Кіріспе

Христиан діні үшін маңызды қалың маталар. Сақа (сақ) – көбінесе ешкінің жүнінен тоқылған, қалың мата. Ағылшын тілінде бұл термин көбінесе Киелі кітаптағы қолданылуымен байланысты, онда Хестингс Библия сөздігі еврей мағынасын дәлірек беру үшін "шашты мата" деп аударуды ұсынады. Кейбір христиан дәстүрлерінде (әсіресе католицизмде) шашты киім кию, денеге қиыншылық тудырудың бір тәсілі ретінде сақталып келеді, бұл көбінесе христиандық пірімшілік маусымында, әсіресе Күл кеші, Ұлы жұма және пірімшілік маусымының басқа жұма күндері жасалады.

Мата ретінде

Гессиялық қап немесе қапшық, көптеген ғылыми дереккөздерге сәйкес, нақтыдағы Библиялық мағына емес: алайда, бұл сәйкестік дыбысталу арқылы туған жалпы қате түсінік. "Израильдіктер және олардың көршілері қайғы немесе әлеуметтік наразылық білдірген кезде көбінесе қара ешкі жүнінен тігілген азалы киім киетін." Ағылшын тілінде "burlap" деп аталатын мата да көбінесе ешкі жүнінен жасалған деп түсініледі. Қатаң түйе жүні де қолданылған.

Киім ретінде

Кейіннен, осындай матадан жасалған киім де азалы киім деген мағынаны білдіретін болды. Израильдіктер оны қайғының белгісі ретінде киеді (1 Патшалар 20:31–32). Бұл сонымен қатар мойынсұнудың (1 Патшалар 20:31–32), немесе қайғы мен өзін-өзі кемсітудің (2 Патшалар 19:1) белгісі болды және кейде Пайғамбарлар киетін. Ол көбінесе күлмен байланыстырылады. 1906 жылғы «Еврей энциклопедиясы» Ескі өсиетте киімнің нақты сипаттамасы келтірілмегенін айтады. Адольф Кампхаузеннің сөзіне қарағанда, сақ жүгері қапшығы сияқты, басы мен екі қолы үшін тесіктері бар, және киімге жоғарыдан төменге дейін тілінген. Карл Грюнейзен бұл киімнің бедуиндердің шашықты плащтарына ұқсайтынын ойлады. Фридрих Швалли бастапқыда бұл киімнің тек белдік матасы болғанына келді. Швалли өзінің пікірін «хагар» חָגַר (белге байлау) сөзінің киімді киюді сипаттауда қолданылуымен негіздеді (Ешуа 1:8; Ишая 3:24, 15:8, 22:12; Еремия 6:26, 49:3 қараңыз). Оны жамбасқа орап бекітеді («sim be motnayim», Жаратылыс 37:34; «he'elah 'al motnayim», Амос 8:10), ал сақты шешіп алуды сипаттағанда «pitteaḥ me 'al motnayim» сөздері қолданылады (Ишая 20:2). 1 Патшалар 21:27 және 2 Патшалар 6:30 бойынша, оны теріге жақын киген. Кейіннен оны тек діни мақсаттарда, ерекше жағдайларда немесе аза күту рәсімдерінде киеді. Ишая басқа ештеңе кимеді, және оны киюге Құдай бұйырды (Ишая 20:2). «Еврей энциклопедиясы» «өліп бара жатқан ежелгі дәстүрлер оңай киелі сипатқа ие болады» деген пікірді келтіреді. Осылайша, Швалли мұсылман қажысы қасиетті жерге, Харамға аяқ басқанда киген барлық киімдерін шешіп, ихрам киетінін атап көрсетеді.