Венгрияның шарап тарихы мен өндірісі

Кіріспе

Венгрияда шарап жасау Венгрия патшалығы дәуірінен бастау алады. Венгриядан тыс елдерде ең танымал шараптар – ақ тәтті шарап Токайи ассу (әсіресе Чехия, Польша және Словакияда) және Эгердің «Бықтың қаны» (Egri Bikavér) қызыл шарабы.

Этимология

Тек үш еуропалық тілде латын тілінен туындамаған шарап сөздері бар: грек, баск және венгр тілдері. Венгр тіліндегі шарапты білдіретін "бор" сөзі түпкілікті түрде орта парсы тілінен келген.

Тарих

Римдіктер жүзімді Паннонияға әкелді, және 5-ші ғасырдың соңына қарай қазіргі Венгрия аумағында кең жүзімдіктердің бар екендігі туралы жазбалар сақталған. Венгрлер шарап жасау білімін Шығыстан алып келді. Ибн Рустахтың мәліметінше, венгр тайпалары Карпат алқабын жаулап алудан бұрын шарап жасаумен жақсы таныс болған. Келесі ғасырларда Италия мен Франциядан жаңа жүзім сорттары әкелінді. Осы кезеңде өндірістің көп бөлігі ақ шараптан тұрды. Осман империясы Венгрияны басып алған кезде, ежелгі жүзім сортының көмегімен жасалған, кейіннен 1552 жылы Эгер қаласын қорғаушыларға күш берген құпия ингредиенті бар деп есептелген, "Бұлқырдың қаны" (Bikavér) деп аталатын құйма шарап жасалды. Түрік шапқыншылығы кезінде Токай аймағы кеш жиналған, асыл шіруге ұшыраған десерт шараптарымен танымал болды. Токаджи ассу 1571 жылғы құжатта айтылады, ал Франция королі Людовик XIV (1638-1715) оны "Vinum Regum, Rex Vinorum" – "Патшалардың шарабы, Шараптардың патшасы" деп атады. 1699 жылы Осман империясы Венгрияны австриялықтарға өткізгеннен кейін, германдық әсер Blauer Portugieser сияқты жүзім сорттарының енгізілуі арқылы байқалды. Бұл әсер 1730 жылы Токайда топырақ, күнге қарайтын жағы және асыл шіруге бейімділігіне негізделген әлемдегі алғашқы жүзімдіктер жіктелімінің басталуында да көрінді. 1882 жылдан бастап филоксера эпидемиясы Венгрияны қатты қинады, Эгердің дәстүрлі аралас жүзімдіктері мен Токайдың көптеген жүзімдері монокультуралармен, көбінесе қызыл шарап аймақтарындағы Blaufränkisch (Kékfrankos) және Бордо сорттарымен, ал Токайда Furmint, Muscat және Hárslevelűмен алмастырылды. 20-шы ғасырда Kadarka-ға қарағанда өсіру және шарап жасау оңай болған Zweigelt сияқты заманауи жүзімдер пайда болды. Коммунизм кезінде сапаға мән берілмей, артық өнім алу, пастеризация және өнеркәсіптік өндіріс басымдыққа ие болды. 1989 жылдан бері дәстүрлі сорттарға қызығушылық қайта оянды және, әсіресе Токай Хегиалжада көптеген жаңа инвестициялар жасалды.

The Romans brought vines to Pannonia, and by the 5th century AD, there are records of extensive vineyards in what is now Hungary. The Hungarians brought their wine making knowledge from the East. According to Ibn Rustah, the Hungarian tribes were familiar with wine making a long time before the Hungarian conquest of the Carpathian Basin. Over the following centuries, new grape varieties were brought in from Italy and France. Most of the production was of white wine in that period. During the Ottoman occupation of Hungary, an ancient variety of grapes was used to make the robust red wine blend later known as Bikavér (Bull's Blood), after a supposed secret ingredient in the wine that fortified the defenders of Eger in 1552. It was also during the Turkish occupation that the Tokaj region became known for dessert wines, harvested late to encourage noble rot. Tokaji aszú is mentioned in a document of 1571, and it was famously christened by Louis XIV of France (1638 1715) "Vinum Regum, Rex Vinorum" – Wine of Kings, King of Wines. After the Ottoman Empire ceded Hungary to the Austrians in 1699, the Germanic influence was felt with the introduction of grape varieties such as Blauer Portugieser. That influence also showed in the start in 1730 of the world's first vineyard classification in Tokaj, based on soil, aspect and propensity to noble rot. From 1882, the phylloxera epidemic hit Hungary hard, with the traditional field blends of Eger and the many grapes of Tokaj being replaced with monocultures, often of Blaufränkisch (Kékfrankos) and the Bordeaux varieties in red wine districts, and of Furmint, Muscat and Hárslevelű in Tokaj. The 20th century saw the introduction of modern grapes such as Zweigelt, which were easier to grow and to vinify than Kadarka. Under Communism quality was neglected in favour of overcropping, pasteurisation, and industrial production. Since 1989, there has been renewed interest in the traditional varieties and much new investment, particularly in Tokaj Hegyalja.