Кіріспе

Құс түрі

Азурлық қанат (Cyanistes cyanus) – қанат тұқымдасына жататын қос қанатты құс. Ол Ресей, Орталық Азия, Қытайдың солтүстік-батысы, Маньчжурия және Пәкістан аумақтарында кең таралған, тұрақты мекендейтін құс. Жылмақты және аралас жапырақты орманды жерлерде, бұталы өсімдіктерде және батпақтарда кездеседі. Бұл – көшіп-қонбайтын түр, көптеген құстар қыстауға ұшпайды. Ағаштардың қуыстарына ұя салады, шамамен 10 жұмыртқа туады. Құс ұясын қорғайды, алаңдағанда сыбырлап, тістеу сияқты қорғаныс мінез-құлқыларын көрсетеді. Оның тағамы негізінен жәндіктер, тұқымдар, ұсақ омыртқасыз жануарлар, жұмырқұрттардың дернәсілдері және жұмыртқалардан тұрады. Бұл құстың сыртқы түрі ерекше. Басы, құйрығының ұштары, қанаттарының жолақтары және төменгі жағы ақ, ал үстіңгі жағы көк түсті. Көзінен қараңғы жолақ өтеді. Бұл құс – жалпы еуразиялық көк қанаттың шығыс түрі. Ол осы түрмен будандасады, бірақ ұрпақтары көбінесе азурлық қанаттың ақ тажынан гөрі көк тажға ие болады. Оның дауысы көк қанатқа ұқсас, шақыру немесе сөгіс ретінде естіледі. Әні көк қанат пен қыртысты қанат арасындағы белгілі бір аралыққа жатады деп сипатталады. Еуропаның басқа аймақтарында да, соның ішінде Финляндияда, Швецияда, Польшада және Австрияда осы түрдің кездесуі туралы мәліметтер бар.

Таксономия

Көп жылдар бойы азур сиыршығы Parus cyanus деп белгілі болды. 2005 жылы Paridae отбасының mtDNA цитохром b тізбектерін талдау Cyanistes-тің басқа сиыршықтардың эволюциялық тармағынан ерте бөлінгенін көрсетті және оны Parus-тың кіші түрі емес, дербес туыс ретінде қарастыру қажет болды. Азур сиыршығы Ресейдің батысында көк сиыршықпен жиі будандасады; осы будандасудан пайда болған құстар Плеске сиыршығы (Cyanistes × pleskei) деп аталады және бұрын жеке түр деп есептелген. Орталық Азиядағы популяция, сары кеуделі сиыршық (C. c. flavipectus немесе Parus flavipectus), кейде азур сиыршығының кіші түрі ретінде қарастырылады.