаралық сот шешімін іске асыру үшін бірлескен техникалық комитет (БТК) құрды. Малайзияның мәлімдемесіне сәйкес, БТК 2013 жылдың қарашасында келіспеушілікке ұшырады, себебі екі тарап та Оңтүстік таяқшаға және Педра Бранканы қоршаған суларға қатысты 2008 жылғы шешімнің мағынасын анықтауда келісімге келе алмады. Малайзияның Бас прокуроры Апанди Малайзияның ұстанымын түсіндіре келе: "Малайзия Халықаралық соттан 2008 жылғы шешімді түсіндіруді сұрау қажет деп санайды, өйткені бұл тараптардың теңіз аймақтары мен әуе кеңістігін басқарудағы тәртіпті және бейбіт қарым-қатынасты сақтауға негіз болады" деді. Сингапур Сыртқы істер министрлігі (СІМ) баспасөз хабарламасында Халықаралық сот шешімінің "соңғы және шағымсыз", сондай-ақ "ашық және түсінікті" екенін атап өтті. Осыған байланысты СІМ: "Малайзияның Халықаралық соттан шешімді түсіндіруді сұрауы қызық. Сондықтан Сингапур Малайзияның түсіндіру туралы өтінішіне қарсы шығады, оны қажетсіз және негізсіз деп санайды" деді. 2018 жылғы 28 мамырда Малайзия үкіметі 2008 жылғы шешімді қайта қарау және түсіндіру туралы екі өтінішін де кері қайтарып алды, бұл қадам Сингапурдың СІМ-імен құпталып, Халықаралық соттағы екі істі де тоқтатты. Сонымен қатар, Халықаралық сот Статуты 2008 жылғы 23 мамырдағы сот шешімінен кейін 10 жыл ішінде ғана қайта қарау туралы өтініш беруге рұқсат береді, яғни қайта қарау туралы қосымша өтініштер енді мүмкін емес. 2019 жылғы 25 маусымда Малайзияның премьер-министрі Махатхир Мохамад Малайзияның бұл шешімді қабылдағанын қайталады, оны АСЕАН мүше мемлекеттерінің өзара құрмет негізінде жұмыс істегенінің мысалы ретінде атады.
Мақалалар
Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final Kazakh translation.
Жаңалықтар
Please provide the English text you want me to translate. I need the content of the "English text" section to perform the translation. I will use the "Existing translation reference" only as a guide for terminology, prioritizing accuracy to the original English meaning.
.
.
.