Нижвердал: Өнеркәсіптік өңірдің тарихы мен қазіргі жағдайы
Nijverdal
Нидерландтың Овериссел провинциясындағы Нийвердал қаласы: тарихы, индустриалды революцияның бастауы, 25 мың тұрғыны және Hellendoorn муниципалитетінің орталығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Нийвердал – Нидерландының Оверйссел провинциясындағы шамамен 25 000 тұрғыны бар қала. Ол Хелендоорн муниципалитетінің коммерциялық орталығы және ең ірі қаласы. Нийвердал (яғни "Еңбекші аңғар") 1836 жылы Ноэтсел шағын аумағында құрылды. Нидерландыдағы өнеркәсіптік революция осы жерде бастау алды. Томас Эйнсворт (1795–1841) және Зак Ди Патмор (1799–1838) – қаланың негізін қалаушыларының екеуі. Нийвердалдағы өнеркәсіптік өндірістің негізгі саласы – тоқыма өндірісі, сондай-ақ Твенте аймағының басқа бөліктерінде де осы сала дамыған. Кейбір дәстүрлі фабрика ғимараттары Арт-Деко немесе Югендстиль стилінде сақталған. Регге атты өзен қаладан өтеді және бұл Твенте мен Салланд аймақтарының, сондай-ақ Твенте және Салланд диалектілерінің тарихи шекарасы болып табылады. Бұрын Нийвердалдың әрбір туған жергілікті тұрғыны бір немесе екі аймақтық диалектте сөйлеген, бірақ 1970 жылдардан бері диалект қолданылуы азайып барады. 30 жасқа дейінгі тұрғындардың өте аз бөлігі диалекттерді қолданады.
Nijverdal is a town of approximately 25,000 inhabitants in the Dutch province of Overijssel. It is the commercial centre and largest town within the municipality Hellendoorn. Nijverdal (which means Industrious Valley) was founded in 1836 on the territory of the hamlet Noetsele. It was here that the industrial revolution in the Netherlands took root. Thomas Ainsworth (1795–1841) and Zak Dee Patmore (1799–1838) were two of its founding fathers. Textile production was the focus of industrial activity in Nijverdal, as it was for the rest of the Twente region. Some of the traditional factory buildings in the Art Deco or Jugendstil style still remain. A river called the Regge runs through the town, and is the historical border between the two regions Twente and Salland, and the border of two Dutch dialects, which are Twents and Sallaands, respectively. Every native inhabitant of Nijverdal used to speak either one or both regional dialects but since the 1970's dialect is in decline. Very few inhabitants younger than 30 use any dialect anymore.
Тарих
Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Нийвердалда шағын еврей қауымы болған. Аймақтың әкімшілік орталығы Хелендоорнда кішкентай синагог және еврей зираты болды. Синагог әлі де ауылдағы үйлердің бірінің артында шаруашылық құралдары сақталатын қойма ретінде сақталған, ал зират қазірде қолданылмайды. Онда шамамен 20 қабір бар, олардың көпшілігі 19 ғасыр мен 20 ғасырдың басына дейінгі кезеңге жатады. Әкімдік зиратты күтіп ұстайды және оны зақымдаудан қорғайды. Еврей қауымы Холокост кезінде дерлік жойылды. Оның көптеген мүшелері Собиборда немесе Освенцимде қаза болды. 1945 жылдың 22 наурызында Нийвердал одақтас бомбалаушылардың шабуылына ұшырады, олар австриялық тегі бар неміс рейхскомиссары Артур Зейсс-Инквартты іздеп келген. Зейсс-Инкварт одақтас әскерлерінің шабуылынан қашып, Нийвердалдағы реформаланған мектепте уақытша штабын құрған, бірақ бомбалау кезінде қаладан кетіп үлкерген. 73-тен астам адам қаза тапты, олардың көпшілігі Гротестраатта болды. 1955 жылы Вирдэн муниципалитетінің (Эверсберг, Конийненбельт, Слеттенхаар және Лохтер) бір бөлігі қосылды, бұл муниципалитеттің бастапқы Твенте жерінде орналасқан жалғыз бөлігі. 1970-жылдардың соңында осы жерде "Грут Лохтер" шағын ауданы пайда болды.
Before World War II, Nijverdal had a small Jewish community. The municipal seat of the area, Hellendoorn, had a small synagogue and Jewish cemetery. The synagogue still exists as a storage shed behind one of the houses in the village, and the cemetery is no longer in use. It has about 20 graves, most from the nineteenth century and early 20th century. The municipality maintains the cemetery and protects it from vandalism. The Jewish community was essentially erased by the Holocaust. Most of its members were murdered in Sobibor or Auschwitz. On 22 March 1945, Nijverdal was severely bombed by allied bombers who were going after the German Reichskommissar of Austrian origin Arthur Seyss Inquart. Seyss Inquart was fleeing the advancing Allied forces and had set up his temporary headquarters in the Reformed School in Nijverdal, but had already left town at the time of the bombing. Over 73 people were killed, mainly at the Grotestraat. In 1955, part of the municipality of Wierden was annexed (Eversberg, Konijnenbelt, Slettenhaar and Lochter) which is the only part of the municipality located on originally Twente soil. In the late 70's the quarter of 'Groot Lochter' arose here.