Аугуст Фридрих Потт: Немец тіл білімінің іргесін қалаушысы
August Friedrich Pott
Август Фридрих Потт – неміс тіл білімінің іргесін қалаушы. Индоевропа тілдері, филология, тарих сарасындағы зерттеулер. Өмірі мен еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс тіл білімі маманы Август Фридрих Потт (14 қараша 1802 жылы Неттельреде, Ганноверде дүниеге келген, 5 шілде 1887 жылы Галледе қайтыс болған) – тіл білімінің неміс пионері.
German linguist
August Friedrich Pott (14 November 1802 in Nettelrede, Hanover5 July 1887 in Halle) was a German pioneer in linguistics.
Өмір
Потт Геттинген университетінде теологияны оқыды, онда филология, философия және тарихқа қызығушылық танытты. Ол Целледе мектеп мұғалімі болды, бірақ 1827 жылы Геттинген университетінде «De relationibus quae praepositionibus in Linguis denotantur» тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады. Целледе сабақ беруден қанағаттанбағандықтан, ол Берлин университетіне барып, үнді-еуропа тіл білімінің маңызды негізін қалаушысы Франц Боппен бірге оқыды. 1830 жылы хабилитациясын аяқтағаннан кейін, ол жалпы тіл білімі бойынша жалақысыз лектор болды, ал 1833 жылы Галле университетінде жалпы тіл білімі профессоры болды және өмірінің соңына дейін сол қызметте қалды. Ол шығыс тілдерін зерттеуді дамытуды мақсат тұтқан Deutsche Morgenländische Gesellschaft қоғамының негізін қалаушылардың бірі болды.
Pott was a theology student at the University of Göttingen, where he became interested in philology, philosophy, and history. He became a schoolmaster in Celle, but completed his doctoral dissertation, De relationibus quae praepositionibus in Linguis denotantur, in 1827 at Göttingen University. As he was not satisfied giving classes in Celle, he went to the University of Berlin to study with Franz Bopp, an important pioneer in Indo European linguistics. He became an unsalaried lecturer in general linguistics there in 1830, after having completed his habilitation, and became the professor of general linguistics at the University of Halle in 1833, where he remained for the rest of his life. He was a cofounder of the Deutsche Morgenländische Gesellschaft, which aims at promoting research on oriental languages.
Жұмыс
Потт негізінен жалпы лингвистика, тіл философиясы және тарихи грамматика бойынша дәріс берді. Одан бөлек, ол санскрит, қытай және иероглифтер туралы да дәріс оқыды. Оның зерттеулері Үнді-Еуропа тілдеріне бағытталған. Ол "Иран тілдері" терминін енгізді. Оның еңбектері, әсіресе "Этимологические Forschungen" (1834–1836), ономастика және санау жүйелері туралы жарияланымдарды қамтиды. Ол XIX ғасырдың рома тілінің ең маңызды филологы деп есептеледі. Потттың рома тілдері бойынша жұмысы Фридрих Кристиан Диезді өз еңбегін жылдам жариялауға ынталандырды, нәтижесінде рома тілдерін талдау күшейді. Ол лингвистиканы саясиландыруға немесе мистикалық тұрғыдан түсіндіруге қарсы күресті (мысалы, "Anti Kaulen: Oder mystische Vorstellungen vom Ursprung der Völker und Sprachen" (1863) еңбегінде) және осы себепті Артур де Гобиноның "Тұрлардың теңсіздігі туралы очерк" ("Versuch über die Ungleichheit der Menschenrassen") кітабын ғылыми негізсіз деп санады.
Pott lectured mainly on general linguistics, philosophy of language and historical grammatic. Additionally, he offered lectures on Sanskrit, Chinese and hieroglyphs. In his research, he focused on Indo European languages. He coined the term Iranian languages. His works, notably Etymologische Forschungen (1834–1836), He also published on onomastics, and counting systems. He is also considered the nineteenth century's most important philologist of Romany, the language of the Romani people. Pott's growing work on Romani languages motivated Friedrich Christian Diez to publish his work more quickly, so the result was an increase in analysis of Romani languages. He vehemently criticized politization or mystical interpretation of linguistics (e. g. in Anti Kaulen: Oder mystische Vorstellungen vom Ursprung der Völker und Sprachen 1863) and therefore, rejected Arthur de Gobineau's book Versuch über die Ungleichheit der Menschenrassen ('Essay on the inequality of the races') as lacking a scientific base.
Құрметтер
Ол Пруссияның 2-сыныпты Қызыл бұрқыт орденімен, Pour le Mérite орденімен және Ресейдің 1-сыныпты Әулие Станислав орденімен (Романов үйі) марапатталды. 1850 жылы ол Пруссия ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, ал 1877 жылы – шетелдік мүшесі болды. Сондай-ақ, 1855 жылы Ресей ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, 1870 жылы Бавария ғылым және гуманитарлық академиясының шетелдік мүшесі, ал 1876 жылы Геттинген ғылым және гуманитарлық академиясының шетелдік мүшесі атанды. 1870 жылы ол DMG-нің 25 жылдығына арналған (Брокгауз, Флейшер және Рёдигермен бірге) біріктірілген медаль алды.
He was awarded the Prussian Order of the Red Eagle 2nd class, the Pour le Mérite, and the Russian Order of Saint Stanislaus (House of Romanov) 1st class. In 1850, he became a corresponding member of the Prussian Academy of Sciences and in 1877, he became a foreign member. He also became a corresponding member of the Russian Academy of Sciences in 1855, a foreign member of the Bavarian Academy of Sciences and Humanities in 1870, and a foreign member Göttingen Academy of Sciences and Humanities in 1876. In 1870 he received a combined medal (together with Brockhaus, Fleischer and Rödiger) in occasion of the 25th anniversary of the DMG.
Тиісті оқу
Болонья, Мария Патриция. "Аугуст Фридрих Потт тілі мен көркемдік экспрессиясы." Тіл тарихы 22, № 1–2 (1995): 75–90. Леопольд, Джоан. "Хат тірі": Аугуст Фридрих Потттың өмірі, еңбектері және кітапханасы (1802–87). 9-том. Джон Бенджаминс баспасы, 1983. Малкил, Яков. "Аугуст Фридрих Потт – роман тілдерін зерттеудегі алғашқы зерттеуші." Американдық үндістер және үнді-еуропалық зерттеулер: Мэдисон С. Билердің құрметіне арналған мақалалар (1980): 409–420.
Bologna, Maria Patrizia. "Langage et expressivité chez August Friedrich Pott." Historiographia linguistica 22, no. 1 2 (1995): 75–90. Leopold, Joan. The Letter Liveth: The life, work and library of August Friedrich Pott (1802 87). Vol. 9. John Benjamins Publishing, 1983. Malkiel, Yakov. "August Friedrich Pott as a Pioneer of Romance Linguistics." American Indian and Indoeuropean Studies: Papers in honor of Madison S. Beeler (1980): 409–420.