Кіріспе

Америкалық фэнтези телехикаясы "10-шы Патшалық" – Саймон Мур жазған және Ұлыбританияның Carnival Films, Германияның Babelsberg Film und Fernsehen және АҚШ-тың Hallmark Entertainment компаниялары түсірген американдық ертегілік фэнтези мини-сериалы. Ол Нью-Йорк қаласынан сиқырлы айна арқылы ертегілер әлеміне көшірілген жас қыз бен оның әкесінің басынан өткен оқиғаларды көрсетеді. Мини-сериал алғаш рет 2000 жылдың 27 ақпанынан бастап, сол жылдың 6 наурызына дейін NBC телеарнасында апта сайын екі сағаттық эпизодтармен бес кеш бойы көрсетілді. Ол 2000 жылы "Ең үздік ашылу титрлері дизайны" номинациясы бойынша Эмми сыйлығын жеңіп алды. Премьераны 14,04 миллионнан астам көрермен тамашалады.

Сюжет

Жасырын әлемде ертегі кейіпкерлері тоғыз сиқырлы патшалықта өмір сүреді, онда Зұлым патшайым оларды билеуді жоспарлайды. Ол Төртінші патшалықтың түрмесінде қамауда. Бұл патшалыққа Snow White-тың әуескер, мақтанқор немересі – Принц Вендел билік етеді. Таққа отыру рәсіміне бірнеше апта қалғанда, патшайым қатыгез Тролль патшасы мен оның үш баласынан көмек сұрап, ханзаданың жыл сайынғы түрмеге сапары алдында оны босатуға тырысады. Принц Венделді оның зұлым әйелі – Зұлым патшайым тұтқындайды. Ол оны Алтын ретриверге айналдырады, ал өзінің ретриверін Венделдің көшірмесіне айналдырады. Үрейленген ханзада түрмеден қашып, жертөледегі айна порталына тап болып, Нью-Йорк қаласына көшіріледі. Тролль патшасы өзінің баяу балалары Бёрли, Блэбберворт және Блюбеллге қашқан ханзаданы қайтаруды бұйырады, ал патшайым оның орнына жартылай қасқыр тұтқынды (тек Вольф деп аталады) жібереді. Осы уақытта Манхэттеннің қарапайым тұрғындары – қасарысқан официантка Вирджиния Льюис пен оның бейшара әкесі Тони қалаға келген жаңа сиқырлы тұлғалардың салдарынан туған оқиғаларға қатысады, соның ішінде Вольф Вирджинияға сүйісіп кетеді және Тониге алты тілек беріледі (ол оларды жеке пайда үшін ақымақтықпен қолданады, нәтижесінде олар кері соққы береді). Вирджиния өзгерген Венделдің (Вирджиния оның кім екенін білгенге дейін әріптес официанттар "Принц" деп атаған) жай ғана ит емес екенін анықтағаннан кейін, Тони соңғы тілегін итті түсіну қабілетін алу үшін пайдаланады. Тони ханзада үшін өзін жауапты сезінеді, сондықтан Вирджиниямен бірге сиқырлы айна арқылы Тоғыз патшалыққа қайтуға келіседі. Бастапқыда Тони мен Вирджиния үйге қайтуды қалайды, ал сиқырлы айна патшалықтардың әр жеріне көшіріледі – түрмеден шығарылып, қой шаруаларының байқауында жүлде ретінде алынып, содан кейін аукционда сатылады. Топ айнаны іздеу үшін жерді аралап, көптеген қауіптер мен қиындықтарға тап болады, соның ішінде Вирджинияның шашы мүмкін емес ұзындыққа дейін сиқырланады, патшайымның аңшысынан қуғынға түседі және Кішкентай Бо Пиптің ұрпақтары қаланың тілек құдырын бақылауға тырысады. Сапар барысында Вольф патшайымға деген адалдығын күдікке салып, қасарысқан Вирджинияның құрметіне ие болу үшін олардың жағына қосылады. Бұл әрекет патшайымды ханзаданы, Вирджинияны және Тониді тұтқындау үшін өзінің аяусыз және суыққанды аңшысын жіберуге мәжбүр етеді. Вирджиния ақырында Қарлығаштың рухымен кездеседі, ол Тоғыз патшалықты құтқаруға тағайындалғанын айтады. Тони сондай-ақ патшайымды өзінің ұзақ уақыттан бері жоғалған әйелі және Вирджинияның анасы деп таниды. Олар оны тоқтату үшін қамалға барады, бірақ Вольф Тони мен Вирджинияға сатқындық жасайды. Олар түрмеге тасталады, онда Тони Вирджинияға анасының психикалық күйзеліске ұшырағанын және Вирджиния кеткен түні оны суға батыруға тырысқанын айтады. Патшайым өзінің көшірмесі ханзада Венделді патша етіп жариялайды, содан кейін рәсімге келген барлық монархтарды улануға тырысады. Әйгілі болғандай, Вольф уды ұйқыға арналған дәрімен ауыстырғандықтан, бәрі аман-есен оянады. Вирджиния өзін-өзі қорғау үшін Зұлым патшайымды өлтіруге мәжбүр болады, бұл оны қатты ренжітеді. Нағыз ханзада Венделл адам кейпіне қайта оралып, таққа отырады, тролльдерді кешіреді және оларға әкесі қайтыс болғаннан кейін өз патшалықтарына оралуға рұхсат береді. Тониге барлық көмегі үшін риза болған енді король Венделл оған сарайда жұмыс ұсынады, ол оны қабылдайды. Вирджиния мен Вольф бала күтіп Нью-Йоркке оралады.

Орындаушылар мен кейіпкерлер

Кимберли Уильямс – Вирджиния Льюис. Вирджиния – 21 жастағы әдемі әйел, ол Централь парк шетінде әкесімен бірге тұрады. Вирджиния өте циниктік және шаршаған, сонымен қатар мейрамхана ашуға ниетті, анасымен танысуды қаламайтынын айтады, бірақ көп ұзамай ол өзін жалғыз сезінетіні анық болады. Кейін ол анасының кеткені үшін өзін кінәлі екенін айтады. Басында ол тек өз әлеміне оралуды қалайды, бірақ ақыры Венделлдің патшалығын құтқаруға көмектесуге келіседі. Вирджиния анасының тастап кеткеніне байланысты ауыртпалықты қабылдауға үйренуі керек. Баяу-баяу ол Вулфқа деген сезімдерін дамытады. Рон Вертхаймердің (New York Times) айтуынша, Вирджиния – өзіне сенімді болу жолындағы батыл қыз.

Джон Ларрокетт – Энтони "Тони" Льюис. Тони – үй шаруасын атқаратын, жалғыз басты әке. Ол қызы Вирджинияның проблемалары мен сезімдерін түсінбейді. Басында ол жалқау, өзімшіл және қорқақ, бірақ бұрынғы өмірінен кетуге мәжбүр болып, Вирджинияны, Венделлді және өзін құтқару үшін күреседі, осы процесте жақсырақ адамға айналады.

Скотт Коэн – Вулф. Вулф, "қойларды мазалағаны" үшін түрмеге түскен соң, Зұлым Королеваға адалдық серт бергеннен кейін, Ақ Қар Мемориалдық түрмесінен босатылады. Ол Принц Венделлді іздеп Нью-Йоркке келеді және Вирджиниямен танысады, бірден оған ғашық болады. Ол фильмнің көп бөлігін Вирджиния мен Тониге патшалықтардан қашуға көмектеседі, Вирджинияға көбірек ғашық болады.

Дианна Вист – Кристин Уайт, көбінесе "Зұлым Королева" деп аталады. Фильмнің басты антагонисті және Принц Венделлдің асырау анасы. Ол Венделлдің ата-анасын өлтіргені үшін өмір бойы түрмеде отыруға сотталған. Кейін ол Вирджинияның анасы екені анықталады. Мини-сериалдағы оқиғалардан бұрын Кристин психикалық күйзеліске ұшырап, Вирджинияны өлтіруге тырысқаннан кейін, саяхаттаушы айнаны табады. Ол Батпақ Сиқыршысының (Ақ Қардың өгей анасы) үйіне алынып, оның шәкірті болады. Сериалдың сюжеті оның Тоғыз патшалықты басып алу жоспарына қатысты. Шоудың басында ол түрмеден босап, Венделлді итке айналдырады.

Дэниел Лапейн – Принц Венделл. Ақ Қардың немересі, 4-ші патшалықтың ерке, мақтаншы және көңілсіз мұрагері. Принц Венделл фильмнің көп бөлігін ит ретінде өткізеді. Ол тек Тонимен ғана сөйлеседі және біртіндеп кішіпейіл және жауапкершілікті сезіне бастайды. Тонимен болған оқиғалардан кейін ол қазіргі 10-шы патшалық (Нью-Йорк) қызықтырады және Тониге "секіретін сарай" салуды талап етеді, осылайша Тониге өнеркәсіптік революция жасауға шақырады.

Рутгер Хауэр – Аңшы. Зұлым Королеваның Вирджиния мен Тониді өлтіруге жіберген аңшысы, атылғанда тірі жанның жүрегіне тигізер сиқырлы арбалетті алып жүреді. Аңшы Зұлым Королеваға толықтай берілген және тағдыр мен жазмышқа қатты сенеді, мейірімділікке қызығушылық танытпайды.

Эд О'Нилл – Релиш, тролль патшасы. Релиш – тролль патшалығының патшасы және Бёрли, Блэбберворт және Блюбеллдің әкесі. Ол уақытша Зұлым Королевамен күш біріктіреді, бірақ кейін 4-ші патшалықты өзіне алуды шешкенде, оның жаулап алу жоспарларынан бас тартады.

Хью О'Горман, Даунн Льюис және Еремия Биркетт – Бёрли, Блэбберворт және Блюбелл рөлінде. Әкесі Карлыгач мемориалдық түрмесінен босатып жіберген үш тролль бауырластар, көп ұзамай оларға Зұлым Королевадан Принц Венделлді, содан кейін Вирджиния мен Тониді іздеуді тапсырады. Олар Тони сиқырлы сиқырды бұрыс қолданғаннан кейін фильмнің көп бөлігін алтын мүсіндер ретінде өткізеді.

Кэмрин Манхейм – Ақ Қар. Ол туралы көп рет айтылады және ақырында Вирджиния мен оның немересі Принц Венделл (ит ретінде) ақ үңгірде мұз тәрізді табутта көреді. Ол Вирджинияны қорғайды және оның бейнесін Зұлым Королевадан қорғайды. Ол Вирджинияға өзінің балалық шағы туралы әңгімелейді және Вирджинияға көптеген керемет нәрселерге тағайындалғанын айтады және оған Зұлым Королеваны қалай өлтіру керектігі туралы кеңес береді.

Энн Маргрет – Золушка. Ол Тоғыз патшалықтың ең көне өмір сүретін аңыздық ханшайымы.

Моира Листер – Вирджинияның әжесі. Ол күйеу баласы Тониді төменгі сыныптан болғандықтан жек көреді, бірақ Вирджинияны жақсы көреді және ол жоғары қоғамға үйлену керек деп санайды.

Уорвик Дэвис – Акорн, Dwarf. Ол Тони мен басқаларға түрмеден қашып шығуға көмектеседі. Кейін ол түрлі ұрланған заттарды, мысалы, сиқырлы айнаны сатады. Ол қайтадан Ақ Қардың зұлым өгей анасы тұрған үйдің саздықтарында жасырынып жүргенде пайда болады. Ол Вирджинияға әкесін іздегенде қысқа уақытқа демалуға мүмкіндік береді және тіпті оған Зұлым Королеваның қабірін көруге рұхсат етеді. Кейін ол Тониді қайда табуға болатынын көрсетеді.

Джимми Нейл – Клейфейс, Goblin. Ол, Акорн Dwarfпен бірге, Тони мен басқаларға түрмеден қашуға көмектеседі. Ол 5-ші эпизодта пайда болуы керек еді, бірақ актер басқа рөлге ие болғандықтан, Акорн оның орнына түсті.

Люси Панч – Салли Пип. Сиқырлы Орманың шетіндегі Шағын Қошқар ауылында тұратын қойшы қыз. Вирджиния, саяхаттаушы айнаны жеңіп алу үшін, қойшы және қойша қыздар бәйгесінде Салли Пиппен бәсекелеседі, ол бәйгенің бірінші сыйлығы.

Өндіріс

Сценарийдің авторы Саймон Мур ертегілердегі «Бақытты өмір» аяқталғаннан кейін не болатыны туралы ойланды. Оның көрігі «10-шы Патшалық» болып айналды. The New York Times газетінің мәліметінше, «10 сағат бойында Жеті нан, Рапунцель сияқты таныс кейіпкерлерге жасалған қызықты сілтемелер бар, сондай-ақ Қарқындының (Камрин Манхайм) және Золушканың (Энн Маргрет) жаңартылған нұсқалары көрсетілген». Бас продюсер Роберт Хальми аға былай түсіндіреді: «Біз осы белгілі кейіпкерлердің басқа жағын көрсетуді қаладық. Мысалы, Золушка енді 200 жылдық. Кэмрин де рөлге келісті, өйткені оған Қарқындының артық салмақты болуы ұнады». Кэмрин Манхайм былай дейді: «Шындығында, мен оны бөлмемде көп жылдар бойы ойнап келдім, сондықтан рөлге дайын болдым. Бірақ бұл керемет болды, мен Қарқынды туралы оқып өстім және олардың ең әдемісі болғанымды армандадым, ал мен осындамын. Менеджерім NBC телеарнасының маған Қарқынды рөлін ұсынғанын айтты, мен: «Келісемін», - дедім. Мен сценарийді оқымай-ақ келістім, өйткені олар дәстүрлі Қарқынды бейнесінен алыстап бара жатқанына қуандым. Мен Қарқынды рөлін ойнаймын, мен өскен кездегі сол бейнеден тым алысқа кеттік, қазір сұлулық туралы көптеген түсініктер бар. Сондықтан, тар корсет кию және менің артықшылықтарымды көрсету қатты қызықты болды, бұл әдемілікке құрмет емес, жай ғана еске түсіру болды, иә, бұл менің жақсы күндеріме оралу болды». The Times Вирджиния Льюистің ойнаған Кимберли Уильямс «телевизиондық емес, кино мен театрда жұмыс істеуді ұнатады. «Телевизиондағы жұмыс тым жылдам болады, мен үрейленемін», - деп түсіндіреді ол. Дегенмен, күмәніне қарамастан, ол Дианн Вист, Джимми Найл және Рутгер Хауэрмен бірге «10-шы Патшалықта» ойнау ұсынысын қабылдауға қарсы тұра алмады. «Саймон барлық ескі ертегілерді біріктіріп, жаңартып, «Бақытты өмірден» кейін не болғанын зерттеді», - деп түсіндіреді Уильямс, оның кейіпкері Вирджиния – тролльдер, сөйлейтін итттер және жаман әжелер мекендейтін параллель әлемге итерілген Нью-Йорк официанты.

Тарату және қабылдау

Мини-сериал бастапқыда 2000 жылдың 27 ақпанынан бастап NBC телеарнасында екі сағаттық бес бөлім ретінде көрсетілді. "The 10th Kingdom" 2000 жылы үздік негізгі тақырып дизайны үшін Эмми сыйлығын жеңіп алды. Ол Ұлыбританияда Sky One телеарнасында көрсетілді. Variety журналының Лора Фрис (2000 жылдың 21 ақпаны) "Кимберли Уильямс көздері жасыл және әдемі, және ол жиі көрсетіледі, бірақ 10 сағат – бұл актрисаның иығына артық жүк" деп мәлімдеді. Filmcritic.com сайтынан Кристофер Нулл: "Ларрокеттің таңдалуы сәтті болмады. Мен үшін "Түнгі соттан" 30 минуттың өзі жеткілікті, ал 417 минут оның тікенді мінез-құлқына шыдауға тым көп".

Байланысты медиа

The 10th Kingdom-нің алғашқы көрсетілімі кезінде, романның, CD саундтрегінің және бүкіл мини-сериалды үш VHS таспасында алу үшін тегін нөмір көрсетілді. 2000 жылдың мамыр айында The 10th Kingdom Hallmark Entertainment және Artisan Entertainment (қазір Lions Gate Entertainment) компаниялары тарапынан VHS форматында екі таспалық жинақ ретінде және Extended Play бір таспалық нұсқасы ретінде шығарылды. Екі таспаға сыйымды ету үшін мини-сериалдың шамамен екі сағаты қысқартылды. Қысқартылған материал сюжеттің маңызды бөліктеріне қатысты емес, бірақ алынып тасталған көлем көру тәжірибесін айтарлықтай өзгертті. Кейіннен 2000 жылдың қазан айында мини-сериал үш дискілік DVD жинағы түрінде жарық көрді. 2002 жылдың мамырында екі дискілік жинақ шықты, онда бір екі жақты және бір бір жақты диск қолданылды, сондай-ақ Джон Ларрокетттің жүргізуімен "The 10th Kingdom: The Making of an Epic" атты қосымша мүмкіндік болды. Толық 5 бөлімдік сериал 2012 жылдың тамыз айының үшінші аптасынан бастап Netflix платформасында дереу көруге қолжетімді болды. Бұл сериалдың NBC телеарнасындағы алғашқы көрсетілімінен бері жеке эпизодтар форматында ұсынылған алғашқы рет болды. 2013 жылдың 19 наурызында, бірнеше жыл бойы қолжетімсіз болғаннан кейін, Mill Creek Entertainment толық мини-сериалды 3 DVD дискісінде қайта шығарды, жасау туралы қосымша материалды сақтап, мини-сериалды бес бөлек бөлім ретінде ұсынды. Сол күні Amazon платформасында да қолжетімді болды. 2015 жылдың 3 қарашасында Mill Creek Entertainment "The 10th Kingdom 15th Anniversary Special Edition" Blu-ray дискісін шығарды, бұл оның алғашқы жоғары сапалы нұсқасы болды. 2000 жылдың ақпанында Hallmark Kensington Books баспасынан шыққан романды Кристин Кэтрин Раш және Дин Уэсли Смит "Кэтрин Уэсли" деген атпен жазды. Роман сценарийдің ерте нұсқасына негізделген, алайда роман мен фильм арасында көп айырмашылық жоқ, көбінесе әңгімелер мен ұсақ-түйектердегі шағын өзгерістер бар. Бірнеше жыл бойы ол фильмнің VHS нұсқасымен және саундтрегімен бірге сатылды, бірақ қазір басылымнан түсірілді.

Саундтрек

Varèse Sarabande компакт-дискіде саундтрек альбомын жариялады, онда Энн Дадлидің музыкасы және Мириам Стоклидің "Жұлдызға тілек тілеу" әнінің кавер нұсқасы, әрбір бөлімнің ашылу титрлері мен соңғы титрлерінде естіледі.