Кіріспе
Агенор (/ə/'/dʒ//iː//n//ɔr/; Ежелгі грекше: Ἀγήνωρ немесе Αγήνορας Agēnor; ағылшынша аударма: "қаһармандық, ерлік") - грек мифологиясы мен тарихында Тир немесе Сидонның финикиялық патшасы. Ахемендік империяда Халикарнасс қаласында туған грек тарихшысы Геродот (б.з.д. 484–425 ж.ж.) Агенордың грек-парсы соғыстарының (499–449 ж.ж.) соңында 450 ж.б.д. Тирге келгенге дейін 1000 немесе 1600 жыл бұрын өмір сүргенін болжаған. Ол сол қалада 63 жыл патшалық құрған. Оның Белус есімді егіз інісі болған. Белус Мысырда қалып, онда билік еткен, ал Агенор Финикияға келіп, онда патшалық құрған. Мифтің сирек нұсқасында Агенор мен Белустың үшінші ағасы – Енялиос болған. Бұл дәстүрді Цезес жалғастырған, бірақ ол Нинусты алты бауырдың бірі ретінде қосты. Сол автор екі Агенор болғанын айтқан: біріншісі Белустың ағасы, ал екіншісі – оның ұлы, яғни бірінші Агенордың сіңілісі. Агенордың балалары туралы мәліметтер де әртүрлі: ол Еуропаның, Кадмустың, Киликстің, Феникстің, Финеустың, Тасустың және кейде Сирос пен Кефеустің әкесі болды. Агенордың әйелі ретінде Телефасса, Аргиопа және Тиро есімдері айтылған, соңғысы Тир қаласына атын берген. Афиналық Ферекидтің айтуынша, оның алғашқы әйелі Белустың қызы Дамно болған, ол оған Феникс және екі қыз – Исаия мен Мелияны сыйлаған. Олар тиісінше Агипт пен Данаға үйленген. Алайда, "Илиадада" Еуропа Феникстің қызы екені нақты айтылған. Кадмус немесе Еуропаның Феникстің балалары екені Хезиод, Бакхилид, Мосх және түрлі схолияларға жатқан Эхоэялар арқылы расталған. Ферекидтің сөзіне қарағанда, Киликс пен Финеус та Феникстің ұлдары болған, ол сондай-ақ, бұрын белгісіз Дорикл есімді ұлын да атаған. Кейінгі дереккөздердің көпшілігі Фениксті атамай, Кадмус пен Киликсті тікелей Агенордың ұлдары деп көрсеткен. Феникс туралы сирек айтылғанда, ол Кадмус пен Киликстің ағасы ретінде көрсетілген. Ол Агенордың ағасы немесе ұлы ретінде айтылса да, мифологиядағы рөлі әкесінің патшалығын мұраға алумен және финикиялықтардың атаушысы болумен шектелген. Барлық мәліметтерде бірнеше баласы бар финикиялық патша туралы айтылады, оның ішінде Кадмус және Киликс есімді екі ұлы мен Еуропа есімді қызы бар. Финеустың әйелі Эидотея Кадмның қарындасы, демек Агенордың қызы деп есептелген. Плеядалардың бірі әрі Зевстің Лакседемонның анасы Тайгете де Агенордың қызы болған деп айтылған.
Agenor (/ə/'/dʒ//iː//n//ɔr/; Ancient Greek: Ἀγήνωρ or Αγήνορας Agēnor; English translation: "heroic, manly") was in Greek mythology and history a Phoenician king of Tyre or Sidon. The Greek historian Herodotus (c. 484–425 BC), born in the city of Halicarnassus under the Achaemenid Empire, estimated that Agenor lived either 1000 or 1600 years prior to his visit to Tyre in 450 BC at the end of the Greco Persian Wars (499–449 BC). He was said to have reigned in that city for 63 years. and he had a twin brother named Belus. The latter remained in Egypt and reigned over there while Agenor departed to Phoenicia and reigned there. In a rare version of the myth, Agenor and Belus had another brother named Enyalios. This tradition was followed by Tzetzes but he added Ninus as one of the six brothers. The same author claimed that there were two Agenors, the first one being the brother of Belus while the second was the son of the latter, thus uncle of the first Agenor. Sources differed also as to Agenor's children; he was said to have been the father of Europa, Cadmus, Cilix, Phoenix, Phineus, Thasus and sometimes, Syros and Cepheus. Agenor's wife was variously given as Telephassa, Argiope, and Tyro, with the latter giving her name to the city of Tyre. According to Pherecydes of Athens, his first wife was Damno, daughter of Belus, who bore him Phoenix and two daughters, Isaia and Melia, who married Aegyptus and Danaus, respectively; Agenor then fathered Cadmus with Argiope, daughter of the river god Neilus. In the Iliad, however, Europa was clearly a daughter of Phoenix. Either Cadmus or Europa were confirmed as children of Phoenix by the Ehoeae attributed to Hesiod, Bacchylides, Moschus and various scholia. Cilix and Phineus were also sons of Phoenix according to Pherecydes, who also added an otherwise unknown son named Doryclus. Most later sources listed Cadmus and Cilix as sons of Agenor directly without mentioning Phoenix. On the rare occasions when he was mentioned, Phoenix was listed as the brother of Cadmus and Cilix. Whether he was included as a brother of Agenor or as a son, his role in mythology was limited to inheriting his father's kingdom and to becoming the eponym of the Phoenicians. All accounts agreed on a Phoenician king who has several children, including the two sons named Cadmus and Cilix and a daughter named Europa. A certain Eidothea, wife of Phineus, was called the sister of Cadmus and thus maybe the daughter of Agenor. Taygete, usually one of the Pleiades and mother of Lacedemon by Zeus was also said to be the daughter of Agenor. +Comparative table of Agenor's familyRelationNamesSourcesHes. Pher. Bacc. EuripidesSophoc. Hdt. Apollon. Dio. Val. Apd. Dic. Hyg. Pau. Non. Tzet. Mal. EhoiaiDithy. Sch. Phoe. Sch. Anti. Arg. Sch. Fab. ParentsPoseidon and Libya ✓ ✓Belus✓✓WifeDamno✓Argiope ✓ ✓ ✓ Antiope✓✓Telephassa✓Tyro✓ChildrenEuropa✓✓✓✓✓Cadmus✓✓✓✓✓✓✓✓✓✓✓✓Phoenix✓✓✓✓✓✓Cilix✓✓✓✓✓✓Isaia✓✓Melia✓✓Eidothea✓Phineus✓✓✓✓✓Taygete✓Thasus✓✓Cepheus✓Syros✓
Мифология
Зевс Агенордың қызы Еуропа гүл жинап жатқанын көріп, дереу ғашық болды. Зевс өзін ақ бұқаға айналдырып, Еуропаны Крит аралына алып кетті. Содан кейін ол өзінің нағыз бейнесін көрсетті, ал Еуропа Криттің тұңғыш патшайымы болды. Агенор осы уақытта Еуропаның бауырлары Кадм мен Киликсті оны іздеуге жіберіп, оны таба алмайынша қайтып келмеуді ескертті. Кейбір деректерде Агенор басқа бауырларын да жіберді: Финей немесе Тасус (әрине, Кадмустың әкесі Агенор болған нұсқаларда Феникс та бар). Еуропа табылмағандықтан, бауырларының ешқайсысы да оралмады. Кадм Дельфи оракулынан кеңес алып, сиырға кездескенше саяхаттау керектігін естіді. Ол сол сиырдың ізінен барып, сиыр жатқан жерде қала құру керек еді; осы қала Феба болып өсті. Киликс оны іздеп Кіші Азияға барып, сонда қоныстанды. Оның құрметіне сол жер Киликия деп аталды. Тарихшы Малаластың мәлімдемесіне сәйкес, Агенор өліміне жеткенде, өзі бағындырған барлық жерін үш ұлының арасында бөліп беруді бұйырды. Феникс Тирді және оның төңірегіндегі жерді алып, сол елді өзінің атымен Финикия деп атады. Сол сияқты, Сирос өзіне тиген жерді Сирия деп атады. Киликс те өзіне берілген аймақты Киликия деп атады.
Жеке басы және іс қағаздары
Вергилий Карфагенді Агенор қаласы деп атады, осылайша Дидоның Агенордан таратынын айтты. Немец филологы Филипп Карл Баттманн Агенордың нағыз финикиялық аты Хнас немесе Хна болғанын көрсетті, ол Қанаанмен бірдей еді. Осы фактілерге сүйене отырып, ол Агенор немесе Хнас Мұса кітаптарындағы Қанаанмен бір адам екенін болжады. Квинт Курций Руф Агенорды Сидон қаласын құрған адам деп есептейді, сонымен қатар ол финикия әліпбиін таратқан адам деп саналады, оны кейін Кадм гректерге үйретті және ол гректердің жазу жүйесінің негізі болды.